LIVE UPDATES
Aktualitet

Pse po ikin zogjtë shtegtarë, harabelët dhe dallëndyshet drejt zhdukjes

24 Prill 2019, 13:51 Nga DOSJA
Pse po ikin zogjtë shtegtarë, harabelët dhe dallëndyshet

Personat më të vëmendshëm e kanë vënë re: Një nga zogjtë më të zakonshëm, harabeli, pothuajse është zhdukur. Por shumë pak e dinë pse nuk shohim më.

Kur një specie e gjërë e kafshëve zvogëlohet shpejt dhe në mënyrë drastike në numër, gabimet janë të kombinuara me shumë faktorë. Në rastin e harabelave, “gabimet” – sipas ornitologëve – janë me të vërtetë shumë dhe të ndryshme. Si një zog i vogël i pranishëm në praktikisht të gjitha qytetet e Evropës dhe të botës, në fakt, harabeli është bërë një specie e kërcënuar.

Në Itali ekzistojnë katër lloje të zogjve të llojit Passer: ata janë harabeli i brendshëm (P. domesticus), i përhapur në të gjithë Evropën, harabeli i Italisë (P. italiae) dhe disa zona të tjera, plaice sardele (P. hispaniolensis) e përhapur në Sardenjë dhe Sicili, dhe pemë harabeli (P. montanus), i cili dallon nga dy pika në faqet. Pothuajse të gjitha llojet mbizotërojnë kryesisht në qytete, megjithëse jetojnë edhe në fshat.

Të gjitha llojet kanë pësuar, pak a shumë, një rënie drastike të popullsisë në dyzet vitet e fundit. Pavarësisht dekadave të studimit, shkaqet janë ende të paqarta dhe ndoshta ndryshojnë sipas kombit dhe vendeve ku jeton harabeli vetë. Në Paris, për shembull, duket se rënia e më shumë se 50% është më e theksuar në lagjet ku banorët kanë ndryshuar me kalimin e kohës, nga ata që i përkasin klasës punëtore me ato të borgjezisë, një fenomen i quajtur gentrification, shkruan Focus.

Diku tjetër fajësohet mungesa e insekteve, pasi harabeli ka nevojë për shumë insekte gjatë periudhës së riprodhimit për t’u ushqyer. Me rritjen e pesticideve dhe rënien e insekteve (një studim gjerman ka vendosur që po ndihmojmë një apokalipsi të vërtetë të insekteve) harabelat nuk dinë më si të ushqejnë të vegjlit e tyre.

Mund të flasim pastaj për konkurrencë me llojet e tjera të zogjve, si stunus (Sturnus vulgaris) për vrimat ku fshihen dhe mungesa e farave nga burrat.

Përshembull në Indi, për shembull, gratë nuk mbjellin më drithëra para shtëpive dhe për këtë arsye nuk lënë më shumë farë për zogjtë.

Shkaqet më të përgjithshme, të cilat për shembull çuan në zhdukjen e harabelave në Londër, mund të jenë ndotja e ajrit dhe rritja e popullsisë së maceve shtëpiake, grabitqarët e shpendëve të vegjël.

(f.m/dosja.al)

Tirana është boshatisur për ditët e pushimit. Cilën nga ritet e shenjta po ndiqni:

View Results

aktualitet aktualitet dallendyshe harabelet ikja e zogjve shtegtare dallendyshe harabelet ikja e zogjve shtegtare

Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet