Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Jep dorëhqjen, nuk ka dialog!
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Shetet e Gjirit Persik dënojnë sulmet iraniane ndaj infrastrukturës civile: Janë krime lufte 18 Korrik, 17:37 ...
Abuizimi me fondet në Durrës, zbardhen dëshmitë/ Elisabeta Mataj: Jam qytetare e lirë, kush ma ndalon kazinonë...
Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës 18 K...
Në përditshmërinë tonë të ngarkuar, ushqimet e përpunuara janë bërë pjesë e pandashme e jetës. Janë të shpejta, të lira, dhe më e rëndësishmja “ të gatshme”. Nga biskotat e mëngjesit, e deri tek sallami i drekës, shumica e atyre që konsumojmë, kalojnë në procese të gjata fabrike. Por, në atë rrugëtim nga fabrika në tryezë, humbet diçka tepër thelbësore: besimi.
Në një raft të supermarketit, çdo ngjyrë dhe çdo etiketë të fton të zgjedhësh “Bio”, “100% natyrale”, “pa konservues”. Duket sikur po bëjmë një zgjedhje të kujdesshme për shëndetin tonë, por sa të vërteta janë këto premtime që lexojmë çdo ditë në ambalazhe? A dimë vërtet çfarë hamë?
Në përditshmërinë tonë të ngarkuar, ushqimet e përpunuara janë bërë pjesë e pandashme e jetës. Janë të shpejta, të lira, dhe më e rëndësishmja “ të gatshme”. Nga biskotat e mëngjesit, e deri tek sallami i drekës, shumica e atyre që konsumojmë, kalojnë në procese të gjata fabrike. Por, në atë rrugëtim nga fabrika në tryezë, humbet diçka tepër thelbësore: besimi.
Në Shqipëri,tregu ushqimor është bërë një aren konkurrimi ku etiketa ka më shumë rëndësi se vetë përmbajtja. Prodhuesit e dinë mirë se një fjalë si “bio” apo “organike” tërheq vëmëndjen e konsumatorit. Por kush kontorllon nëse ajo është e vërtetë? Shpesh, etiketat janë të paqarta ose të shtrembëruara me qëllim. Një produkt quhet “pa sheqer”, ndërkohë që në listën e përbërësve lexon maltodekstrinë apo fruktozën. Një tjetër mburret se ‘Nuk përmban konservues’, por ruhet për një muaj të tërë në temperatura të zakonshme. Konsumatori mesatar, që ndoshta nuk ka kohë të lexojë çdo përbërës, bie lehtësisht në grackë.
Por në fakt mungesa e transparencës nuk është vetëm problem etik, është çështje sigurie. Një etiket që nuk thotë të vërtetën,fsheh më shumë se përbërës, bie lehtësisht në grackë. Gjatë një bisede me miken time, Nevilën, më tregoi një rast që ndoshta shumë njerëz e kanë përjetuar.
“Bleva një bukë të paketuar në market dhe kur e hapa në shtëpi, ishte me myk. Kishte erë të thartë,si e prishur, edhe pse data e skadencës nuk kishte mbërritur ende” – më tha ajo e zhgënjyer.
Një studente më tregoi gjithashtu se si një sallam i paketuar kishte ndryshuar ngjyrë pa e hapur pakon fare dhe gjithashtu e kishte mbajtur në frigorifer. Këto histori nuk janë të rralla. Atë tregojnë se siguria ushqimore nuk varet vetëm nga data e skadencës, por edhe nga kushtet e ruajtjes,cilësia e përbërësve dhe kontrolli që mungon.
Pra edhe pse etiketat duhen lexuar gjithmonë, shpesh mjafton vëmendja ndaj shenjave të dukshme për të shmangur rrezikun:
- Kontrolloni ngjytën, çdo ndryshim nga origjinali si zbehje apo errësim është shenjë që produkti po prishet.
- Nuhat aromën, çdo erë e thartë apo e rëndë tregon prishje.
- Shiko strukturën,nëse buka është e lagësht ose ka pika të bardha, ka filluat myku.
- Mos beso verbërisht datën, ndonjëherë produktet qëndrojnë në diell apo në frigoriferë të dëmtuar, dhe prishen më shpejt.
Pse po bëhet shpejtësia më e rëndësishme se shëndeti? Konsumatori modern është i lodhur, gjithmon në nxitim. Dhe industria e di këtë, prandaj ofron gjithçka që mund të konsumohet “menjëherë”. Por çmimi i shpejtësisë është i lartë. Ushqimet e përpunuara janë plot me kripë, yndyrna të ngopura, ngjyrues e përfocues shijeje që na
bëjnë që varur prej tyre.
