LIVE UPDATES
Aktualitet

Ç'na tregon rasti i Estonisë për forcimin e mbrojtjes kundër sulmeve kibernetike

Statuja u dërgua në një varrezë ushtarake periferike. Menjëherë pas kësaj, estonezët zbuluan se nuk mund të përdornin shumë shërbime nga interneti. Ata nuk mund të hynin në gazeta në internet, ose në faqet e internetit të qeverisë. Llogaritë bankare papritmas ishin të papërdorshme.

30 Korrik 2022, 21:18 Nga k.m.
Ç'na tregon rasti i Estonisë për forcimin e mbrojtjes
Foto ilustruese

15 vite më parë, në vitin 2007, autoritetet e Estonisë në kryeqytetin Talin, vendosën të hiqnin një memorial sovjetik të Luftës së Dytë Botërore nga qendra e kryeqytetit. Qeveria ruse kishte paralajmëruar se heqja e statujës do të ishte “katastrofike për estonezët”.

Statuja u dërgua në një varrezë ushtarake periferike. Menjëherë pas kësaj, estonezët zbuluan se nuk mund të përdornin shumë shërbime nga interneti. Ata nuk mund të hynin në gazeta në internet, ose në faqet e internetit të qeverisë. Llogaritë bankare papritmas ishin të papërdorshme. Askush nuk e kuptoi se çfarë po ndodhte në fillim, i pohoi Foreign Policy, Toomas Hendrik Ilves, atëherë president i Estonisë.

Së shpejti, ai u informua se nuk ishte një dështim i brendshëm i sistemit, por një sulm nga jashtë. Ishte një sulm i orkestruar i trafikut të internetit, që mbush serverët dhe mbyll faqet e internetit për orë ose ditë. Ky sulm ndodhi në mesnatën e 9 majit, kur Rusia feston Ditën e Fitores në Europë në Luftën e Dytë Botërore. Sulmet e bezdisshme kibernetike u intensifikuan në mënyrë drastike për saktësisht 24 orë, më pas u zmbrapsën aq shpejt sa ishin kryer. Ish-presidenti estonez shpjegoi se sulmi ishte paguar nga një shtet tjetër, duke përdorur hakerë kriminelë për të gjymtuar një nga shtetet më të varura nga interneti në botë. Dyshimet dhe faktet flasin se sulmi ishte bërë nga Rusia.

Që atëherë, Rusia ka zhvilluar kibernetikën në strategji më të gjera që kombinojnë hakerimet me luftën e informacionit, luftën hibride ose luftën konvencionale. Vetëm një vit pas sulmit të Estonisë, Rusia sulmoi Gjeorgjinë në të njëjtën kohë që e pushtoi me forca konvencionale. Pas këtij sulmi, Estonia ngriti një njësi vullnetare të Mbrojtjes Kibernetike. Ekspertët kryesorë të IT-së në vend janë gjithashtu të trajnuar nga Ministria e Mbrojtjes. Por përveç kësaj, ata janë verifikuar për nga siguria që ofrojnë dhe janë anonimë.

Ata dhurojnë kohën e tyre të lirë për të mbrojtur vendin në internet duke praktikuar mënyra të mbrojtjes, në rast se një ofrues shërbimi jetësor rrëzohet nga një sulm kibernetik. Ky është lloji i angazhimit vullnetar të talenteve në sektorin privat, që shteti nuk mund ta përballojë kurrë nëpërmjet punësimit.

7 sulmet kibernetike të vitit 2021

Gjatë vitit 2021, Autoriteti Kombëtar për Certifikimin Elektronik dhe Sigurinë Kibernetike ka raportuar rreth 7 sulme kibernetike të evidentuara, të cilat janë renditur në një raport zyrtar për ecurinë e aktivitetit vitin e kaluar.

1- Malicious Activity “Trickbot”, Win32/Trickbot

Incidenti është trajtuar për eliminimin e aktivitetit të dëmshëm dhe futja e IP në blacklist. U morën masa për bllokimin e këtyre ip keqdashëse. Kompania nga ku vjen aktiviteti i malicious IP (Ab-com/ Vodafone).

Incidenti është trajtuar nga AKSHI dhe nuk është më i pranishëm, por është dërguar nga operatori OIKI si raportim i ngjarjes së sigurisë. Si një masë shtesë për menaxhimin e këtij incidenti u është dërguar email CIRT/CSIRT-eve homologe për bllokimin e këtyre IP-ve.

3- CERT GIB – Phishing or Social Engineering

Është proceduar nga ana e sektorit të “Menaxhimit të incidenteve” me një kërkesë zyrtare drejt AKEP për të bllokuar këto linqe: 09.104.151.11/ing, 109.104.151.11/abn nga ISP Ab-com

(Vodafone) të cilat kanë qenë burimi i sulmeve.

4- Sistemi Qendror Bankar (Banka Kombëtare Tregtare) – Phishing or Social Engineering

Është proceduar nga sektori i “Menaxhimit të incidenteve” me një kërkesë zyrtare drejt AKEP për mbylljen e IP, e cila gjeneron phishing domain. Gjithashtu nga sektori i “Menaxhimit të incidenteve” u është komunikuar me anë të sistemit të gjithë operatorëve të infrastrukturave OIRI/OIKI si informacion ndërgjegjësues dhe paralajmërues, për marrjen e masave mbrojtëse/parandaluese nga sulmet e kësaj natyre. Gjithashtu u janë dërguar edhe rekomandime për sa i përket parandalimit dhe menaxhimit të këtyre sulmeve.

5- Netcraft (Ing Netherlands) – Phishing or Social Engineering

Është proceduar nga ana e sektorit të “Menaxhimit të incidenteve” me analizimin e sulmi ku u konstatua se sulmi ishte ende i pranishëm dhe gjeneronte disa linke të tjera “Phishing”. IP nga ku gjeneroheshin këto sulme ishte [109.104.151.11]. Është proceduar nga ana e sektorit të “Menaxhimit të incidenteve”, me kërkesë zyrtare drejt AKEP për menaxhimin e këtij incidenti me ISP përkatëse, të cilat kanë marrë masa të menjëhershëm për ndërprerjen e këtij aktiviteti.

6- Incibe-cert – Phishing or Social Engineering

Rasti është adresuar tek CERT Kombëtar i Republikës së Kosovës, tek palët relevante dhe është realizuar në kohën e duhur frenimi i aktivitetit me përmbajtje të paligjshme.

7- CERT SERB (CERT of the Spanish National Cybersecurity Institute (INCIBECERT) DDoS attack

Është proceduar nga ana e sektorit të “Menaxhimit të incidenteve” me një kërkesë zyrtare drejt CERT Kombëtar të Serbisë, për marrjen e logeve. Gjithashtu nga sektori i “Menaxhimit të Incidenteve” është proceduar me krijimin e rekomandimeve përkatëse, si dhe procedurat për bllokimin e veprimeve keqdashëse të këtyre IP-ve. Ekipi i Menaxhimit të incidenteve, në bashkëpunim edhe me sektorët e tjerë të AKCESK, ka marrë të gjitha masat për reduktimin e efekteve të këtyre incidenteve në momentin e ndodhjes, si dhe masa të tjera korrigjuese dhe ndërgjegjësuese në të gjithë operatorët për parandalimin e sulmeve të ngjashëm./Monitor

hackerat sulmojne shqiperine

Sondazh

Poll
MË SHUMË

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet

Shiko video te tjera