Politike

Opozita dhe maxhoranca bien dakord në parim për votimin dhe numërimin elektronik. Hajdari propozon lustracion për deputetët dhe kryetarët e bashkive

Sot është mbledhur Këshilli Politik, ku është diskutuar kërkesa e Partisë Demokratike, e cila ka depozituar propozime të reja për Reformën Zgjedhore. Sipas dokumentit, PD kërkon që në zgjedhjet e ardhshme të ketë identifikim, votim dhe numërim elektronik. Maxhoranca dhe opozita në këtë pikë janë dakord dhe pritet vetëm mendimi i ekspertëve.
Featured image of article: Opozita dhe maxhoranca bien dakord në parim për votimin dhe numërimin elektronik. Hajdari propozon lustracion për deputetët dhe kryetarët e bashkive Damian Gjiknuri, Oerd Bylykbashi, Petrit Vasili dhe Rudina Hajdari

TIRANË- Këshilli Politik ka zhvilluar sot mbledhjen e radhës, ku është diskutuar një nga propozimet e PD që kërkon identifikimin, votimin dhe numërimin elektronik. Partia Demokratike në një dokument të dorëzuar sot kërkon që në zgjedhjet e ardhshme të ketë identifikim, votim dhe numërim elektronik dhe mësohet se qëllimi i këtyre propozimeve është që të synohet liria, sekreti dhe numërimi korrekt i votës.

Ky propozim duket se është pritur mirë nga maxhoranca, pasi Damian Gjiknuri në një deklaratë për mediat pas mbledhjes së Këshillit Politik, tha se në parim ishte dakord. Gjiknuri u shpreh se duhet parë me kujdes sistemi i ri dhe për këtë do konsultohen me ndërkombëtarët dhe ekspertët e Partisë Socialiste. Por për opozitën ky është një propozim i panegociueshëm dhe lehtësisht i zbatueshëm. Dy anëtarët e opozitës në Këshillin Politik, pas mbledhjes thanë se votimi dhe numërimi elektronik do zgjidhë problemin e shit-blerjes së votës dhe justifikon çdo kosto që mund të ketë. 

Nga ana tjetër anëtarja e opozitës parlamentare që është dhe bashkëkryetare e Komisionit të Posaçëm të Reformës Zgjedhore, Rudina Hajdari u shpreh se sot ka propozuar një projektligj për verifikimin e kandidatëve për deputetë dhe krytetarë të bashkive, nëse kanë apo jo lidhje me Sirgurimin e Shtetit në kohën e diktaturës. Sipas Hajdarit kjo është një masë shumë e rëndësishme dhe është lustracioni i munguar i politikës. 

Për më shumë bëhu pjesë e grupit më viral në Facebook, Dosja.al

TRYEZA E ZGJEDHORES

Më 14 janar opozita dhe maxhoranca arritën në një konsensus për Reformën Zgjedhore. Palët kanë rënë dakord që reforma të bëhet me konsensus dhe të ‘nxirret’ nga Kuvendi, për të marrë pjesë dhe opozita jashtëparlamentare. Tryeza e parë e palëve për Reformën Zgjedhore themeloi dhe Këshillin Politik, që përbëhet nga Damian Gjiknuri, Rudina Hajdari, Oerd Bylykbashi dhe Petrit Vasili. 4 anëtarët e Këshillit Politik janë mbledhur disa herë, ku kanë miratuar dhe një kalendar për punën e tyre që do zgjasë deri më 15 mars, ditë kur duhet votuar dhe Reforma Zgjedhore. Këshilli Politik, bashkë me ekspertët brenda dhe jashtë partive si dhe me ndihmën e OSBE-ODIHR do të diskutojnë dhe do gjejnë zgjidhje për 13 tema, përfshirë këtu edhe dekriminalizimin dhe burimet e financimit, por dhe sistemin zgjedhor.

(A.B. Dosja.al)

  • 12:48

    Reforma Zgjedhore/ Bykykbashi: Propozimet e PD-së janë të qarta dhe të thjeshta për t’u realizuar

    Ored Bylykbashi, anëtari i Këshillit Politik ka deklaruar pas mbledhjes së Reformës Zgjedhore se propozimet e PD-së janë të qarta dhe të thjeshta për t’u realizuar. Në fjalën e tij, ai theksoi se duhet të ndërtohet  një sistem elektronik  identifikimi,  sepse vetëm në këtë mënyrë nuk mund të vidhen votat e shqiptarëve.

    “Është një proprozim i qartë, i thjeshtë për t’u relaizuar, do të jetë për ata horra që vjedhin votat e shqiptarëve. Urojmë që të mos ketë justifikime. Propozimi ynë i sotëm është një rekomandim i OSBE-së dhe një shqetësim i shqiptarëve. Shpresoj që do të kemi një darkordësi dhe që askush të mos futë duart në kutitë e votimit, që të mos futë duar në votat emigrantëve. Rama kërkon të manipulojë zgjedhjet. Ky do të ishte një hap i madh që do të çonte drejt depolitizimit të komisioneve zgjedhore.”, deklaroi ai.

    PD kërkon që në zgjedhjet e ardhshme të ketë identifikim, votim dhe numërim elektronik. Sipas PD qëllimi i këtyre propozimeve është që të synohet liria, sekreti dhe numërimi korrekt i votës.  Për opozitën kjo gjë mund të bëhet duke ndërtuar një sistem elektronik të identifikimit, i cili identifikon zgjedhësin në qendrën e votimit nëpërmjet dokumentit të identitetit dhe të dhënave biometrike.
  • 12:23

    Vasili: 15 marsi datë e panegociueshme, është kusht për BE-në

    Petrit Vasili, anëtari i Këshillit Politik ka folur pas takimit të zhvilluar për Reformën Zgjedhore. Në një deklaratë për mediat, Vasili tha se propozimi i opozitës është mirëpritur dhe teknologjia e re është jetike dhe justifikon çdo kosto. Ish-deputeti i LSI, më tej tha se 15 marsi është i panegociueshëm dhe do punohet që reforma të jetë gati në këtë ditë, pasi është kusht për hapjen e negociatave.

    Petrit Vasili, ish-depute ti LSI

    Kemi ndarë nevojën për të rritur sigurinë e votimit për të evituar manipulimin, Për ti dhënë një kohë të gjatë kësaj praktike të re, pasi manipulimi i votave ka shkatërruar besimin e zgjedhjeve. Përdorimi i teknologjive justifikon kostot, pasi manipulimi krijon qeveri që janë të korruptuara. Ne kërkojmë që vullneti i qytetarëve të jetë ashtu siç ata e hedhin në kutinë e votimit. Vullneti është gjithmonë ajo që do bëjë diferencës, opozita ka punuar me një shpejtësi të jashtëzakonshme dhe 15 marsi është një datë e panegociueshme dhe është një hap kyç për hapjen e negociatave”, u shpreh Vasili.

  • 12:21

    Rudina Hajdari: Hap i vonuar, të tregojmë pastërtinë e figurave të shtetit

    Rudina Hajdari, e cila është bashkëkryetare e Këshillit Politik ka komentuar sot propozimet e Partisë Demokratike për votimin dhe numërimin elektronik. Në një dalje për mediet Hajdari tha se ka ky hap është i vonuar, por nga ana tjetër me anë të këtyre propozimeve do të tregohet pastërtia e figurave të shtetit.

    Në fakt ka ardhur koha që ne ta hedhim këtë hap.Të kemi një lustracion të figurave dhe deputetëve nëse ata vërtetë kanë qenë figura apo kanë bëshkëpunuar me ish-sigurimin e shtetit. Ne kemi gjetur një dakordësi. 30 vite pas ky është hap i vonuar por është një hap që do të tregojë pastërtinë e figurave të shtetit. Ende ka disa probleme teknike sesi mund të aplikohet në zgjedhjet e ardhshme. Herën tjetër pritet që të flasim për ndryshimin e sistemit të zgjedhjeve“, u shpreh Rudina Hajdari.

  • 12:12

    Gjiknuri: Jemi dakord, do konsultohemi me ndërkombëtarët

    Deputeti i Partisë Socialiste, Damian Gjiknuri që është dhe anëtar në Këshillin Politik që po harton Reformën Zgjedhore ka komentuar sot propozimet e Partisë Demokratike për votimin dhe numërimin elektronik. Gjiknuri pas takimit me anëtarët e opozitës është shprehur se do konsultohen dhe me ndërkombëtarët, por në parim tha se ishte dakord.

    Ne do konsultohemi dhe me ekspertë de do japim mendimin tonë. Në parim ne jemi dakord, por elektronika kërkon kohë dhe duhet një punë e madhe. Nëse kjo është e realizueshme, në parim jemi dakord. Dhe kërkojmë departizimin e qendrave të votimit”, u shpreh Gjiknuri.

  • 10:51

    Reforma Zgjedhore, Partia Demokratike propozon votim dhe numërim elektronik

    Partia Demokratike ka depozituar propozime të reja në Këshillin Politik që po harton Reformën e re Zgjedhore. Sipas një dokumenti të siguruar nga Dosja.al, PD kërkon që në zgjedhjet e ardhshme të ketë identifikim, votim dhe numërim elektronik. Sipas PD qëllimi i këtyre propozimeve është që të synohet liria, sekreti dhe numërimi korrekt i votës.

    Po si do kryhet identifikimi elektronik? Për opozitën kjo gjë mund të bëhet duke ndërtuar një sistem elektronik të identifikimit, i cili identifikon zgjedhësin në qendrën e votimit nëpërmjet dokumentit të identitetit dhe të dhënave biometrike. “Te dhënat e identifikimit të zgjedhësve ngarkohen të enkriptuara në memorien e pajisjes elektronike të identifikimit (Electronic Poll Book) EPB nga sistemi qendror, para ditës së zgjedhjeve. Çdo pajisje kur aktivizohet personalizohet për QV me anë te kodeve unike një përdorimshme”, shtohet më tej. 

    Ndërsa për votimin elektronik bëhet me dije se do krijohet sistemi Electronic Voting Machine, ku zgjedhja e subjektit zgjedhor nga votuesi bëhet në ekranin e pajisjes elektronike të votimit. Kjo gjë sipas PD-së bëhet për të krijuar besimin te publiku dhe për të larguar çdo dyshim për identifikimin e votës  nuk mund te ketë komunikim apo shkëmbim te dhënash midis EPB dhe EMV.

    Tryeza e Këshillit Politik

    PROPOZIMET E PLOTA

    Identifikimi Elektronik: Me qëllim identifikimin e sigurtë të votuesve në qendrën e votimit, verifikimin dhe parandalimin e votimit të shumfishtë në të njëjtën qendër votimi ose në qendra të ndryshme ndërtohet sistemi elektronik i identifikimit në vijim EPB (Electronic Poll Book), i cili identifikon zgjedhësin në qendrën e votimit nëpërmjet dokumentit të identitetit dhe të dhënave biometrike, përfshirë shenjën e gishtërinjve. Sistemi garanton verifikimin e të dhënave të zgjedhësve bazuar në të dhënat biometrike të sistemit të letërnjoftimeve elektronike si dhe listës së zgjedhësve e cila gjenerohet nga regjistri kombëtar i gjendjes civile. Skanimi dhe ruajtja e të dhënave biometrike gjate procesit të identifikimit garanton që zgjedhësi ka te drejte të votoje në atë QV ku po identifikohet dhe gjithashtu shërben si provë për verifikimin dhe dënimin e tentativave për të votuar më shumë se një herë si dhe në vend të zgjedhësve te tjerë.

    Te dhënat e identifikimit të zgjedhësve ngarkohen të enkriptuara në memorien e pajisjes elektronike të identifikimit EPB nga sistemi qendror, para ditës së zgjedhjeve. Çdo pajisje kur aktivizohet personalizohet për QV me anë te kodeve unike një përdorimshme. EPB do të mundësojë gjetjen e votuesit në listë duke lexuar kodin MRZ të ID card ose pasaportën biometrike për të gjetur në mënyrë të shpejtë identitetin e votuesit. EPB do të verifikojë nëse zgjedhësit i lejohet të votojë në atë  QV: Nëse është votues në listë që ska votuar ende dhe me pas: do të shfaqë në ekranin e EPB të gjithë te dhënat e identifikimit si dhe foton e votuesit; do të lexoje gjurmët e gishtërinjve të votuesit; do të printojë një kupon verifikimi të procesit të identifikimit; do të sinjalizojë me dritë jeshile të dukshme për të gjithë komisionerët në QV dhe do të regjistrojë identifikimin dhe të dhënat biometrike në memorien elektronike.

    Kuponi i printuar do te ketë te gjitha te dhënat e votuesit si edhe foton e tij të sistemit të ID card, në mënyrë qe të verifikohet nga çdo anëtar i komisionit nëse shihet e nevojshme para se ai te procedoje me votimin. Kuponat administrohen me pas nga komisioni , në një kuti të veçantë, dhe administrohen dhe arkivohen sipas rregullave per administrimin e materialeve zgjedhore. Nëpërmjet leximit të gjurmëve të gishtërinjve te votuesit zëvendësohet dhe procesi i firmosjes nga votuesit ne listat e votimit dhe është provë e identifikimit të votuesit. Gjurmët e gishtërinjve ruhen në pajisje dhe kryqëzimi i te dhënave, i cili do te kryhet në mënyrë të detyrueshme nga KQZ, mbas votimit ne sistemi qendror do te mundësojë verifikimin e tentativave te votimit te shumëfishtë apo ne emër te zgjedhësve te tjerë. Raste të tilla, nqse do të evidentohen do të referohen menjëherë në Prokurori.

    Nëse votuesi nuk është regjistruar te votoje ne atë QV; ne ekranin e EPB do të shfaqen të dhënat dhe adresa e QV-se ku ai zgjedhësi duhet te shkoje për te votua; do te sinjalizoje me një drite te verdhe te dukshme për te gjithë komisionerët ne QV, që tregon se votuesi nuk mund të votoje në atë QV; EPB duhet te printoje një kupon me te dhënat/adresën e QV-se se ku votuesi duhet te shkoje dhe ky kupon i jepet votuesit ne fjale. Nëse votuesi ka votuar tashmë në atë QV; në ekranin e EPB do te afishohen të dhënat e votuesit dhe ora kur ai është identifikuar se ka votuar në atë QV; do të sinjalizoje me drite të kuqe te dukshme për te gjithë komisionerët në QV; do të sinjalizoje me një alarm zanor që tregon se ai votues ka votuar me pare; do të printoje gjithashtu një kupon/raport që votuesi përkatës tentoi të votoje dy here dhe do të regjistroje tentativën në sistemin elektronik

    Në përfundim të procedurave të votimit, pajisja do të prodhojë një raport përmbledhës të detajuar lidhur me numrin përfundimtar dhe identitetin e te gjithe votuesve ne ate qender votimi, i cili gjithashtu do të bëhet pjesë e materialit zgjedhor të asaj qendre votimi. Për sa është parashikuar më sipër, pajisja mund te bashkëjetojë me procedurat aktuale te votimit dhe mund te hyje ne përdorim dhe në të gjithë territorin sepse procedura e vjetër eventualisht mund te përdoret n.q.s. ka probleme.

    Pajisja elektronike e identifikimit EPB mund të mundësojë dhe votimin pa dokument identifikimi meqenëse i ka tashmë në memorie te dhënat e zgjedhësve, duke i mundësuar që komisioni te kërkojë zgjedhësin në listë duke i futur te dhënat manualisht. 2. Pajisja mund të jete e pajisur me kamera që mundëson dhe foton e zgjedhësit që po identifikohet. 3. Pajisja mund te regjistroje ne menyre unike, te pandryshueshme shenjën e 1,2 gishtave ose dhe të gjithë dorës, duke parandaluar regjistrimin e më shumë se një shenje identifikuese të zgjedhësit, në të njëjtën makineri ose në makineri të ndryshme .

    Votimi Elektronik: Qendra e votimit duhet të jetë e pajisur me pajisje elektronike votimi ku zgjedhja e subjektit zgjedhor nga votuesi bëhet në ekranin e pajisjes elektronike të votimit (Electronic Voting Machine) EVM ne vijim. Për te krijuar besimin te publikut dhe për te larguar çdo dyshim për identifikimin e votës  nuk mund te ketë komunikim apo shkëmbim te dhënash midis EPB dhe EMV. Procesi i identifikimit dhe procesi i votimit elektronik janë tërësisht të ndara prej njeri tjetrit për të bërë të pamundur identifikimin e votës. Pasi votuesi të jete identifikuar me ane te EPB, ai ve me dispozicion kuponin e identifikimit përkatës te gjeneruar nga EPB, tek anëtarët e komisionit ne mënyrë qe te vijohet me pas me votimin.  EVM do te aktivizohet për te lejuar votimin me ane te shtypjes se një butoni nga komisionerët e QV pasi ata te kane pare/verifikuar se procesi i identifikimit te votuesit u krye dhe pasi kane administruar kuponin e identifikimit.

