LIVE UPDATES
Politike

BIRN: Gazetarët shqiptarë mbeten peng të përballjes mes qeverisë dhe pronarëve të medias

Gjuha e ashpër dhe interesat ekonomike vazhdojnë të minojnë lirinë e medias në Shqipëri dhe t’i shtyjnë gazetarët drejt vetëcensurës, ndërkohë që pronarët e mediave dhe politikanët i drejtojnë gishtin njëri-tjetrit.

4 Maj 2023, 16:35 Nga k.m.
BIRN: Gazetarët shqiptarë mbeten peng të përballjes mes
Edi Rama

Kryeministri shqiptar Edi Rama ka një marrëdhënie komplekse me median në Shqipëri. Ndonjëherë ai është i hapur për t’u angazhuar dhe ndonjëherë shpërthen kundër tyre. Teksa fliste në Londër muajin e kaluar, ku Rama po kryente një vizitë për të diskutuar çështjet e migracionit dhe infrastrukturës, kryeministri u tregua sërish armiqësor. I pyetur nga BIRN nëse mendonte se liria e medias ishte një pjesë thelbësore e një demokracie funksionale, Rama psherëtiu dhe u përgjigj:

“Ekziston një stereotip që gazetarët mund të thonë çfarëdolloj budallallëku që duan në emër të lirisë, ndërsa, nëse je politikan, çdo gjë që thua trajtohet si e dyshimtë… por të thuash se liri e medias është të thuash gjithçka dhe çdo akuzë që të vjen në mendje, tregon mungesë të të kuptuarit të lirisë. Nuk e ha unë këtë.”

Ky është një nga rastet e shumta që Rama ka minuar verbalisht rolin e medias. Në të kaluarën ai i ka quajtur gazetarët “injorantë”, “kazan plehrash” dhe “armiq të publikut”. Komentet negative nga politikanë të tjerë shqiptarë, si në qeveri ashtu edhe në opozitë, lidhen nga ekspertët me rritjen e abuzimeve dhe sulmeve ndaj gazetarëve gjatë vitit të fundit.

Më 27 mars godina e televizionit Top Channel në Tiranë u qëllua me Kalashnikov dhe mbeti i vrarë një roje sigurie. Më 26 janar gazetari i Report Tv, Elvis Hila dhe bashkëshortja e tij u rrahën në qytetin e Lezhës, pasi ai raportoi për një vendim gjykate. Në shkurt, tre persona qëlluan me armë dronin e ekipit të televizionit Top Channel, më pas i rrahën dhe i kërcënuan me armë teksa gazetarët po hetonin për gërryerjet e paligjshme në lumin Zezë.

Në Indeksin Botëror të Lirisë së Shtypit 2023 të publikuar nga ‘Reporters Sans Frontier’, Shqipëria renditet në vendin e 96-të nga 180 vende, renditja më e ulët në Ballkanin Perëndimor.

“Në Shqipëri, pavarësia editoriale kërcënohet nga rregulloret e politizuara”, shkruan RSF. “Gazetarët janë viktima të krimit të organizuar dhe, ndonjëherë, të dhunës policore, të nxitur nga dështimi i qeverisë për t’i mbrojtur ata”, shtoi ai.

Vitin e kaluar Rama u tha dy gazetarëve se do t’i nënshtroheshin “riedukimit”, që donte të thoshte se ata nuk mund të merrnin pjesë në konferencat e tij për shtyp ose t’i bënin ndonjë pyetje për një periudhë të caktuar. Megjithatë, gjatë një takimi në Chatham House në Londër, ai e mohoi këtë dhe shtoi se nuk ishte ende i përgatitur të pranonte epërsi morale dhe leksione nga askush, vetëm sepse ai ose ajo mban një stilolaps dhe e quan veten gazetar.

“Nuk është e vërtetë që gazetarët nuk lejohen të bëjnë pyetje të vështira”, tha ai, ndërsa shtoi se kishte rrezikuar jetën për lirinë e fjalës dhe kishte ende shenja në fytyrë dhe kokë. “Gazetarët mund të bëjnë çfarë pyetjesh të duan”, theksoi Rama.

Në janar të vitit 1997, kur Edi Rama ishte opinionist për gazetën e përditshme Koha Jonë, ai u sulmua nga agresorë të panjohur, një ngjarje për të cilën fajësoi presidentin e atëhershëm dhe liderin aktual të opozitës Sali Berisha dhe shërbimet e sigurisë.

Kryeministri shqiptar nuk ka kursyer jo vetëm gazetarët së fundmi, por edhe pronarët e mediave. Këtë shkurt, inspektorët e tatimeve u vendosën gjoba të mëdha dy mediave kritike ndaj qeverisë – News 24 dhe Ora News, për mospagim të detyrimeve të tyre tatimore, duke shkaktuar pretendime se ato ishin shënjestruar për arsye politike.

Ndërsa i përgjigjej akuzave se qeveria po shënjestronte media kritike ndaj saj, kryeministri shqiptar iu kundërpërgjigj pronarëve të mediave duke thënë se askush nuk mund të shpëtonte nga taksat në emër të lirisë së medias.

“Është kollaj të thuash se nuk kam pse paguaj taksa kur je një kritikues,” tha ai. “Ka shumë përzierje të lirisë së medias dhe lirisë për të mos zbatuar ligjin nën petkun e pronarit të medias,” Rama shtoi.

Eldira Gjoni, një ish-gazetare dhe pedagoge për studimet e medias në Universitetin e Tiranës shpjegoi se pronarët e mediave në Shqipëri kanë një marrëdhënie komplekse dhe klienteliste me qeverinë, e cila minon lirinë e medias në vend.

“Nëse mediat e tyre e kundërshtojnë vazhdimisht qeverinë, ata vënë në rrezik bizneset e tyre dhe mund të gjobiten apo mbyllen nga qeveria”, tha Gjoni.

“Nuk ka pavarësi editoriale; gjithçka vendoset nga pronarët e mediave që luajnë një lojë pushteti me çdo qeveri”, shtoi ajo.

Sipas Gjonit, përballja mes pronarëve të medias dhe politikanëve do të thotë që disa çështje apo tema të ndjeshme konsiderohen jashtë limiteve, ndërsa frika nga kanosja i ka çuar gazetarët në vetëcensurim kronik, duke kufizuar kështu cilësinë dhe raportimin e paanshëm investigativ.

Për mungesën e lirisë së medias fajësoheshn gjithashtu pagat e ulëta dhe kushtet e këqija të punës për gazetarët dhe punonjësit e medias.

Sipas një raporti të publikuar nga Freedom House vitin e kaluar, nga rreth 5,000 reporterë në Shqipëri, 85% marrin një pagë bazë prej 300-400 eurosh në muaj, gjysmën e të cilës pronarët e mediave e paguajnë në dorë për të shmangur taksat.

Megjithatë, ka edhe disa përjashtime, theksoi Gjoni, duke vënë në dukje se për disa emisione politike në ‘prime-time’, drejtuesit marrin 5 deri në 10 herë më shumë se reporterët e lajmeve, sepse janë pjesë e marrëdhënieve politike apo të biznesit me pronarët e mediave.

“Kjo mospërputhje e madhe e pagave u bë publike gjatë rrjedhjes masive të bazës së të dhënave të pagave në Shqipëri në vitin 2021, duke sjellë zemërim të madh mes gazetarëve të lajmeve,” tha Gjoni.

“Që atëherë kanë qenë më të zëshëm dhe më këmbëngulës që pagat e tyre të rishikohen”, përfundoi Gjoni./BIRN

edi rama liria e medias ne shqiperi

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje