LIVE UPDATES
Aktualitet

E ardhmja e parasë dhe ndryshimet e sistemeve financiare globale

Nga kuletat dixhitale te një sistem financiar i bazuar në internet, ata shpjegojnë se si po rikonfigurohet paraja dhe çfarë do të thotë kjo për rritjen ekonomike dhe sigurinë.

16 Mars 2026, 23:01 Nga E. D

E ardhmja e parasë dhe ndryshimet e sistemeve financiare globale

Ndërsa ekonomia botërore po kalon nga një sistem shumëpalësh drejt një sistemi më të njëanshëm dhe IA po transformon mënyrën se si punojmë, edhe sistemet financiare globale po përjetojnë ndryshime të thella.

Ndërsa raporti më i fundit Chief Economists’ Outlook i Forumit Ekonomik Botëror paralajmëron për mundësinë e shpërthimit të flluskave të aktiveve, katër ekspertë të financave shpjegojnë se si mund të duket e ardhmja e parasë.

Nga kuletat dixhitale te një sistem financiar i bazuar në internet, ata shpjegojnë se si po rikonfigurohet paraja dhe çfarë do të thotë kjo për rritjen ekonomike dhe sigurinë.

“Infrastruktura ekonomike globale po fragmentohet, por bota po përshtatet me këtë realitet.”

Mes liderëve dhe ekspertëve të mbledhur në Davos në vitin 2026, kjo ide e shprehur nga Bill Winters, drejtues i bankës Standard Chartered, ishte gjerësisht e pranuar: biznesi nuk po funksionon më si zakonisht, por po përshtatet me rrethanat e reja.

Me peizazhin gjeopolitik që ndryshon vazhdimisht dhe ekonominë globale që po kalon një “transformim të thellë”, lind pyetja: si duket kjo përshtatje dhe çfarë do të thotë ajo për të ardhmen e parasë?

Për t’iu përgjigjur këtyre pyetjeve, Forumi Ekonomik Botëror kërkoi mendimet e katër ekspertëve: Jeremy Allaire, drejtues i Circle; Denelle Dixon, drejtore e Stellar Development Foundation; Ray Dalio, investitor dhe CIO i Bridgewater Associates; dhe Bill Winters, drejtues i Standard Chartered.

Nga dollarët e tokenizuar dhe ndihma për refugjatët deri te rezervat e arit dhe kuletat dixhitale, ata shpjegojnë se si po ristrukturohet paraja dhe çfarë do të thotë kjo për besimin, rritjen dhe përfshirjen financiare.

Jeremy Allaire parashikon një botë ku paraja do të shkëmbehet po aq lehtë sa komunikojmë sot. Sipas tij, shumë shpejt “e gjithë paraja do të jetë dixhitale” dhe pagesat do të ndihen po aq të thjeshta sa dërgimi i një mesazhi ose nisja e një telefonate me video: të menjëhershme, globale dhe me kosto shumë të ulët.

Ashtu si interneti që demokratizoi informacionin, ai beson se financat e së ardhmes do të demokratizojnë paranë, duke krijuar atë që ai e quan “sistemi financiar i internetit”, ku çdo individ dhe çdo biznes, kudo në botë, do të mund të bëjë transaksione dhe të ketë akses në kapital.

Denelle Dixon thekson se përdorimi i parasë dixhitale duhet të jetë i thjeshtë për përdoruesit. Sipas saj, teknologjia blockchain duhet të funksionojë në sfond, ndërsa njerëzit duhet ta përjetojnë atë thjesht si përdorimin e një llogarie bankare ose të parave në celular.

Ndryshe nga sistemi tradicional bankar, ajo thekson se me asetet dixhitale nuk ka ndërmjetës dhe përdoruesi është pronari i drejtpërdrejtë i parave të tij.

Sipas saj, kjo krijon mundësi të mëdha sidomos për vendet në zhvillim, ku njerëzit mund të punojnë globalisht dhe të paguhen në stablecoin, duke i kthyer më pas lehtësisht në monedhën vendase.

Megjithatë, sipas Ray Dalio, e ardhmja e parasë lidhet mbi të gjitha me besimin. Sistemi aktual i parasë fiat, ku bankat qendrore kontrollojnë ofertën dhe vlerën e parasë, mund të përballet me sfida për shkak të borxheve të larta dhe tensioneve gjeopolitike.

Kjo është arsyeja pse kërkesa për ar është rritur, pasi konsiderohet një aset i sigurt dhe më i vështirë për t’u konfiskuar. Edhe kriptovalutat, si bitcoin, janë më të vështira për t’u kontrolluar nga qeveritë.

Sipas Dalio-s, pyetja kryesore për të ardhmen është se çfarë forme e parasë do të konsiderohet ruajtëse e besueshme e vlerës: ari, paratë tradicionale, stablecoin apo valuta të tjera dixhitale.

Nga ana tjetër, Bill Winters beson se sistemi financiar global po përjeton një rindërtim të thellë. Ai e përshkruan kalimin drejt parasë së tokenizuar si një “rindërtim i tubacioneve të sistemit financiar”.

Në këtë model të ri, transfertat që sot realizohen përmes bankave dhe kërkojnë kohë për t’u përpunuar mund të zëvendësohen nga transferime të menjëhershme të stablecoin, monedhave dixhitale të bankave qendrore ose formave të tjera të parasë dixhitale.

Sipas tij, kjo mund të sjellë efikasitet të madh dhe transparencë më të lartë në transaksione, për sa kohë që krijohet një kuadër rregullator global dhe infrastruktura teknologjike e nevojshme.

Në fund, të katër ekspertët bien dakord për një gjë: para e së ardhmes do të jetë shumë më dixhitale, por mënyra se si do të ndërtohen sistemet, rregullat dhe besimi rreth saj do të jetë vendimtare për ekonominë globale./MONITOR

Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet