LIVE UPDATES
Aktualitet

Krijimi i shtetit Bektashi, "The Economist": Shpresat për harmoninë fetare vijnë në jetë në Vatikanin mysliman

Për shqiptarët që praktikojnë një variant të thjeshtë të besimit, kjo është një çoroditje për t’u sfiduar. Krenar për anën liberale të Islamit të njohur si bektashizëm që është i përhapur në këtë cep të Ballkanit, autoritetet kanë vendosur t’i japin Urdhrit e Shtetit të vet, me flamur, pasaporta e të gjitha.

17 Tetor 2024, 19:01 Nga N.F

Krijimi i shtetit Bektashi, "The Economist": Shpresat për

TIRANË- "The Economist", i ka kushtuar një artikull krijimit të shtetit të ri Bektashi në Tiranë, me titull "Shpresat për harmoninë fetare vijnë në jetë në vatikanin mysliman".

"Charlemagne e bën të nevojshme të lini pijet alkoolike deri pas drekës. Po sikur pijet alkoolike që ofrohen janë thjesht një gisht raki, një pije ballkanike e prodhuar nga frutat -që u ofrohet vizitorëve si një gjest mikpritjeje? Për më tepër, mikpritësi në fjalë mund të jetë një klerik mysliman, i cili befas dëshiron t’ju respektojë me një pije alkoolike ndërsa shpjegon parimet e besimit të tij, dhe ndërkohë që është duke tymosur një puro të trashë?


Dhe po sikur, më në fund dhe akoma më e pamundur, njeriu i shenjtë me shishe në dorë të bëhet së shpejti kreu i shtetit më të ri në botë, një entitet i vogël sovran mysliman i krijuar nga periferitë me qira të ulët të kryeqytetit të Shqipërisë? Në fund të fundit po shtynte mesditën. Ndoshta me një gotë të vogël. Kur vendosen në afërsi me njëra-tjetrën, fjalët “islamike” dhe “shtet” priren të shkaktojnë më shumë panik sesa entuziazëm," nis shkrim i "The Economist".

Për shqiptarët që praktikojnë një variant të thjeshtë të besimit, kjo është një çoroditje për t’u sfiduar. Krenar për anën liberale të Islamit të njohur si bektashizëm që është i përhapur në këtë cep të Ballkanit, autoritetet kanë vendosur t’i japin Urdhrit e Shtetit të vet, me flamur, pasaporta e të gjitha.

Lindja e shumicës së vendeve mund të gjurmohet në beteja, trazira dhe revolucione që kanë zgjatur për dekada. Vendi i ri bektashian, në të kundërt, u njoftua papritur nga Edi Rama, kryeministri shqiptar, në një intervistë për “New York Times”, muajin e kaluar. Pasi të zgjidhen disa rregulla ligjore ndoshta në fund të vitit – nëse dikush e njeh atë që është quajtur në mënyrë të pashmangshme “Vatikani mysliman”.

Nëse ky shtet është Vatikani, atëherë Baba Mondi, mikpritësi miqësor i Charlemagne, është At i Shenjtë. Ndërsa përshëndet vizitorët në kompleksin jashtë Tiranës, me mjekrën e tij të bardhë që i derdhet mbi veshjet e qëndisura dhe me ngjyrë të gjelbër, Kryegjyshi vë buzën në gaz nga krahasimi me selinë katolike në Romë.

Por ky është më tepër akt modestie, sesa kundërpërgjigjeje ndaj një “fyerjeje” teologjike (në dorë mban fotografi, ku Kryegjyshi shfaqet duke u takuar me papë të ndryshëm). Nga madhështia e Romës, Papa është në krye të një grigje katolike disa miliardëshe.

Kryegjyshata Botërore Bektashiane, e ngjeshur mes një mes një zone industriale dhe disa fushave ku kullosin disa delet, shtrihet në një truall me vetëm 11 hektarë, ose sa disa fusha futbolli. Një auditor dhe muze i sapondërtuar janë pika qendrore për vizitorët, që dëshirojnë të shtojnë numrin në vendin e tyre.