Studime të shumta kanë treguar lidhje midis konsumit të tepër të ushqimeve të të përpunuara dhe sëmundjeve si diabeti, tensioni i lartë apo obeziteti. Në Shqipëri, këto probleme po shfaqen gjithnjë e më shumë tek të rinjtë, që ushqehen shpesh me fast food, pije energjike e produkte të tjera të gatshme. Por, më shqetësuesja është
se shumë nga këto produkte mbërrijnë në treg pa një kontroll të rreptë. Edhe pse ekzistojnë institucione që merren me sigurinë ushqimore,në praktikë kontrollet janë të rralla dhe shpesh sipërfaqësore.
Shumë njerëz pranojnë realitetin si të pandryshueshëm, “ të gjitha janë me kimikate, s’ke çfarë bën.” Ky dorëzim i heshtur është ndoshta rreziku më i madh. Sepse sa më pak të kërkojmë llogari, aq më shumë fiton industria që na shet “mirëqenie” në kavanozë plastike.
Në një sondazh të kryer nga një organizatë për mbrojtjen e konsumatorit, mbi 60% e qytetarëve pranojnë se nuk kuptojnë përbërësit që lexojnë në etiketë. Dhe ky është një alarm. Edukimi ushqimor mungon në shkolla, ndërsa në media flitet shumë për dietat, por pak për cilësinë reale të produkteve. Nëse nuk dimë të lexojmë etiketat, si mund të zgjedhim me vetëdije? Nëse nuk ka transparencë, si mund të ketë siguri?
Siguria ushqimore nuk është luks, është e drejtë. Dhe si çdo e drejtë, duhet mbrojtur. Institucionet duhet të jenë më të pranishme në treg, të kontrollojnë më shpesh dhe të ndëshkojnë mashtrimet në etiketim. Por edhe media ka rolin e vet. Gazetarët, veçanërisht të rinjtë, duhet të flasin më shumë për këto tema që prekin drejtpërdrejt jetën e njerëzve.
Një artikull mund të mos ndryshojë sistemin, por mund të ndez një pyetje në mendjen e një konsumatori
që nesër do të lexojë ndryshe një etiketë. Dhe aty nis ndryshimi. Kur shoh raftet plot me ngjyra e slogane të bukura, shpesh mendoj se sa e lehtë është të gënjehesh. Njerëzit duan të besojnë se po bëjnë një zgjedhje të mirë, por ndoshta ajo zgjedhje është vetëm iluzion. Ndoshta siguria nuk qëndron në produktin që blejmë, por në
ndërgjegjën që krijojmë si konsumatorë të informuar. Sepse siguria ushqimore fillon nga ne, nga pyetjet që bëjmë, nga etiketa që lexojmë, nga ajo që refuzojmë të pranojmë pa e ditur të vërtetën.
“Ky artikull është financuar nga Bashkimi Evropian në kuadër të projektit ‘Mbështetje për edukimin mbi sigurinë ushqimore në Shqipëri’, i cili po zbatohet nga Qendra për Ekselencë Destiny dhe Qendra TEAM. Përmbajtja e tij është përgjegjësi e vetme e autorit dhe nuk pasqyron domosdoshmërisht pikëpamjet e Bashkimit Evropian.”
foto ilustruese TIRANË- Policia e Shtetit ka publikuar planin e masave për protestën e thirrur nga Partia Demokratike para Kryeministris&eu...
foto ilustruese STRASBURG- Gjykata e Strasburgut do të marrë në shqyrtim çështjen e studentëve të Mjekësisë...
foto ilustruese MBRETËRIA E BASHKUAR- Që nga koha kur Mbretëria e Bashkuar ndaloi cigaret elektronike njëpërdorimëshe në...
foto ilustruese Shqipëria pozicionohet ndër vendet me përdorimin më të ulët të inteligjencës artificiale, sipas t&e...
foto ilustruese TIRANË- Ditën e hënë vendi ynë do të ndikohet nga kushte atmosferike të paqëndrueshme. Moti parashi...
Debati rreth ligjit për barazinë gjinore ishte një mundësi e jashtëzakonshme për të kuptuar dinamikën që shfaq di...
Pilula e abortit, por edhe kontraceptivet që frenojnë shtatzëninë, po përdoren në mënyrë abuzive nga të rinjt&eum...
Besimi shoqëror, aftësia për t’i besuar “shumicës së njerëzve”, konsiderohet një nga elementët ky&cc...
Foto Ilustruese TIRANË- Sipas parashikimeve hidrometeorologjike, gjatë datave 17–23 Nëntor në basenin e lumit Drin priten reshje ...
Pamjet ELBASAN- Një fabrikë është denoncuar në qytetin e Elbasanit për shkak të ndotjes së madhe. TVA News shkruan ...