    Pas aktivizimit, në EVM do të shfaqen ne monitorin me ekran me prekje një paraqitje te fletës së votimit te miratuar nga KQZ. Shfaqja e subjekteve në ekran duhet të jetë e qartë dhe e thjeshtë për t’u kuptuar dhe zgjedhur.  Ne rastet kur procesi i votimit ka me shume se një votim (Zgjedhje te përgjithshme dhe lokale, referendum etj.) votuesit do ti jepet mundësia me radhë te votojë përkatësisht njëra pas tjetrës; Votuesi bën zgjedhjen e tij; Votuesit i shfaqet zgjedhja e bërë dhe e konfirmon atë ne ekran; EVM printon  një kupon të votës përkatëse dhe ky kupon duket nëpërmjet xhamit te pajisjes; Zgjedhësi konfirmon ne ekran qe kuponi është identik me zgjedhjen ne ekran; EVM printon ne kupon një shenje qe vota u verifikua dhe e pret kuponin; Kuponi i votës me te dhënat për zgjedhjen e bere bie ne kutinë e ruajtje se kuponave te verifikimit te votave dhe Vota regjistrohet e enkriptuar ne memorien elektronike

    EVM do të ruajë të koduara me enkriptin të shumëfishtë dhe pa referenca kohore të sigurte çdo votë. EVM duhet te ketë siguri fizike me vula sigurie dhe memorie te dyfishte për ruajtjen e votave elektronike. (çdo vote do te ruhet ne dy memorie te veçanta). Me qëllim shmangien e shit-blerjes së votës, intimidimin e zgjedhësit vota e printuar nuk mund të merret fizikisht nga zgjedhësi. Votuesit dhe komisioni nuk duhet te kenë akses ne pajisje dhe as ne kutinë e ruajtje se kuponave dhe çdo veprim për printimin, prerjen dhe hedhja e kuponëve te votimit do të kryhet automatikisht nga EVM. EVM do të eliminojë votat e pavlefshme duke parandaluar qe një votues te votoje për me shume se një përzgjedhje. Ne fund te procesit mbas inicimit te mbylljes se votimit nga komisioni: EVM do te përllogarisë rezultatin përfundimtar; VM do te printoje procesverbalin e rezultatit përfundimtar te QV-se ne aq kopje sa parashikohet ne ligj, për tu firmosur nga komisionerët e QV-se dhe EVM do te firmose elektronikisht dhe do te transmetojë te enkriptuar rezultatin ne sistemin qendror pranë KQZ-se.

    Mbas përmbylljes se procesit pajisjet do te paketohen me kode sigurie dhe do te dërgohen ne qendrat e administrimit zgjedhor. Votat për një numër te caktuar qendrash votimi mund te numërohen ne letër për te verifikuar sistemin.   Vota e ruajtur në memorien elektronike të pajisjes është e dhëna parësore për hartimin e rezultatit zgjedhor ndërsa vota e printuar, e depozituar në kuti, ka vlefshmëri ligjore dhe prevalon ndaj votës elektronike, në rast se ka mospërputhje, per qëllime të nxjerrjes së rezultatit zgjedhor ose ne procesin ankimor.  Ne fund te votimit çdo pajisje prodhon raportet e veta dhe komisioni ka mundësi te verifikoje se sa votues janë identifikuar dhe sa vota janë hedhur.

    Sistemi Qendror: Sistemi qendror për votimin elektronik do te përfshijë te gjithë  infrastrukturën elektronike te nevojshme për te dokumentuar/audituar sigurinë për çdo pajisje identifikimi dhe votimi si dhe për te mundësuar  infrastrukturën  e nevojshme për sigurinë e informacionit ne çdo nivel te tij.  Përpara çdo procesi votimi, sistemit qendror i votimit do te mundësojë personalizimin e pajisjeve te identifikimit dhe votimit me te dhënat për zgjedhjet dhe zonat përkatëse. Ne fund te procesit sistemi grumbullon te dhënat nga te gjitha zonat dhe nxjerr rezultatin paraprak te votimit.  Mbas procesit te votimit te gjitha pajisjet lidhen me sistemin qendror ( direkt ose memoriet e tyre) për te transferuar votat elektronike ne sistemin qendror.

Shto Koment