LIVE UPDATES
Bota

Rrugëtimi i vështirë për drejtësi për mizoritë në qytetin ukrainas Bucha

4 Prill 2022, 21:04 Nga DOSJA
Rrugëtimi i vështirë për drejtësi për

UKRAINË- Imazhet dhe historitë e tmerrshme që po vërshojnë pas tërheqjes së forcave ruse nga qytetet e Ukrainës, si qyteti Bucha, dëshmojnë për një degradim që të sjell në kujtesë barbaritë në Kamboxhia, në Ballkan, apo gjatë Luftës së Dytë Botërore.

Shtrohet pyetja – çfarë duhet bërë pas këtyre vuajtjeve?

Pasi zyrtarët ukrainas bënë të ditur se deri më tani janë zbuluar mbi 400 kufoma civilësh, në nivelet më të larta të pushtetit politik perëndimor janë shtuar zërat që bëjnë thirrje për llogaridhënie, ngritje akuzash dhe ndëshkim. Të hënën, Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy i denoncoi vrasjet si “gjenocid” dhe “krime lufte”, dhe Presidenti i Shteteve të Bashkuara Joe Biden tha se Presidenti rus Vladimir Putin është “një kriminel lufte” që duhet të gjykohet.

Por, rruga për të mbajtur përgjegjës penalisht presidentin rus dhe drejtues të tjerë të lartë është e gjatë dhe komplekse, paralajmërojnë juristët e ligjit ndërkombëtar.

“Sigurisht që zbulimi i trupave që mbartin shenja ekzekutimi, siç janë plagë plumbi në kokë, përfaqësojnë evidencë të fortë për krime lufte”, tha Clint Williamson, i cili shërbeu si ambasador i Shteteve të Bashkuara për çështjet e krimeve të luftës gjatë periudhës 2006 – 2009.

“Kur viktimat gjenden me duart e lidhura, me sytë e lidhur dhe me shenja të qarta torture apo sulmi seksual, rasti bëhet edhe më bindës. Nuk ekzistojnë rrethana në të cilat mund të lejohen këto veprime, qoftë nëse viktimat janë civilë, apo nëse janë personel ushtarak i kabur rob”, shtoi ai.

Nuk ka arsye për të besuar se rusët do t’i dalin për zot krimeve të luftës. Ministria ruse e Mbrojtjes tha të dielën se “asnjë civil i vetëm nuk është përballur me akte dhune nga ushtria ruse”, dhe Ministri i Jashtëm rus Sergey Lavrov i ka përshkruar skenat përreth Kievit si “një provokim i inskenuar anti-rus”.

Gjykata Ndërkombëtare Penale, e cila zakonisht ngre akuza ndaj vetëm një numri të kufizuar personash të nivelit të lartë, ka çelur tashmë një hetim për mizoritë në Ukrainë. Prokurorët ukrainas kanë filluar mijëra hetime penale, ndërsa prokurorët në Poloni, Gjermani, Lituani, Letoni, Estoni, Francë, Sllovaki, Suedi, Norvegji dhe Zvicër kanë hapur hetime të tyret. Janë shtuar gjithashtu thirrjet për të krijuar një gjykatë speciale për të hetuar Rusinë për krimin e agresionit në Ukrainë.

Për të ngritur një çështje penale për krime lufte, prokurorët duhet të mbledhin evidencë mjeko-ligjore dhe balistike, ashtu siç do të veprohej në çdo rast vrasjeje, për të përcaktuar shkakun dhe rrethanat e vdekjeve të viktimave. Ata gjithashtu duhet të provojnë se krimi ndodhi në kontekstin e një konflikti të armatosur në vazhdim, që është qartësisht rasti i Ukrainës.

Për të ngritur një çështje për krime ndaj njerëzimit, prokurorët gjithashtu duhet të përcaktojnë se krimet ishin pjesë e sulmeve të gjera dhe sistematike ndaj civilëve, duke demonstruar ngjashmëritë në mënyrat se si u vranë njerëzit në Butcha, Motyzhyn, Irpin dhe qytete të tjera.

Në vazhdim vjen detyra më e vështirë e përcaktimit se kush është përgjegjës, duke krijuar një zinxhir evidence që lidh skenat e krimit me udhëheqësit më të lartë civilë apo ushtarakë. Hallka e parë në këtë proces është shpesh të kuptohet se cilat forca ishin të pranishme kur ndodhnin mizoritë dhe kush i komandonte ato.

“Nëse doni të shqyrtoni zinxhirin e komandimit dhe autorët, është e rëndësishme të analizoni dhe të mblidhni informacion se cilat njësi gjendeshin aty”, thotë Andreas Schuller, drejtues i programit për Krimet Ndërkombëtare dhe Llogaridhënien në Qendrën Evropiane për të Drejtat Kushtetuese dhe të Njeriut në Berlin. “Ju nevojitet evidencë që ndërlidh të gjithë aparatin ushtarak. Mund të dalin dokumente sekrete, ose mund të flasin dëshmitarë që të zbulojnë planifikimin e brendshëm operacional”.

Ngritja e kësaj çështjeje deri në krye — për të mbajtur Putinin dhe udhëheqësit e tjerë individualisht përgjegjës për krimet e luftës ose krimet kundër njerëzimit — do të jetë e vështirë, thonë ekspertët ligjorë.

“Duhet të vërtetosh se ata e dinin, ose mund, apo duhej ta dinin,” thotë Philippe Sands, një avokat dhe profesor i njohur britanik në Universitetin London College. “Ka një rrezik real që të gjykohen vetëm njerëz të nivelit të mesëm në tre vjet dhe përgjegjësit kryesorë për këtë tmerr — Putini, Lavrovi, Ministri i Mbrojtjes, njerëzit e shërbimeve të zbulimit, ushtarakët dhe financuesit që po i mbështesin – do të shpëtojnë nga gjykimi”.

Do të ishte më e lehtë që Presidenti Putin të gjykohej për krimin e agresionit, domethënë aktin e zhvillimit të një lufte të pamëshirshme dhe të paprovokuar kundër një vendi tjetër. Por Gjykata Ndërkombëtare Penale nuk ka juridiksion mbi Rusinë për krimin e agresionit, sepse Rusia, ashtu si Shtetet e Bashkuara, nuk është palë nënshkruese.

Në mars, dhjetëra avokatë dhe politikanë të shquar, përfshirë ministrin e Jashtëm ukrainas Dmytro Kuleba dhe ish-kryeministrin britanik Gordon Brown, nisën një fushatë për të krijuar një gjykatë speciale për të mbyllur këtë hendek ligjor dhe për të gjykuar Rusinë për krimin e agresionit në Ukrainë.

Janë duke vazhduar negociatat si të krijohet një gjykatë e tillë në mënyrë që të ketë legjitimitet të gjerë, qoftë nëpërmjet një organizmi ndërkombëtar si Kombet e Bashkuara ose nën kujdesin e një grupi shtetesh individuale. Gjykata e Nurembergut u krijua nga Bashkimi Sovjetik, Shtetet e Bashkuara, Mbretëria e Bashkuar dhe Franca për t’i mbajtur nazistët përgjegjës pas Luftës së Dytë Botërore.

Zoti Sands, i cili gjithashtu mbështet nismën, tha se cilado qoftë pesha e tyre ligjore, imazhet që dalin nga Ukraina forcojnë vullnetin politik të nevojshëm për të mbajtur Rusinë përgjegjëse.

“E ndjen se diçka po ndodh. Dhe mendoj se kjo është mënyra se si funksionon ligji. Ligji nuk drejton. Ligji ndjek realitetet, imazhet dhe historitë, dhe kjo është ajo që i bën gjërat të ndodhin,” tha ai.

“Sa më të këqija të jenë tmerret në terren, aq më shumë telefonata marr për krijimin e një gjykate të krimit të agresionit,” shtoi ai. “Qeveritë ndjejnë presion të madh për të bërë diçka”.

Por mund të duhet një ndryshim edhe më i madh politik për të dënuar Presidentin Putin në një mënyrë kuptimplotë. Gjykimet në mungesë nuk lejohen në Gjykatën Penale Ndërkombëtare (ICC) dhe edhe nëse do të krijohej një gjykatë e posaçme që mund të gjykonte zotin Putin në mungesë, një gjyq pa një autor të pranishëm mund të tingëllojë i zbrazët.

“Po mundohem vërtet të shoh se si mund të ketë ndonjë mbrojtje të besueshme për provat që po dëshmojmë”, tha Alex Batesmith, i cili ka shërbyer si prokuror i Kombeve të Bashkuara në Kosovë dhe Kamboxhia dhe tani është profesor në shkollën juridike të Universitetit Leeds. “Por nuk ka asnjë shans që Putini të dorëzohet në ICC ose të arrestohet dhe të sillet në ICC pa konflikte të mëdha ndërkontinentale apo ndryshime të brendshme politike në Rusi që nuk duken të besueshme.”

Marrë nga VOA

Ndihmës-Sekretarja e Shtetit takoi Alibeajn, ndërsa Paloka deklaroi se ka firmosur peticionin kundër ambasadores Kim. Çfarë do të thotë kjo për PD?

View Results

bota bota lufta ukraine-rusi lufta ukraine-rusi

Sondazh

Poll

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale