Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Jep dorëhqjen, nuk ka dialog!
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Shetet e Gjirit Persik dënojnë sulmet iraniane ndaj infrastrukturës civile: Janë krime lufte 18 Korrik, 17:37 ...
Abuizimi me fondet në Durrës, zbardhen dëshmitë/ Elisabeta Mataj: Jam qytetare e lirë, kush ma ndalon kazinonë...
Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës 18 K...
SERBRENICË- Babai i Emir Suljagiç u vra në Bosnjën lindore në 1992, jo shumë kohë pasi filloi lufta. Por në 2005, duke përfituar nga një ndryshim i vogël në ligj, Suljagiç i varrosi eshtrat e tij në Qendrën Përkujtimore Potocari, që është vendi i prehjes përfundimtare të të vrarëve në masakrën e Srebrenicës 1995, masakra më e rëndë në Evropë që nga Lufta e Dytë Botërore dhe që Suljagiçi vetë i mbijetoi.
Suljagiç, 46 vjeç, donte që babai i tij të varrosej pranë vëllait të tij, xhaxhait të Suljagiç, i cili ishte një nga më shumë se 7,000 burra dhe djem boshnjakë të vrarë nga forcat serbe të Bosnjës në disa ditë korriku në 1995 pas rënies së enklavës së Srebrenicës.
Një ndryshim në ligj midis 2003 dhe 2007 e lejoi atë ta bënte këtë. Ligji deklaroi se të afërmit e viktimave të Srebrenicës mund të varrosen së bashku me ta në Potocari. Pastaj ligji u ndryshua përsëri, duke e kufizuar varrën në vetëm ata që u vranë në korrik 1995.
Megjithatë, detaje të tilla u humbën nga përdoruesit e Teitter të cilët në qershor shkruan: “Emir Suljagiç, zhvarrose babanë nga varrezat në Potocari!”
Fjalët erdhën pas një artikulli të postuar më 10 qershor në një portal në qytetin e Banja Lukës të quajtur vrbasmedia. Fjalë të tilla erdhën nga një sërë llogarish në Teitter të angazhuar shumë në mohimin e gjenocidit.
Një nga llogaritë mban emrin Bodljikava, ose “me gjemba”, si në “tel me gjemba”. Bodljikava ka kaluar vite duke mohuar që në Srebrenicë të ketë ndodhur gjenocid, siç kanë vendosur gjykata e OKB-së për krimet e luftës me bazë në Hagë si dhe gjykatat lokale.
Bodljikava iu bashkua Teitter-it në qershor 2013 dhe që atëherë ka bërë pothuajse 179,000 postime. Frekuenca e postimeve dhe temave që ajo zgjedh ka bërë që të fitojë më shumë se 11,600 ndjekës në Teitter, një ushtri virtuale për përhapjen e pikëpamjeve të saj mbi Srebrenicën. Sipas Teitter Audit, shumica e ndjekësve të saj janë të vërtetë, që do të thotë se nuk konsiderohen të rremë.
Më 10 qershor, Bodljikava postoi në Teitter një kopje të certifikatës së vdekjes së babait të Suljagiçit dhe e akuzoi Suljagiçin se kishte “mashtruar” për ta portretizuar atë si një viktimë të gjenocidit “edhe pse babai i tij, Suljo, vdiq më 24 dhjetor 1992.”
Bodljikava është një nga 20 llogaritë në Teitter të identifikuara nga BIRN, e cila ka postuar vazhdimisht gjatë 12 muajve të fundit përmbajtje që mohon gjenocidin e ndodhur në Srebrenicë. BIRN analizoi këto llogari dhe arriti në përfundimin se asnjë prej tyre nuk është e rreme, edhe pse jo të gjithë kanë të njëjtën qasje, gjë që mund të shpjegojë pse postimet e tyre mbeten pa u vënë re.
Teitter, tha sociologia Sarina Bakiç e Universitetit të Sarajevës, “me siguri po bëhet një tjetër platformë për përhapjen e urrejtjes dhe mohimin e gjenocidit”.
Suljagiç tha se narrativa të tilla mohimi ishin “të rrezikshme sepse ato ndotin atmosferën në baza ditore” dhe ushqehen me ligjërime të krahut të djathtë nga përreth botës, nga Ballkani deri në Christchurch, Zelanda e Re, ku një person i armatosur luajti një këngë nacionaliste serbe që fliste për liderin serb të Bosnjës Radovan Karaxhiç ndërsa shkonte me makinë në një xhami ku ai do të vriste 51 vetë në mars 2019.
“Mohimi i gjenocidit në Bosnjë dhe Hercegovinë dhe operacionit gjenocidal në Srebrenicë është një pjesë integrale e të gjitha platformave të krahut të djathtë në rajon”, tha Suljagiç, një gazetar, politikan dhe drejtor aktual i Qendrës Përkujtimore të Srebrenicës.
“Mohimi është një pjesë integrale e atyre platformave në të njëjtën mënyrë që mohimi ishte një pjesë integrale e ideologjisë që çoi në masakrën në Christchurch.”
“Nuk është bërë asgjë”
Në Hagë dhe në Ballkan, gjykatat kanë dënuar të paktën 48 persona me më shumë se 700 vjet burg për krime lufte në Srebrenicë. Një numër serbësh të rangut të lartë, përfshirë Karaxhiçin, janë dënuar për gjenocid, më i fundit ishte komandanti ushtarak serb i Bosnjës i kohës së luftës Ratko Mlladiç.
Megjithatë, në Twitter, revizionizmi dhe mohimi shpesh kalojnë të pakontrolluara. Përmes një kërkimi në postimet në Twitter gjatë vitit të kaluar, një periudhë që mbulonte 25 vjetorin e Srebrenicës, BIRN gjeti më shumë se 200 postime që përmbanin hashtage specifikë – #srebrenica, #srebrenica25, #ratkomladic – dhe që pretendonin se serbët dhe jo boshnjakët ishin viktima të gjenocidit në Bosnjë.
20 llogaritë e identifikuara nga BIRN gjatë asaj periudhe mbeten në internet, postimet e tyre janë të paprekura.
Sipas “Në kujtim të Srebrenicës”, një organizatë bamirëse me bazë në Britani, vetëm disa nga qindra llogari të raportuara në Twitter për mohimin e gjenocidit vitin e kaluar janë hequr që prej asaj kohe.
“Vitin e kaluar, i cili ishte veçanërisht i rëndësishëm, vumë re një rritje në komentet e urrejtjes, veçanërisht ato që mohonin ose glorifikonin gjenocidin e kriminelëve të luftës përgjegjës për të”, tha grupi. Nga qindra llogari që ajo raportoi në Twitter për “shprehje të urrejtjes ndaj një grupi njerëzish”, “rreth gjashtë” janë pezulluar, tha ajo.
Ahmed Hrustanoviç shkoi më tej. Imami i Srebrenicës filloi të përdorte Twitter-in në fund të vitit 2019, duke ndarë përvojat e tij që kur u kthye në zonë në 2011 dhe duke u përpjekur të siguronte ndihmë në përpilimin e një koleksioni letrash të shkruara nga babai i tij, i cili ishte midis më shumë se 7,000 viktimave të gjenocidit. Pastaj filluan kërcënimet.
“Ata më kontaktojnë, më kërcënojnë lehtë dhe shkruajnë gjëra nga të gjitha llojet”, tha ai.
BIRN zbuloi se Bodljikava e përmendi Hrustanoviçin katër herë vitin e kaluar. Kur postimet e Bodljikava filluan të ndaheshin gjerësisht, Hrustanoviç shkoi në polici.
I pyetur në lidhje me përgjigjen, Hrustanoviç u përgjigj: “Nuk është bërë asgjë në lidhje me këtë.” Në Bosnjë, mohimi i gjenocidit nuk është i ndaluar me ligj, ndërsa gjuha e urrejtjes në internet rregullohet nga Kodi Penal, i cili mbulon “urrejtjen kombëtare, racore dhe fetare”.
