LIVE UPDATES
Editorial

Vdekja dhe ndjenjat e fajësisë

28 Shkurt 2021, 07:18 Nga DOSJA
Vdekja dhe ndjenjat e fajësisë

“Në gjendjen e pritjes pa rezultat njeriu mund të humbasë shpresën dhe besimin, të heqë dorë përkohësisht apo përgjithmonë, t‘i vijë në majë të hundës me këtë jetë”, lexova në mes të janarit në një e-mail. Mikja ime 82 vjeçare, autore e këtij mesazhi, është një njeri shumë i dashur për mua. Annelinë e kam përjetuar përherë si një grua të dashur, të mençur, gjithmonë e gatshme për të ndihmuar të tjerët në nevojë, rebele në mendime dhe me shpirt të gjallë, e stolisur me kaçurela, që i bien lozonjarë mbi fytyrë.

Pasi tregon në e-mail, se nga ky virus i vogël me efekt të madh ndjehet „e vënë me detyrim në një „gjendje të pazakontë pushimi” me ndalim-lëvizje”, ajo shkruan: “Ku ka një fillim, ka edhe një fund. (…) qorrsokakët, rrugët njëdrejtimëshe, rrota që vërtitet pafundësisht, ndihmojnë shumë për të shkaktuar atë cfilitje, nga e cila je tepër i lodhur për ta pranuar zgjuar lamtumirën nga jeta, (…) për ta shijuar ngopjen me jetën, për t’i lejuar vetes lodhjen prej saj dhe për të ikur në paqe me vetveten.”

Çfarë kërkon të më thotë me këtë? Në kokë më vërtiten papritmas mendime të këqija. Si duhet të reagoj? Të kërkoj miqtë e saj, atje ku jeton? Të konsultoj ndihmës profesionistë? Apo ta marr në telefonon e të guxoj të bisedoj me të? Ndjej frikë për të, por edhe për veten. Nëse reagoj „gabimisht” ndaj lajmit, do të ndjehesha ndoshta (bashkë)përgjegjës për vdekjen e një njeriu të afërt timin. Por nga ana tjetër a jam i gatshëm ta pranoj vendimin, që kam frikë se qëndron pas e-mailit? Një pëgjegjësi gjigande më rrëzon për tokë.

Kuptimi dhe shërbimi

Si pjesëtarë të shoqërive të kamura të Perëndimit global kemi krijuar sisteme komplekse, të cilat duhet të na ndihmojnë që t‘i shpëtojmë kësaj përgjegjësie. Henning Scherf, ish-kryetar i bashkisë së Bremenit, i cili sot angazhohet për një konfrontim më të mirë me vdekjen, shkruante që në vitin 2016 për komercializimin e fazës së fundit të jetës si pjesë e një sektori të shërbimit sanitar, që e sposton vdekjen në një zonë tabu.

Ai thotë se kështu spitalet tona kthehen në shtëpi, ku njerëzit vdesin, dhe mjekësia e sëmundjeve të brendshme e stërmbingarkuar, e inkorporuar në një treg të pavarësuar me fitime gjigande, funksionon si një platformë e asistencës mjekësore për të dobësuarit nga sëmundja dhe që ndërrojnë jetë. Megjithatë ky sistem përmbush një funksion shoqëror: vdekja duhet të dëbohet dhe të bëhet e padukshme, ne duhet të çlirohemi nga faji dhe përgjegjësia.

Akoma më tepër. Strategjitë tona për t’i ikur realitetit dhe sektori i shfrenuar i kujdesit sanitar mua më duket se janë çiftëzuar me besimin, se njeriu vdes gjithmonë nga diçka. Vdekja ka një arsye. Dhe se ajo mund të shmangej përmes veprimit të duhur të njeriut. Por a ka me të vërtetë sens, ta kuptosh vdekjen si cikël shkak-pasojë? Dhe a është kjo arsye diçka, që mund të luftohet dhe kështu të shtyhet pafundësisht vdekja?

Rutinat

E-mail i Annelisë më mbërrin në Algarve në kohën, kur numri i njerëzve të testuar positivisht me COVID po rritet. Nga Europa vijnë reagimet rutinë, qeveria në Lisbonë ashpërson masat kufizuese.

Por edhe logjika e lockdown-it na pështjellon në një rrjet kompleks me ndjenja fajësie, ikje nga realiteti dhe besime iluzore. Kjo logjikë është premtim dhe mallkim njëherësh. Një sistem rregullash gjoja gjithëpërfshirëse premton çlirimin nga barra e përgjegjësisë. Në të njëjtën kohë na dëshpëron, se kuptojmë që realiteti i rrëshqet vazhdimisht rregullave. Në procesin e vazhdueshëm „të përshtatjes” rregullat komplikohen aq shumë, saqë në fund gati askush nuk e di si duhet vepruar „në rregull”. Në vend të lehtësimit vjen edhe një ngarkesë tjetër – frustrimi nga dështimi.

Kjo nuk është pa gjë. Në shoqëritë e individualizuara, ku të vendosësh vetë ka prioritet të lartë, rikthimet e lockdown-it minojnë konsensin, mbi të cilin mbahen jo vetëm këto rregulla, por edhe i gjithë rendi i përgjithshëm shoqëror politik. Mënyra problematike e trajtimit të vdekjes, që fshihet pas saj, nuk diskutohet aspak.

Është iluzion të besosh se individët dhe komunitetet kanë detyrën kryesore të mbrojnë të tjerët nga vdekja. Kur vdekja nuk shihet si pjesë e jetës, por si një falimentim njerëzor, dështimi është i paraprogramuar. Ne do t‘i shterrojmë shpejt burimet tona. Ne do të zgjojmë edhe shpresa, të cilat nuk mund të përmbushen: Secila vdekje do të ngrejë pyetjen se kush është fajtori. Si individë dhe shoqëri kjo barrë do të na rrëzojë përtokë. Ne do të bëhemi pre e lehtë për ata, të cilët si barinjtë e kujdesshëm krijonë imazhin se do të na nxjerrin nga qorrsokaku dhe do të na çlirojnë nga frika dhe dëshpërimi.

Një mesazh për të gjithë ne

Sado banale që të tingëllojë: Ne posedojmë burime të pakufizuara dhe jemi të gjithë të vdekshëm. Për këtë nuk ka faj askush! Ashtu siç mësojmë me mundim, se eutanazia nuk ka relevancë penale (se nuk është vetëvrasje), duhet të mësohemi ta pranojmë se vdekja ndonjëherë vjen „si pasojë e moshës”, dhe është madje e natyrshme. Pavarësisht se cilat infekte mund të testojmë në trupin tonë me tërë ato sisteme të pavarësuara të kujdesit shëndetësor.

Stanislaw Strasburger është shkrimtar dhe menaxher kulture. Romani i tij aktual: „Tregtari i rrëfimeve” u botua në gjermanisht në 2018 (në polonisht në 2009 dhe në arabisht në 2014). Autori ka lindur në Varshavë dhe jeton mes Berlinit, Varshavës dhe qyteteve të ndryshme mesdhetare. Ai është gjithashtu anëtar i këshillit të shoqatës „Humanismo solidario”.

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

editorial editorial

Sondazh

Poll
Editorial 25 Shkurt 2021, 08:09

Kandidatët tanë

Lëreni të kërcejë si adoleshent, të pijë e të hajë“gju më gju me popullin”, të ngjitet e të zbresë, të puth duart e pleqve dhe plakave, të përqafojë çdo ...

Editorial 23 Shkurt 2021, 11:51

Turqizimi i Shqipërisë

Botuar në gazetën greke To VimaArsyet që e shpunë kryeministrin shqiptar për të përfshirë vendin e tij në qerren neo-Otomane të Ankarasë mbeten enigmatike, nëse...

Editorial 19 Shkurt 2021, 15:52

Të kapësh virusin me SPAK

TIRANË- Mënyra se si Edi Rama po sillet në betejën ndaj pandemisë, po i shndërron votimet e ardhshme në një zgjedhje mes diktaturës dhe kundërshtimit të sa...

Editorial 18 Shkurt 2021, 12:20

Përrallat tragjike të Edi Ramës

Ndërkohë që situata e pandemisë ka dalë totalisht nga kontrolli, kur fatalitetet raportohen në rritje, ndërsa numri i të infektuarve fluturon pa asnjë limit, Kr...

Editorial 17 Shkurt 2021, 15:41

Era e një revolucioni zgjedhor në Kosovë

Në zgjedhjet e 14 shkurtit të vitit 2021 Kosova prodhoi një revolucion zgjedhor, duke përmbysur konceptin e deritanishëm të elitave politike në pushtet. Efekti ...

Editorial 16 Shkurt 2021, 13:22

“Rama-Vaksin”

E ndërsa shkencetarët nga e gjithë bota po përpiqen fort për prodhimin e vaksinave anti-Covid 19 që do të mund të jenë rezultative edhe ndaj formave të reja te ...

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend

Grabitet me armë një bankë e nivelit të dytë në Tiranë