Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Jep dorëhqjen, nuk ka dialog!
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Shetet e Gjirit Persik dënojnë sulmet iraniane ndaj infrastrukturës civile: Janë krime lufte 18 Korrik, 17:37 ...
Abuizimi me fondet në Durrës, zbardhen dëshmitë/ Elisabeta Mataj: Jam qytetare e lirë, kush ma ndalon kazinonë...
Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës 18 K...
MALËSI E MADHE- Në oborrin e kishës së fshatit Bajzë, në Malësi të Madhe, një grup të rinjsh po ekspozojnë veshjet tradicionale të zonës, ku bie në sy xhubleta, kjo veshje tipike e grave të zonës së Veriut, nga Malësia e Madhe deri në Dukagjin dhe më gjërë, që vlerësohet si një prej kostumeve më të rralla të kulturës popullore shqiptare. Për shkak të vlerave të saj dhe rrezikut të zhdukjes, rreth dy vite më parë në Shqipëri nisi puna për përgatitjen e dosjes për në UNESCO, si një trashëgimi në rrezik. E reja Ema Shabaj thotë se ka mësuar nga gjyshja e saj të gjithë elementet që përbëjnë xhubletën dhe se ndjehet krenare me këtë veshje.
“Kjo xhubletë është e gjyshes time. Ka 50 vite që e ka punuar dhe jam shumë e nderuar që e mbaj veshur dhe trashëgoj traditën e saj. Është një xhubletë e lashtë, është punim dore dhe e kanë punuar në atë kohë me shumë sakrifica. Çdo punim është me fije sermi”, thotë ajo.
E ardhur nga thellësia e shekujve, xhubleta, deri në gjysmën e dytë të shekullit të kaluar, ishte një veshje e përditshme e grave të malësisë, por me krijimin e kooperativave bujqësore ajo u shndërrua në një veshje ceremoniale. Vajzat shprehin shqetësimin se xhubletat rrezikojnë të zhduken me kalimin e viteve. Shqetësimi për fatin e xhubletës e ka shtyre Rita Shkurtaj të formojë shoqatën “Xhubleta e Alpeve të Shqipërisë”, shoqatë që synon mbrojtjen dhe përcjelljen ndër breza të kësaj pasurie shpirtërore dhe materiale të kombit.
“Edhe në dasma sot, nëse nuk e veshin nusen me xhubletë, të paktën një grup vallesh, kryesisht “Jehona e Kelmendit” tashmë është bërë mjaft e njohur, shoqëron nusen. Por, nga ana tjetër, vërehet tendenca që një xhubletë nusja t’a marrë në pajë. Dhe kjo është një pasuri më vehte, sepse kudo ku vajza shkon, ndoshta deri në Amerikë, ajo ka tendencë të marrë një xhubletë origjinale”, thotë ajo.
Mësuesja Florina Laçaj thotë se, pavarësisht se prej gati 70 vitesh xhubleta ka dalë nga përdorimi i përditshëm, ajo vazhdon të jetë pjesë e trashëgimisë shpirtërore të grave dhe vajzave të malësisë.
Duke dashur të përshkruaj madhështinë e xhubletës, drejtuesja e shoqatës “Xhubleta e Alpeve Shqiptare”, Rita Shkurtaj, thotë se, për të ndërtuar një shtëpi në malësi duhen rreth 6 muaj, ndërsa të krijosh një xhubletë duhen pak më shumë se 9 muaj. Ajo shton se, vitet e fundit vërehet një interesim në rritje i vajzave dhe grave për t’u rikthyer tek xhubleta.
“Ne kemi mendu që xhubleta është në zhdukje, por në malësi të Madhe ka plot xhubleta, një fond mjaft të madh xhubletash të paekspozuara sepse i kanë si suvenire, ashtu si unë që kam xhubletën e nënës time, e cila mund të jetë afër 70 vjeçare si xhubletë”, thekson ajo.
Pavarësisht të përbashktës së tyre, çdo xhubletë është unike. Në muzeun e Shkodrës ruhen disa ekzemplarë të xhubletave. Specialisti i këtij muzeu, Ndriçim Mlika, thotë se xhubleta është tipar dallues i etnosit shqiptar.
“Dalja me shpejtësi prej përdorimit në vitet 60’-70’ ka bërë që praktikisht sot të kemi vetëm një njeri që di me i prodhu. Problemi i këtyre veshjeve është se janë punuar me material organik, lesh, dhe materiali organik ka prirje me u dekompozu. Sado që t’i ruajmë, mund t’i kemi vetëm për një periudhë të caktuar kohe dhe pastaj do të shpërbëhen. Problemi është që me ruajt teknikën si me i ndërtu edhe një herë, me konservu mënyrën se si ato janë krijuar. Kjo është gjëja më e rëndësishme”, thotë ai.
Dalë nga përdorimi i përditshëm i grave të malësisë, xhubleta vazhdon të rrezikohet bashkë me teknikat e prodhimit. Ndaj, specialisti Mlika thotë se është e rëndësishme të konservohet dijebërja e xhubletës, gjë që mundësohet me përfshirjen e saj në UNESCO, si një pasuri në rrezik, nisëm kjo e Ministrisë së Kulturës, mbështetur nga Fondi shqiptaro-amerikan i zhvillimit.
Marrë nga VOA
Ndihmës-Sekretarja e Shtetit takoi Alibeajn, ndërsa Paloka deklaroi se ka firmosur peticionin kundër ambasadores Kim. Çfarë do të thotë kjo për PD?
TIRANË – Komisioni Qendror i Zgjedhjeve miratoi sot dhe formatin e fletëve të votimit që do të përdoren në zgjedhjet e pjesshme lokale të 6 marsit në...
TIRANË– Duke nisur nga data 1 janar e vitit 2021 të gjithë shqiptarët që duan të udhëtojnë në vendet shengen do të përballen me një lëvizje të re. Bë...
TIRANë – Kryebashkiaku i Vorës Gentian Picari po hetohet nga Prokuroria e Posaçme e Antikorrupsionit për veprat penale “Shpërdorim detyreR...
DURRËS- Pesë persona janë arrestuar ditën e sotme në Durrës për vepra të ndryshme penale. Mësohet se dy persona janë arrestuar pasi akuzohen për vjedhje ne...
TIRANË – Protesta e banorëve të “5 majit”, Laprakës dhe Paskuqanit agravoi me policinë teksa forcat e rendit shtynë me forcë një grup pro...
TIRANË – Banorja e zonës së “5 majit” Lorena Nikolla tha se do ta dërgojë çështjen e shembjes së shtëpisë së saj në Strasburg. Në ...
TIRANË – Njëri prej banorëve të “5 majit” iu drejtua sot forcave të rendit në rrugën e Medresësë që të mos i shtynin dhe t’i bindes...
TIRANË- Banorët e zonës së 5 Majit, Laprakës dhe Paskuqanit kanë dalë sërish më protestë pasditën e sotme. Qytetarë të shumtë janë mbledhur në rrugën 5 Maj...
TIRANË- Banorët e zonës së 5 majit, Laprakës dhe Paskuqanit kanë deklaruar se shteti nuk u ka dhënë zgjidhje për prishjen e banesave. Gjatë protestës së so...
TIRANË – 3 viktima dhe 457 raste të reja pozitive me COVID-19 është bilanci i 24 orëve të fundit në Shqipëri. Ministria e Shëndetësisë përditësoi shi...