Hrustanoviç e bllokoi Bodljikavan dhe 147 llogari të tjera nga të cilat ai mori fyerje dhe kërcënime, por postimet e tyre në lidhje me të dhe rreth gjenocidit në Srebrenicë vazhdojnë të mbeten në internet.
BIRN kontaktoi Bodljikava-n për një koment. Nuk pati asnjë përgjigje, por një screenshot i kërkesës për koment u “postua publikisht”, shoqëruar me pretendimin se, “Ata po e hapin temën e mohimit të gjenocidit tani kur ne po hapim temën e viktimave të rreme në Potocari.” Brenda disa orësh, postimi mori më shumë se 240 pëlqime dhe u shpërndaj më shumë se 70 herë.
Mlladiç lartësohet, Oriç akuzohet
Në korrik të vitit të kaluar, kur bota shënoi një çerek shekulli që nga masakra e Srebrenicës, pati dhjetëra postime në Twitter që mohonin ngjarjet e 1995 dhe klasifikimin e tyre si gjenocid. Shumica thanë se më shumë se 3,000 civilë serbë u vranë gjithashtu në zonë gjatë luftës, duke fajësuar trupat boshnjake të drejtuara nga Naser Oriç.
“Evropa mbyll sytë para gjenocidit kundër serbëve, por #misesjecamo (ne kujtojmë)!” thuhej në një postim. Një tjetër llogari, me emrin SerbianMatrix, shkroi se “nuk në Srebrenicë nuk pati gjenocid, por vetëm njerëz të vdekur të cilët nuk duhet të kishin ndjekur nga pas Naser Oriçin në masakrimin e serbëve”.
Oriç u dënua fillimisht për krime lufte në Srebrenicë dhe Bratunac aty pranë, por më pas u lirua nga akuzat në apel në 2008 në Hagë. Në vitin 2018, një gjykatë boshnjake e liroi atë nga akuza për vrasjen e tre të burgosurve serbë në 1992.
Ndërsa llogaritë e identifikuara nga BIRN dënojnë Oriçin, ato e lartësojnë Mlladiçin si një hero.
“Ai mbrojti dhe shpëtoi popullin serb nga agresioni i tradhtarëve të brendshëm dhe NATO-s”, shkroi një llogari me emrin Yugoslav Alien në Twitter në dhjetor të vitit të kaluar.
Ai postim vazhdon të jetë në internet, por një tjetër më i ri, nga Gorica Dodik, vajza e liderit serb të Bosnjës Milorad Dodik, që shkruan “Rroftë Ratko Mlladiç”, është hequr nën pretendimin se ka shkelur rregullat që lidhen me “glorifikimin e dhunës”.
Në fillim të qershorit, Twitter tha se kishte azhurnuar politikat e tij dhe nuk do të lejonte referenca të dhunshme ndaj vrasjeve masive, ngjarjeve të dhunshme ose mjeteve specifike të dhunës ku në ato që ajo i quan “kategori të mbrojtura” viktimat ishin kryesisht civilë. Twitter nuk iu përgjigj një kërkese për koment për këtë histori.
David Pettigrew, profesor filozofie në Universitetin Shtetëror të Konektikatit Jugor në SHBA, tha se ndërsa Twitter e kishte zgjeruar fushën dhe numrin e të ashtuquajturve “grupe të mbrojtura”, kur bëhet fjalë për gjuhën e urrejtjes në lidhjet me Holokaustin dhe gjenocidin, “zbatimi duket se të jetë një proces i tmerrshëm. ”
Duke vënë në dukje heqjen e postimit të bërë nga vajza e Dodikut, Pettigreë tha se ishte e paqartë pse kompania nuk kishte vepruar në rastin e aleatit të partisë së Dodik, Rajko Vasiç, i cili më 5 qershor kërcënoi me dhunë një grua të moshuar boshnjake pasi një kishë, e ndërtuar në oborrin e saj gjatë luftës kur jo ishte refugjate, u shemb.
“Një nga postimet e mëparshme të Vasiç ishte dënuar si “vepër penale” nga Përfaqësuesi i Lartë Valentin Inzko sepse kërcënonte një gjenocid tjetër, por nuk besoj se postimi është hequr, ndoshta sepse i paraprinte politikës aktuale”, tha Pettigrew për BIRN.
Në fillim të këtij viti, BIRN publikoi një investigim që tregon se mjetet e përdorura nga gjigandët e rrjeteve sociale për të mbrojtur udhëzimet e tyre po dështojnë në Ballkan: postimet dhe llogaritë që shkelin rregullat shpesh mbeten të disponueshme edhe kur pranohen shkeljet, ndërsa të tjera që qëndrojnë brenda atyre rregullave mund të mbyllen pa ndonjë arsye të qartë.
Sipas gjetjeve të BIRN, pothuajse gjysma e raportimeve në gjuhën boshnjake, serbe ose malazeze në Twitter kanë të bëjnë me gjuhën e urrejtjes. Një në dy postime të raportuara si gjuhë urrejtjeje, kërcënuese për dhunë ose ngacmim në gjuhën boshnjake, serbe ose malazeze, mbetet në internet.
Një nga arsyet mund të jetë që vetë vlerësimi bëhet në radhë të parë nga një algoritëm dhe, nëse është e nevojshme, më vonë përfshihet një njeri. Hulumtimi i BIRN tregoi se gjërat bëhen rrëmujë a kur bëhet fjalë për gjuhët e Ballkanit, pikërisht për shkak të specifikës së gjuhës dhe kontekstit.
Në atë kohë, Twitter i tha BIRN se po rrit përdorimin e të nxënit të makinerisë dhe automatizimit për të zbatuar rregullat.
“Duke përdorur teknologjinë, më shumë se 50 për qind e përmbajtjes abuzive shfaqet në mënyrë proaktive për rishikim njerëzor, në vend që të mbështetet në raportet nga njerëzit që përdorin Twitter-in”, tha një zëdhënës i kompanisë.
MARRË NGA BIRN
Iftar dhe politikë, a u prek Muaji i Ramazanit nga politikanët?
KOSOVË- Drejtori i të ashtuquajturës zyrë për Kosovës në Serbi, Petar Petkoviç ka bërë të ditur se raundi tjetër i bisedimeve Kosovë-Serbi do të fil...
FILIPINE- Autoritetet filipinase kanë urdhëruar ditën e sotme një hetim mbi rrëzimin e një aeroplani të Forcave Ajrore duke lënë të vdekur 50 persona, dhe dhjet...
NORVEGJI- Norvegjia do të shtyjë kufizimet e vendit nga Covid-19. The Guardian shkruan se Kryeministrja e Norvegjisë Erna Solberg në një deklaratë u shpreh se ...
NIGERI- Disa njerëz të armatosur kanë rrëmbyer 8 persona, përfshi edhe një fëmijë 1 vjeç në një spital në Nigeri. Reuters shkruan se ngjarja e rëndë ka n...
GJERMANI- Deutsche Welle: Znj. Schütz, çfarë e shtyu Gjermaninë të nisë Procesin e Berlinit si një ofensivë diplomatike në Ballkanin Perëndimor?Susanne S...
JAPONI- 4 persona kanë humbur jetën dhe 80 persona janë zhdukur që nga e shtuna në Japoni, ku ndodhi rrëshqitja e tokës në Atami. Reuters shkruan se deri tani n...
KOSOVË- Çdo 4 korrik amerikanët kudo që janë shënojnë Ditën e Pavarësisë së Shtetet e Bashkuara. Kjo festë u shënua edhe në Bondsteel bazën kryesore...
SHBA- Fotot e mësipërme tregojnë pamjet nga festa e ditës së pavarësisë në SHBA. Në foto shihen festimet që u bënë në SHBA, ku nuk kishte se si të mungonin hedh...
MAQEDONIA E VERIUT- Maqedonia e Veriut pritet të marrë masa të reja kufizuese ditën e sotme. Alsat.mk shkruan se Komisioni për Sëmundje Infektive (KSI) do të ve...