Nuk është Kapela Sistine, por mund të konsiderohet e tillë tani për tani. Në botë ka madje më tepër myslimanë se sa katolikë, ndonëse vetëm një fraksion i tyre do ta njihte fenë e tyre në këtë version shqiptar. Themeluar në Turqi në shekullin 13, bektashinjtë i përkasin urdhrit mistik Sufi, që kombinon mësime nga Kurani me devocionin dhe lutjet në traditat e tyre. Dikur si besimi fetar i elitës ushtarake osmane, urdhri bektashi pranoi mësime nga shumë drejtime, deri sa u ndalua atje në shekullin 19.

Kur Turqia përqafoi sistemin laik në vitet 1920, udhëheqësit bektashinj u shpërngulën në Shqipëri. Përmes dashurisë së tyre për artin, dervishët e këtij urdhri vlerësohen për kontributin e tyre për rrëzimin e zgjedhës otomane në vitin 1912; shumëkush e konsideron bektashizmin si “fenë kombëtare” shqiptare, ndonëse numri i atyre që janë pjesë e fesë kryesore të islamit sunit në Shqipëri është më i madh.

Shpërblimi i besimit të tyre ishte përballja me persekutimin, së bashku me të gjitha besimet e tjera, nga regjimi stalinist që udhëhoqi Shqipërinë nga viti 1944. Urdhri bektashian pretendon se ka 20 milionë ndjekës të shpërndarë në numër të paktët në gati 36 vende. Ky mund të jetë pretendim i ekzagjeruar.

Numërimi i anëtarëve të tij është edhe më i vështirë duke pasur parasysh aspektin tepër liberal të bektashizmit: disa e përshkruajnë më tepër si një filozofi, sesa besim fetar. Baba Mondi, i teti Dedebaba që nga shpërngulja në Shqipëri, flet me admirim për të gjitha besimet fetare.

“Mos privoni veten tuaj, ndërkohë që Perëndia të ka dhënë lirinë», pak a shumë e përmbledh ai.

Ka pak agjërim (por jo një Ramazan të tërë), disa lutje të përditshme (por jo xhami ose minare madheshtore), dhe shumë fjalë për njerëzit që “ndajnë të njëjtin fat”. Një Bektashi i mirë rrezaton dashuri dhe tolerancë. Udhëheqësi i tyre e quan veten mikun e të gjithëve, duke përfshirë Izraelin, presidentin e të cilit ai e takoi vetëm muajin e kaluar—mikpritje që nuk ka gjasa të ofrohet në Teheran ose Mekë, të themi. Bektashinjtë i shmangen politikës dhe dënojnë dhunën. Ata janë, me fjalë të tjera, lehtësisht praktikojne mënyrat që shmangin Perëndinë dhe që mbizotërojnë në shumicën e Evropës këto ditë.

Ishte i vetmi vend i pushtuar nga nazistët që gjatë Luftës së Dytë Botërore kishte më shumë hebrenj ne fund te saj sesa ne fillim. Një vend me shumicë myslimane, ai feston diten e Nënë Terezes, një murgeshë katolike me rrënjë shqiptare. Pse stigmatizojnë ata që bëjnë mirë bazuar në diçka po aq të zakonshme sa besimi? Bektashinjtë meritojnë shumë. Pikërisht për shkak se disa njerëz në Evropë kanë një problem me fjalën “mysliman” kjo është diçka për t’u bërë,” thotë Rama.

Jo të gjithë janë pro dhënies së enklavës së tyre bektashinjve, duke e cilësuar atë që shohin si një përpjekje për shpikje fetare. Interesa të tjera myslimane janë duke u përpjekur të fitojë terren në Ballkan; Javën e kaluar Recep Tayyip Erdogan, presidenti turk, mbërriti Tirana për të hapur një xhami me kapacitet 8,000 vende.

Shumë e shohin lëvizjen bektashiane si një taktike e Ramës, një njeri i madh—praktikisht, si një ish-basketbollist profesionist, por edhe politikisht, duke qenë se ka mbi një dekadë në pushtet me pak rivalë vendas—në një vend të vogël. Por, synimi është fisnik, në përputhje me mënyrat dashamirëse të bektashinjve. Shfaqja e tolerancës shqiptare ndërsa kritikon indirekt atë të bashkë-evropianëve me siguri meriton rivizatimin e disa hartave për të, dhe një dolli me raki.

shteti bektashi vatkani mysliman

Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet