LIVE UPDATES
Art&Argëtim

‘Në Shkodrën e pushtuar nga pushtuesi i Kostandinopojës’, dokumenti që tregon të vërtetën e rënies së qytetit

9 Maj 2019, 13:01 Nga DOSJA
‘Në Shkodrën e pushtuar nga pushtuesi i

Ky dokument i ardhur nga Stambolli është botuar për herë të parë në gjuhën perse dhe nuk kishte asnjë përkthim të këtij botimi. Një fakt interesant është se ky botim nuk ka tërhequ vëmendjen e asnjë historiani të periudhës së Sulltani Mehmetit të II-të, veçanërisht në lidhje me Venecian dhe territoret shqiptare.

Pas një viti nga kërkesa për botimin dhe përkthimin e këtij dokumenti, përfundoi përkthimi i tij, pas ndihmës së Arkivit të Sarajeve Topkapi në Stamboll.

Në përkthimin e këtij dokumenti janë përfshirë një sërë orientalistësh nga universitetet amerikane, por shumë prej tyre hoqën dorë pasi stili i vështirë i shkrimit të këtij dokumenti ishte i pazakontë.

Agron Tare shpjegon përpjekjet dhe vështirësitë që kaloi për të marrë ndihmën nga Prof. Wheeler Thackston nga Universiteti i Harvardit, për 8 muaj rresht, në përkthimin e dokumentit.

Sipas profesorit amerikan kaligrafia e këtij dokumenti quhet Ta ‘liq, formë e shkrimit persian, e cila nuk lejon deshifrimin e të gjitha fjalëve dhe pikave kyçe në dokument. Sipas tij kjo kaligrafi përdorej kryesisht në korrespodenca zyrtare të Portës së Lartë në fillimet e shtetit Otoman.

Ky dokument përbëhet nga 22 vargje, në krye ka vulën sulltanore (tugren), e cila mungon. Ideja kryesore e shkrimit të këtij dokumenti duhet të jetë mbi pushtimin e një kështjelle të quajtur ‘Akhisar’, kështu quhej fortesa e fuqishme e Krujës ose e njohur ndryshe si Kështjella e Bardhë. Në fund dokumenti përmban edhe firmën ku shkruan: “Në Iskanderie(Shkodër) pushtuar nga pushtuesi i Kostandinopojës.”

Ky dokument mendohet të jetë shkruar më 5 korrik 1478, sipas sistemit arab dhe përmbajtja e tij për rënien e Krujës. Në disa nga përkthimet që janë bërë nga persishtja e vjetër ky dokument dyshohet të jetë një dokument pushtimi, deklarimi zyrtar i një fitorje i cilësuar si betejat historike.

Dokumenti mbështetet në analizën e Barletit për rënien e Krujës në 1478, ndër të tjera thuhet se Shkodra është pushtuar nga Mehmeti i II-të, gjë që bie ndesh me faktet të cilat tregojnë se kur Shkodra ra, Mehmeti i II-të ishte larguar, pra dokumenti zbulon se teorikisht Shkodra ka rënë më herët se sa njihet sot.

Sipas analizës historike, Sulltan Mehmeti përgatitet për pushtimin e Arbërisë, në të njëjtën kohë kur venedikasit tentojnë të bëjnë paqe në kushte të vështira me Sulltanin. Sulltan Mehmeti i II-të mbërrin në Krujë përmes Via Egnatia-s më 15 qershor 1478, në dorëzimin e Kalasë nga venedikasit. Më 5 korrik, sulltani shkruan letrën ku deklaron rënien e Shkodrës, pasi tenton edhe një sulm të përgjithshëm mbi Kështjellën, ai kthehet në Stamboll.

Kronologjia e këtij dokumenti në persisht nuk lë dyshim mbi datën e nënshkrimit të saj nga Mehmeti i II-të nën muret e Shkodrës, por burimet venedikase si të pagabueshme caktojnë datën 4 janar 1479.

Sipas profesorit Thackler ky dokument është shkruar nga vetë Sulltan Mehmeti i II-të, duhet marrë parasysh se sulltanët asnjëherë nuk shkruanin, Mehmeti ishte një person mjaft i edukuar dhe nënshkrimi i dokumentit nga dora e tij mbetet një mundësi.

Shkodra për Otomanët ka qenë një qytet i jashtëzakonshëm për pozicionin gjeografik strategjik që zotronte, ndaj mendohet se Mehmeti i II-të ka pasur edhe arsye personale për marrjen e Shkodrës.

Sipas specialistëve, në periudhën otomane njiheshin vetëm tre qytete të quajtur Iskenderie, Shkodra në Arbëri, Aleksandria në brigjet e sotme turke dhe Aleksandria e famshme e Egjiptit. Deri në periudhën e Mehmet Fatihut asnjë prej këtyre qyteteve nuk është pushtuar, ndaj në këtë dokument Shkodra cilësohet si qyteti i Aleksandrit të pushtuar nga Mehmeti, i cili e njeh veten si pushtues të saj.

*Për marrjen e këtij dokumenti nga Arkivi i Stambollit ndihmoi Konsulli Shqiptar, Agron Tare.

L.K/Dosja.al

Tirana është boshatisur për ditët e pushimit. Cilën nga ritet e shenjta po ndiqni:

View Results

kulture kulture agron tare pushtimi i shkodres tahsin oz agron tare pushtimi i shkodres tahsin oz

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje