LIVE UPDATES
Editorial

Analiza/ BBC: Çfarë mësoi Europa nga një vit pandemi

20 Shkurt 2021, 09:18 Nga DOSJA
Analiza/ BBC: Çfarë mësoi Europa nga një vit pandemi

EUROPË– Që prej rastit të parë të diagnostikuar një vit më parë në një spital në veri të Italisë, deri te boshatisja e qyteteve të tëra, jeta e evropianëve ka ndryshuar përgjithmonë.

Kufizimi i lëvizjes ka detyruar çdo vend dhe shoqëri të adaptojë rregullat dhe të rimendojë kulturën e saj. Ka pasur të vërteta të vështira dhe risi të papritura në një vit që ndryshoi Evropën.

Bllokimi i Spanjës ishte ndër më të ashpërit në Evropë, thotë Nekane Balluerka Lasa, profesoreshë e metodologjisë së shkencave të sjelljes në Universitetin e Vendit Bask. Izolimi ishte veçanërisht i vështirë për njerëzit e moshuar dhe familjet me të ardhura më të ulëta. Infeksionet u ulën, por kostoja ekonomike ishte shumë e lartë dhe mësimi kryesor ishte ndikimi në shëndetin mendor të njerëzve. Studimi i BBC zbuloi se 46% e njerëzve ndjenin shqetësim të rëndë psikologjik .

Italianët fillimisht ishin të frikësuar nga bindja jo karakteristike, thotë korrespondenti i BBC Romë, Mark Lowen. Ata ishin të parët që u shtypën nga virusi, të parët që panë njësitë e kujdesit intensiv afër kolapsit apo miqtë dhe familjen teksa po vdisnin. Respektimi për kufizimet filloi të ndryshonte me valën e dytë, me disa protesta kundër bllokimeve të rinovuara, duke pasur parasysh frikën dhe lodhjen.

Hollandezët nuk u bllokuan deri në dhjetor, por kur u vendos një shtetrrethim në janar, trazirat shpërthyen, thotë korrespondentja e BBC Hagës Anna Holligan. Tensionet kishin qenë të acaruara. Trazirat zbuluan një lumë pakënaqësie ndër breza dhe erdhën pasi një skandal i ndihmës së kujdesit për fëmijët kishte rrëzuar qeverinë. Shumica pranuan bllokimin, por ata që tashmë ishin të irrituar ndiheshin të inkurajuar pasi qeveria kishte thyer rregullat e saj.

Strategjia fillestare e Gjermanisë ishte të testonte gjerësisht dhe më pas të gjurmonte dhe të ndërpriste zinxhirët e infeksionit, thotë korrespondentja e BBC Berlin Jenny Hill. Ajo punoi derisa rastet u spiralizuan vjeshtën e kaluar. Shumica dërrmuese e gjermanëve mbështesin masat e bllokimit, sipas sondazheve. Por ka pasur një rezistencë të furishme nga disa, të cilët kanë protestuar, zakonisht pa maska ose distancime shoqërore. Disa janë thjesht të shqetësuar nga ndikimi i kufizimeve të bllokimit, por protestat kanë tendencë të mbledhin së bashku teoricienë konspiracioni, anti-vaksistë dhe aktivistë të ekstremit të djathtë.

Sllovenia ka duruar disa nga kufizimet më të rrepta në Evropë, dhe megjithatë ajo ka një nga nivelet më të larta të vdekjes në botë, thotë korrespondenti i BBC Ballkanit Guy Delauney. Udhëtimi i brendshëm u ndalua nga tetori deri në mes të shkurtit, shumica e dyqaneve u mbyllën dhe shkollat hynë në internet. Epidemiologët janë të hutuar, por njerëzit këtu dyshojnë se shoqërimi privat vazhdoi pavarësisht masave të urgjencës.

Suedia shmangu një bllokim dhe e ndërtoi strategjinë e saj kryesisht rreth udhëzimeve vullnetare të distancimit shoqëror, thotë reporteri i BBC Maddy Savage në Stokholm. Publiku kryesisht u pajtua në fillim, por, ndërsa rastet u rritën gjatë valës së dytë, pajtueshmëria u bë më e dobët. Në fund të vitit një ligj i ri pandemik u dha ministrave kompetenca më të mëdha për të kufizuar numrat në dyqane dhe në trena dhe autobusë të distancave të gjata.

Serbia ka pasur sukses spektakolar me programin e saj të vaksinimit, Bosnja fqinje ka vuajtur, thotë Guy Delauney. Bosnja nuk ka një udhëheqje të fortë dhe të centralizuar dhe trajtimi i koronavirusit ka rënë kryesisht në dy rajone gjysmë-autonome, të cilat nuk e kanë mbuluar veten me lavdi. Kryeministri i njësisë së Federatës, Fadil Novalic, do të gjykohet për dhënien e një kontrate për të blerë ventilues te një kompani e përpunimit të frutave. Dhe punëtorët shëndetësorë boshnjakë kanë më shumë të ngjarë të vaksinohen në Serbi, ku qendrat kufitare u kanë ofruar atyre një goditje.

