LIVE UPDATES
Ekonomi

Përqëndrimi i tregut të hidrokarbureve në Shqipëri sipas Indeksit Herfindahl-Hirschman

25 Mars 2022, 14:07 Nga DOSJA

Ekipi analist pranë Open Data Albania po bën një analizë të tregut shqiptar të “Karburante dhe Vaj”, duke vlerësuar nëse kemi premisë për Përqendrim në operator me pozitë dominuese në treg. Për të bërë këtë analizë, kemi aplikuar si kampion vetëm blerjet e tregut buxhetor (blerje që paguhen nga Buxheti i Shtetit), dhe rastin e subvencionimit të pjesës për karburant për fermerët, pasi të dhënat sipas kompanive për shitjet në tregun e gjerë nuk janë publike dhe nuk aksesoren as përmes Pasqyrave Financiare ku kompanitë kanë aktivitet ndër sektorial ku veç karbureve kanë edhe objekt të shumëfishtë biznesi. Të dhënat vetëm për aktivitetin në tregtim karburant dhe vaj, mund të aksesoren vetëm nga Autoriteti i Konkurrencës. Për të realizuar këtë, kemi përdorur metodologjinë dhe Indeksin Herfindahl-Hirschman. Ky indeks përdoret gjerësisht në vlerësimin e tregjeve ekonomike për të njohur dhe vlerësuar riskun për Pozita Dominuese të një apo më shumë firmave në treg.

Indeksi Herfindahl-Hirschman është krijuar në vitin 1945 nga ekonomisti amerikan Albert O. Hirschman dhe ekonomisti gjerman Albert O. Herfindahl, për të matur koncentrimin e tregut në tërësi apo të një dege të veçantë. Ky indeks përdoret gjerësisht, sidomos në rastet e bashkimit të firmave për të matur madhësinë e përqendrimit të tregut. Një nga përdoruesit më të shpeshtë është Departamenti i Drejtësisë në Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Autoritetet e Konkurrencës mund ta përdorin atë për të shikuar rastet e tregut kur mund të ketë tendenca për pozita dominuese.

Llogaritja bëhet me një formulë matematikore ku merret vlera dhe pesha kundrejt totalit, pjesa e secilës kompani në treg, kjo peshë e ngritur në katror dhe mbledhja jep indeksin. Në rastin kur në treg ka më shumë se 50 firma, merren 50 firmat me peshën më të madhe. Ky indeks ka një interval rezultatesh nga 0 deri në 10 000 (0 është rezultat i pamundur, kurse 10 000 është rasti kur tregu ka vetëm një firmë të vetme, pra rasti i monopolit). Rezultati nga 0 – 1 500 tregon se tregu specifik ka një nivel të lartë konkurueshmërie, rezultati 1 500 deri 2 500, tregon që kemi një treg mesatarisht të përqendruar dhe nëse rezultati është më i madh se 2 500, kemi rastin kur tregu është shumë i përqendruar. Kjo do të thotë që e gjithë fuqia e tregut ndahet midis shumë pak firmave.

Open Data Albania vendosi të bëjë këtë hulumtim duke marrë shkas nga rritja e çmimit dhe marzhit të fitimit të karburantit me pakicë në mënyrë të menjëhershme, pas fillimit të luftës midis Rusisë dhe Ukrainës.

Duke vlerësuar pjesën që ka pasur secila nga kompanitë në tregun e “Karburant dhe vaj” për blerjet buxhetoret, përgjatë periudhës 01 janar 2019 deri 11 mars 2022, vlerësohet se shoqëria tregtare me vlerën më të lartë, ka përfituar rreth 54.3% të vlerës totale të të gjithë periudhës. Ndërkohë nga 363 kompani përfituese, 70 % e totalit të vlerës përfitohet vetëm nga katër kompanitë kryesore në këtë treg.

Në rastin kur kalojmë tek indeksi Herfindahl-Hirschman, rezulton se vlera e këtij indeksi për kategorinë e shpenzimeve “Karburant dhe vaj”, për sektorin buxhetor dhe atë të subvencionimit të fermerëve, është 3066. Duke qenë se ky indeks rezulton më i madh se sa vlera 2500, vërtetohet se tregu i “Karburant dhe vaj”, për periudhën në fjalë, është shumë i përqendruar. Pra në këtë sektor tregu, kemi kompani me pozitë dominuese. Duke ditur që vlera e indeksit, kur i afrohet vlerës 0, themi që tregu i afrohet konkurrencës së plotë, ndërsa kur i afrohet vlerës 10 000, i afrohet monopolit, themi që në këtë rast ky treg ka premisa për përqendrim a monopolizim.

Ky tregues mund të shërbejë si një matës i mirë edhe për situatën e tregut në përgjithësi, duke qenë se tregu i sektorit buxhetor mund të merret si një përfaqësues i tij. Indeksi Herfindahl-Hirschman, vërteton edhe matematikisht që tregu i zërit “Karburant dhe vaj”, ka tendenca dhe firma me pozitë dominuese duke pasur risk të lartë edhe për kontroll të tregut./Ndiqparate

Ndihmës-Sekretarja e Shtetit takoi Alibeajn, ndërsa Paloka deklaroi se ka firmosur peticionin kundër ambasadores Kim. Çfarë do të thotë kjo për PD?

View Results

ekonomi ekonomi hidrokarburet indeksi herfindahl-hirschman koncensione hidrokarburet indeksi herfindahl-hirschman koncensione


Sondazh

Poll
Ekonomi 23 Mars 2022, 14:42

Çdo ditë, 2 divorce në Elbasan!

Më shumë se dy çifte në ditë në qarkun e Elbasanit vendosin ti japin fund martesës. Një shifër rekord e familjeve që nuk e shohin më rrugëtimin e tyre së...

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend

Grabitet me armë një bankë e nivelit të dytë në Tiranë