LIVE UPDATES
Aktualitet

Pse po ikin zogjtë shtegtarë, harabelët dhe dallëndyshet drejt zhdukjes

24 Prill 2019, 13:51 Nga DOSJA
Pse po ikin zogjtë shtegtarë, harabelët dhe dallëndyshet

Personat më të vëmendshëm e kanë vënë re: Një nga zogjtë më të zakonshëm, harabeli, pothuajse është zhdukur. Por shumë pak e dinë pse nuk shohim më.

Kur një specie e gjërë e kafshëve zvogëlohet shpejt dhe në mënyrë drastike në numër, gabimet janë të kombinuara me shumë faktorë. Në rastin e harabelave, “gabimet” – sipas ornitologëve – janë me të vërtetë shumë dhe të ndryshme. Si një zog i vogël i pranishëm në praktikisht të gjitha qytetet e Evropës dhe të botës, në fakt, harabeli është bërë një specie e kërcënuar.

Në Itali ekzistojnë katër lloje të zogjve të llojit Passer: ata janë harabeli i brendshëm (P. domesticus), i përhapur në të gjithë Evropën, harabeli i Italisë (P. italiae) dhe disa zona të tjera, plaice sardele (P. hispaniolensis) e përhapur në Sardenjë dhe Sicili, dhe pemë harabeli (P. montanus), i cili dallon nga dy pika në faqet. Pothuajse të gjitha llojet mbizotërojnë kryesisht në qytete, megjithëse jetojnë edhe në fshat.

Të gjitha llojet kanë pësuar, pak a shumë, një rënie drastike të popullsisë në dyzet vitet e fundit. Pavarësisht dekadave të studimit, shkaqet janë ende të paqarta dhe ndoshta ndryshojnë sipas kombit dhe vendeve ku jeton harabeli vetë. Në Paris, për shembull, duket se rënia e më shumë se 50% është më e theksuar në lagjet ku banorët kanë ndryshuar me kalimin e kohës, nga ata që i përkasin klasës punëtore me ato të borgjezisë, një fenomen i quajtur gentrification, shkruan Focus.

Diku tjetër fajësohet mungesa e insekteve, pasi harabeli ka nevojë për shumë insekte gjatë periudhës së riprodhimit për t’u ushqyer. Me rritjen e pesticideve dhe rënien e insekteve (një studim gjerman ka vendosur që po ndihmojmë një apokalipsi të vërtetë të insekteve) harabelat nuk dinë më si të ushqejnë të vegjlit e tyre.

Mund të flasim pastaj për konkurrencë me llojet e tjera të zogjve, si stunus (Sturnus vulgaris) për vrimat ku fshihen dhe mungesa e farave nga burrat.

Përshembull në Indi, për shembull, gratë nuk mbjellin më drithëra para shtëpive dhe për këtë arsye nuk lënë më shumë farë për zogjtë.

Shkaqet më të përgjithshme, të cilat për shembull çuan në zhdukjen e harabelave në Londër, mund të jenë ndotja e ajrit dhe rritja e popullsisë së maceve shtëpiake, grabitqarët e shpendëve të vegjël.

(f.m/dosja.al)

Tirana është boshatisur për ditët e pushimit. Cilën nga ritet e shenjta po ndiqni:

View Results

aktualitet aktualitet dallendyshe harabelet ikja e zogjve shtegtare dallendyshe harabelet ikja e zogjve shtegtare

Sondazh

Poll

Publikohen pamjet nga brenda bazës ajrore të Kuçovës, Komandanti: E gatshme për stërvitjen e trupave

Publikohen pamjet nga brenda bazës ajrore të Kuçovës, Komandanti: E gatshme për stërvitjen e trupave

Tempulli 2/ Me kanabis gati për shitje dhe shuma parash, arrestohen 4 të rinj në Tiranë

Dalin pamjet nga kasollja ku u vra 50-vjeçari në Durrës

Kontrabandonin ilaçe dhe telefona, arrestohen dy persona në Tiranë, sekuestrohen 47 iPhone

I vunë flakën eskavatorit me vlerë 150 mijë euro, arrestohen 2 autorët e ngjarjes

Reshjet e shiut dhe borës në vend, policia: Moderoni shpejtësinë e mos kryeni parakalime të gabuara

Kampioni Alvin Karaqi mes lotësh: Për besë u ndjeva si Gjergj Kastrioti kur mora flamurin

'Dokumentar horror'/ Berisha publikon pamjet: Do ju paraqes terrorin që Bajrajt ushtruan më 14 maj

Krimi në Bulqizë/ Fqinji: Po hante bukë në banesë kur erdhën dy makina!

Dosja "Gjici"/ Zv.kryetari i bashkisë së Kukësit shkon në SPAK

Newsroom 11 |XAMA: LAJMI I FUNDIT FAKE QË PASHË, ISHTE PËR MUA

Newsroom 11 |XAMA: KËSHILLË QYTETARËVE- MOS LEXONI VETËM NJË BURIM

Newsroom 11 | XAMA: GAZETARËT NUK SHKRUAJNË ME EMËR, KJO S'ËSHTË ETIKE

Xama në Newsroom: Lajmet e rreme përhapin panik! Më akuzuan se kisha marrë para për një shkrim

Muka në Newsroom: Në Shqipëri ka portale gjobaxhie, u bëjnë shantazh njerëzve

Xama në Newsroom: Fake News shpërndahet më shumë në Facebook e Tik Tok! Gazetarët të shkruajnë emrin

Newsroom 11 |Kush prodhon lajme të rreme në Shqipëri

Newsroom 10 |SENJA: NE S'REAGOJMË NDAJ GJUHËS SË URREJTJES

Newsroom 10 |HAZIZAJ: 'ÇOHU ENVER', PJESË E GJUHËS SË URREJTJES

Newsroom 10 | HAZIZAJ KEMI MARRËVESHJE PËR TË MBROJTUR 'VIKTIMAT'

Newsroom 10 |HAZIZAJ: GJUHA E URREJTJES KA SHKAKTUAR DHE KRIME

Newsroom 10 |GAZETARI: GJUHA E URREJTJES, PJESË E SHOQËRISË

Newsroom 10 |HAZIZAJ: GJUHA E URREJTJES, E FRIKSHME NË SHQIPËRI

Vidhnin në banesa duke përdorur çelësa të klonuar, vihet në pranga 1 person,nje tjeter në kërkim

Newsroom 10 |GJUHA E URREJTJES PËRDORET NGA POLITIKA, AMA TË KONTROLLOJË GJUHËN E URREJTJES

Newsroom 10 | HAZIZAJ: STEREOTIPET NXISIN GJUHËN E URREJTJES

Newsroom 10 | HAZIZAJ: GJUHA E URREJTJES LUFTOHET ME EDUKIM

Newsroom 10 | Gjuha e urrejtjes në media, si dhe kush e shpërndan?

Ndryshimet në PS/ Gjiknuri: S'është fundi, por fillimi i diçkaje të re.

Inceneratorët/ S’kam dhënë asnjë kontratë pa garë, ato janë publike!

Ndihet 'i shitur' nga Rama? Gjiknuri: Nuk ndjej braktisje, kam komunikim me të prej 20 vitesh

Klosi: Kemi primare reformimin e partisë, PS synon mandatin e katërt

U shkarkua si Sekretar i Përgjithshëm, Gjiknuri: PS edhe kur fiton, refekton!

Digjet shtëpia në Shkodër, në banesë ndodhej një i moshuar, përfundon në spital

Vazhdon përplasja në PD! Basha kërkon mbledhjen e Komisionit të Etikës për të, Bardhi: Shenjë humbje

Vrasja e Jetmirës/ Autori u dënua me 28 vite burg, nëna e viktimës: Duhet dënim përjetë!

Newsroom 9 | Kallanxhi: Threads? S`besoj se do zgjasë shumë

Newsroom 9 | Eksperti i IT: Mos merrni për bazë asgjë thuhet në rrjet

Newsroom 9 | Gazetarja: po ndodhin vrasje nga tik tok

Newsroom 9 | Eksperti i IT: Fake News dallohet vetëm po të jemi kritikë

Newsroom 9 | Kallanxhi: Shqiptarët besojnë gjithçka shohin në rrjet

Newsroom 9 | Eksperti i IT, Tomi Kallanxhi: Tik Tok ka "fake news" sepse s'ka censurë

Newsroom 9 | Gazetarja: Shqipëria do kohë të përshtatet me Tik Tok

Newsroom 9| Eksperti i IT: Çdo rrjet është i përkohshëm, duhet të kujdesemi për vlerat

A mund të mbyllet TikTok për Shqipërinë? Flet për Newsroom eksperi i IT

Fëmija mbyllet brenda në shtëpi, nëna e alarmuar njofton zjarrfikësit, NDËRHYRJA nga ballkoni

Newsroom/ Karabolli: Shqipëria do kohë të përshtatet me TikTok, e provuan edhe gazetarët, s’ia dolën

Newsroom 9 |Tik-Tok Kultura, platformë krijimi apo dizinformimi?

Shoqata e Biznesit: Rënia e euros po na falimenton, BSH po fsheh atë që po ndodh!

Vasili në SPAK/ Meta: Asnjë shqetësim me drejtësinë, por afera e inceneratorëve