Shoqëritë janë përgjigjur në mënyra të ndryshme

Shkalla e lindjes së Hungarisë ka rënë, thotë korrespondenti i BBC Budapest Nick Thorpe. Numrat e lindjeve filluan të bien në nëntor dhe më pas ranë më tej në dhjetor dhe janar – muajt e parë kur mund të regjistrohej një ndikim i Covid.

Gratë spanjolle e kanë pasur më të vështirë, thotë Prof Nekane Balluerka Lasa. Disa studime kanë treguar se në familjet ku burrat dhe gratë punojnë jashtë shtëpisë, gratë kalojnë shumë më shumë kohë duke u kujdesur për të moshuarit në varësi dhe për fëmijët e tyre. Kjo mund të shpjegojë pse shqetësimi psikologjik i grave gjatë pandemisë ishte më i madh se ai i burrave.

Agjizmi në Suedi është rritur, thotë Prof Ingmar Skoog. Ka 1.5 milion njerëz në Suedi mbi 70 dhe autoritetet dolën dhe thanë se nuk mund të kujdeseshin për veten e tyre. Por njerëzit e moshuar janë krejtësisht të ndryshëm nga 30 ose 40 vjet më parë: ne flasim për 70 si 50 të rinj. Ata që nuk kishin kujdestarë përbënin vetëm 10% të vdekjeve.

Shkarkimi i trurit të ngulitur në Itali është përmbysur pjesërisht, thotë Mark Lowen. Më shumë se pesë milion italianë jetojnë jashtë, me më shumë se 75% në 15 vitet e fundit, me ngritjet më të mëdha midis maturantëve dhe shkollave të mesme. Ndërsa qeveritë e njëpasnjëshme janë përpjekur t’i tundojnë përsëri, është pandemia që duket se ka pasur një ndikim më të madh në bindjen e italianëve që të kthehen, të jenë me familjet e tyre. Sfida tani do të jetë mbajtja e tyre këtu.

Evropianët përqafuan ndryshimin e jetesës në mënyra të ndryshme

Franca më në fund bëhet dixhitale , nga Lucy Williamson, korrespodente e BBC Paris. Deri në bllokimin e dytë vjeshtën e kaluar, jeta në Francë shpesh shkaktonte një epokë makinash shkrimi dhe trefishim. Pavarësisht nga një xhiro vjetore prej gati 2.4 tn € (2.1 tn; 2.9 tn $), dy të tretat e bizneseve të vogla nuk funksiononin në internet, dhe faqet e internetit të dyqaneve të mëdha ikonike si Galeries Lafayette ose BHV ofruan pak më shumë se një adresë dhe orët e hapjes, plus një imazh ose dy nga disa këpucë të zbukuruara. Tani, gjithçka, nga vaktet e kafeneve te pagesa e taksave dhe aplikimet për kartat e qëndrimit mund të bëhen në internet dhe dyqanet e departamenteve kanë faqe të shkëlqyera. Rritja e ekonomisë dixhitale ka qenë një qëllim kryesor për Presidentin Emmanuel Macron

Spanjollët po punojnë nga shtëpia, tani për tani , nga Prof Nekane Balluerka Lasa. Spanja është një kulturë shumë miqësore. Studentët e universitetit tashmë kalojnë një javë në shtëpi dhe një javë në universitet – dhe ata duan të vijnë çdo ditë.

Austriakëve u pëlqente tradicionalisht të paguanin me para në dorë, por një sondazh nga Banka Kombëtare Austriake verën e kaluar sugjeron që pandemia mund të ketë përshpejtuar një prirje tashmë ekzistuese drejt pagesave pa para, si me pjesën tjetër të Evropës.

(kle.mu./dosja.al)

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

editorial editorial cfare mesoi europa nga pandemia covid19 ne europe cfare mesoi europa nga pandemia covid19 ne europe

Sondazh

Poll
Editorial 19 Shkurt 2021, 15:52

Të kapësh virusin me SPAK

TIRANË- Mënyra se si Edi Rama po sillet në betejën ndaj pandemisë, po i shndërron votimet e ardhshme në një zgjedhje mes diktaturës dhe kundërshtimit të sa...

Editorial 18 Shkurt 2021, 12:20

Përrallat tragjike të Edi Ramës

Ndërkohë që situata e pandemisë ka dalë totalisht nga kontrolli, kur fatalitetet raportohen në rritje, ndërsa numri i të infektuarve fluturon pa asnjë limit, Kr...

Editorial 17 Shkurt 2021, 15:41

Era e një revolucioni zgjedhor në Kosovë

Në zgjedhjet e 14 shkurtit të vitit 2021 Kosova prodhoi një revolucion zgjedhor, duke përmbysur konceptin e deritanishëm të elitave politike në pushtet. Efekti ...

Editorial 16 Shkurt 2021, 13:22

“Rama-Vaksin”

E ndërsa shkencetarët nga e gjithë bota po përpiqen fort për prodhimin e vaksinave anti-Covid 19 që do të mund të jenë rezultative edhe ndaj formave të reja te ...

Editorial 15 Shkurt 2021, 09:18

“Aman, mos më fol për politikë”!

Mëkati më i madh për ne shqiptarët është indiferenca. Ne kemi vite që përgjithësisht nuk jemi më të interesuar të dimë se si funksionon vendi ynë, se cila është...

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale