Protesta për Zvërnecin/ Protestuesit çajnë kordonin metalik, policia i sulmon me ujë. Tubimi shpërndahet në gjithë Tiranën
Pas më shumë se tre orësh, mbyllet protesta para Kryeministrisë/ Qytetarët thirrje: Nesër sërish në...
Pas më shumë se tre orësh, mbyllet protesta para Kryeministrisë/ Qytetarët thirrje: Nesër sërish në...
Tragjedia me dy viktima në Shëngjin, policia jep detaje: Të gjithë shtetas nga Kosova, tre persona në spital 3 Qersho...
“Ka forca në Shqipëri dhe jashtë që janë kundër”/ Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thot&eum...
"Shqipëria është e shqiptarëve"/ Qytetarët mbushin rrugët e Tiranës, kërkojnë anulimin e pr...
AFGANISTAN-E ardhmja e Afganistanit pas pushtimit nga talebanët parashikohet të jetë e njëjtë siç ishte vite më parë kur Afganistani ra nën pushtetin e talebanëve.
Në vitin 2001 talebanët u dëbuan nga Afganistani nga forcat e SHBA-së por kjo nuk ishte e vendosur të zgjaste përgjithmonë. Ata u larguan për tu rikthyer përsëri në vend dhe për të marrë pushtetin në dorë brenda një jave.
Qeveria e Afganistanit ishte gjithmonë e dobët, shumë e korruptuar, e varur nga forcat e huaja për mbijetesën e saj, e shkatërruar nga luftimet e fraksioneve dhe e ndotur nga komandantët e luftës. Pra, kur Ushtria Kombëtare Afgane u braktis papritur nga SHBA dhe aleatët e saj në fillim të këtij viti, pyetja e vetme ishte: Kur do të ndodhë që komandantët e saj të kthejnë çallmat e tyre?
Në vitin 2001, talebanët u dëbuan nga pushteti nga Aleanca Veriore dhe koleksionet e krerëve të tjerë të luftës, sepse shumë afganë ishin lodhur nga interpretimi mesjetar i ligjit të sheriatit, të lodhur nga dominimi i pashtunëve jugorë, dhe mbi të gjitha, shumë të zemëruar me shkatërrimin e tregtisë jashtëzakonisht fitimprurëse të opiumit.
Me një vlerë rreth 4 miliardë dollarë në vit, opiumi ishte dhe është eksporti kryesor i Afganistanit, dhe një biznes që tërhoqi prijësit rivalë (khanët), policinë, milicinë, spiunët pakistanezë, mafian dhe elitën e Kabulit. Duke e shuar atë, talebanët bënë armiq të egër në shtëpi, ashtu siç bënë armiq të rrezikshëm të pjesës tjetër të botës perëndimore duke i siguruar al Kaedës vend të shenjtë para, gjatë dhe pasi Osama bin Laden urdhëroi sulmet e 11 shtatorit në Amerikë.
Por talebanët nuk kishin pasur kurrë interes në terrorin ndërkombëtar. Mbështetja për Al Kaedën u bazua në historinë e përbashkët. Bin Laden dhe miqtë e tij kishin luftuar së bashku me muxhahidët afganë, të cilët i kishin rezistuar pushtimit sovjetik pas vitit 1979. Ata ishin miq të vjetër, u lejuan të krijonin kampe stërvitore dhe u lejuan të qëndronin nën Pashtunëali, një traditë e ligjit kulturor që, ndër të tjera, mbron mysafirët. Gjatë kryengritjes talebane të 20 viteve të fundit, udhëheqja e saj – për të cilën NATO, SHBA dhe qeveria e Kabulit thonë se mbështetet nga Pakistani – i shihte forcat e huaja si të ngecura në moçalin e Helmand. Sipas tyre ata derdhën gjak për një luftë të largët dhe të pakuptimtë.
Dy vendime katastrofike në Helmand – e para për ta pushtuar atë dhe e dyta tentativa për të shkatërruar tregtinë e opiumit – garantuan që një krahinë bujqësore paqësore që prodhonte pasuri gjigante do të bëhej një fushë beteje dhe një varrezë për forcat e huaja. Talibanët mund të mbështeteshin tek klanet e drogës për luftimet kundër NATO -s. Gjithçka që talebanët duhej të bënin ishte të ndihmonin herë pas here. Mësimi për studentët e luftës guerile ishte se, shumë shpejt, Perëndimi do të humbiste interesin për luftën. Meqenëse NATO kishte orët, talebanët kishin kohën, siç u pëlqente të thoshin – gjithçka që duhej të bënin ishte të prisnin. Dhe merrnin një të dhjetën nga prodhimi i drogës pas rënies së tyre nga pushteti.
Sipas burimeve të shumta të inteligjencës perëndimore të përfshira në përpjekjet për çrrënjosjen e drogës, talebanët nuk i tërhoqën financimet e tyre kryesisht nga droga. Ekspertët dhe OKB -ja pohojnë se ata kishin burime të ndryshme financimi, përfshirë donatorët privatë në Gji, nga nxjerrja e paligjshme e mineraleve dhe nga taksat në zonat që ata kontrollonin. Kthimi i tyre në pushtet është një perspektivë e tmerrshme për gratë. Kur sunduan për herë të fundit, femrave iu ndalua të ndiqnin shkollën. Ato ishin të mbuluar me burka, të dënuara të jetonin në shtëpi dhe shiheshin si pronë e meshkujve. Para pushtimit taleban pashtutë shënuan kulmin e arsimimit të grave.
Gratë në kryeqytet, Kabul, ishin në gjendje të hapnin biznese, të merrnin pjesë në politikë, madje edhe në qeveritë provinciale dhe të drejtonin ministri. Nuk është çudi që afganët liberalë po vrapojnë drejt aeroportit tani. Shpresa e tyre e vetme mund të qëndrojë se talebanët mund, ndoshta vetëm në një afat të shkurtër, të ofrojnë lëshime për të drejtat e grave dhe madje edhe njëfarë mbrojtjeje të fjalës së lirë.
Në disa nga provincat ku ata kanë qeverisur gjatë 20 viteve të fundit, ata kanë përshtatur marrëdhëniet e tyre me publikun, duke lejuar të drejta të kufizuara të grave dhe, mbi të gjitha, kanë fituar një reputacion për ndershmërinë gjyqësore që sistemi i qeverisë qendrore nuk e arriti kurrë. Tani pranë pushtetit, udhëheqja talebane mund të zgjedhë të ndjekë një qasje “Talib-Lite”.
Është pothuajse e sigurt se ata nuk do të ofrojnë asnjë ndihmë për militantët e Shtetit Islamik të cilët kanë zëvendësuar kryesisht Al Kaedën si markën kryesore globale pas terrorizmit islamik ndërkombëtar. Gjatë pesë viteve të fundit, talebanët kanë shuar me sukses shumicën e përpjekjeve të rivalëve të ISIS për të fituar terren.
Ndërsa qeveria pro-perëndimore ishte në pushtet, udhëheqësit e saj të inteligjencës kërcënuan al Kaedën, por ka pak prova që talebanët i kanë ofruar asaj mbështetje aktive. Ka çdo arsye për të supozuar se, pasi nuk ka asnjë përparim në promovimin e terrorit ndërkombëtar dhe asnjë mbështetje ideologjike për të brenda vetë lëvizjes së tyre, një ringjallje e Al Kaedës nën talebanët nuk ka gjasa – megjithëse një raport i OKB -së kohët e fundit paralajmëroi se të dy grupet do të qëndrojnë të rrjeshtuar “pranë”. Talibanët po kthehen në pushtet. Por ata e dinë se kjo ndodh sepse kaq shumë i kanë kthyer çallmat e tyre që mund të kthehen përsëri.
Marrë nga CNN
(e.k/dosja.al)
Iftar dhe politikë, a u prek Muaji i Ramazanit nga politikanët?
SHBA- Teksa Covid-19 dhe rastet rriten nga viti në vit, qeveritë në mbarë botën janë duke mbrojtur shpresën e “imunitetit të tufës”, një tokë e premtuar ku viru...
AFGANISTAN-Presidenti Joe Biden ka zhvilluar së fundmi një takim online me ekipin e sigurisë për të mësuar më shumë mbi situatën në Afganistan.“Këtë mëngjes, Pr...
ITALI– Zjarret kanë qenë tema kryesore e verës për shumë vende të Evropës. Mijëra hektarë tokë janë shkrumbuar duke shkatërruar pyje e kullota e duke vrarë shum...
BRITANI– Një gazetare e BBC-së mbeti e habitur pasi pranoi një telefonatë në telefonin e saj celular nga talebanët ndërsa ishte drejtpërdrejt në transmetim. Yal...
AFGANISTAN– Mijëra të burgosur, përfshirë ish-luftëtarët e Shtetit Islamik dhe al-Kaedës, janë lënë të lirë nga një burg në periferi të Kabulit, ndërsa talebanë...
Dy dekada për rrëzimit të tyre, talibanët rikthehen në qendrën e pushtetit, Kabul, dhe sipas disa njoftimeve në media kanë marrë kontrollin edhe në kryeqytet. P...
MAQEDONI E VERIUT- Qytetarët maqedonas janë ngritur në protesta ditën e djeshme për të kundërshtuar masat e reja anti-Covid që hyjnë në fuqi ditën e sotme.Turma...
AFGANISTAN– Të paktën pesë persona janë vrarë në aeroportin e Kabulit, ndërsa qindra njerëz u përpoqën të hynin me forcë në aeroplanët që dilnin nga kryeqyteti ...
AFGANISTAN– Situata në Afganistan është mjaft kritike dhe pamjet nga Kabuli përbëjnë një kaos të vërtetë, ku secili vrapon të largohet sa më shpejt nga ve...
HAITI– Bilanci i viktimave nga tërmeti në Haiti është rënduar ndërsa qeveria ka shpallur gjenjen e jashtëzakonshme. Deri më tani janë konfirmuar 1297 të v...
