Protesta për Zvërnecin/ Protestuesit çajnë kordonin metalik, policia i sulmon me ujë. Tubimi shpërndahet në gjithë Tiranën
Pas më shumë se tre orësh, mbyllet protesta para Kryeministrisë/ Qytetarët thirrje: Nesër sërish në...
Pas më shumë se tre orësh, mbyllet protesta para Kryeministrisë/ Qytetarët thirrje: Nesër sërish në...
Tragjedia me dy viktima në Shëngjin, policia jep detaje: Të gjithë shtetas nga Kosova, tre persona në spital 3 Qersho...
“Ka forca në Shqipëri dhe jashtë që janë kundër”/ Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thot&eum...
"Shqipëria është e shqiptarëve"/ Qytetarët mbushin rrugët e Tiranës, kërkojnë anulimin e pr...
Një shkrim nga Oliver Bullough i marrë nga The Guardian.
Nëse dëshironi një manifestim fizik të pranimit të padiskutueshëm të oligarkëve nga Britania dhe refuzimit të saj për të ekzaminuar origjinën e pasurisë së tyre, ju duhet të bëni një shëtitje pranë Harrods në Muzeun Victoria dhe Albert.
Pas rreth 200 metrash, do të shihni në anën e djathtë të rrugës pllakat e pagabueshme me xham burgundy (kafe në të kuqerremtë) të një stacioni metroje. Ky është destinacioni juaj. Këtu nuk mund të hipësh në metro, sepse stacioni nuk pranoi më pasagjerë dekada më parë dhe u bë zyrë e Ministrisë së Mbrojtjes. Por ajo ka ende platformat dhe boshtet e një stacioni metroje, dhe kjo është arsyeja pse ajo ra në vëmendjen e një ish-bankieri të quajtur Ajit Chambers në 2009. Chambers kishte një plan, të cilin ai e zbuloi në një nga ngjarjet publike që Boris Johnson e kishte mbajtur kur ishte kryebashkiak i Londrës.
Chambers i tha Johnson-it se ai kishte identifikuar 40 stacione të metrosë së Londrës të papërdorura dhe ai donte t’i transformonte ato në atraksione turistike.
“San Francisko ka Alkatrazin; Parisi ka katakombet e veta. Kam një propozim. Duhet transport për Londrën,”-tha ai.
Johnson e pranoi idenë.
“Është e shkëlqyer. Më pëlqen,”- tha ai.
“Nëntoka e Londrës. OK, ne do të kemi stacionet tona nëntokësore,”– tha ai dhe premtoi se stafi i tij do ta vlerësojë propozimin dhe do ta ndjekë. Plani i Chambers kishte disa pengesa. Megjithëse dhjetëra stacione u mbyllën gjatë viteve, nuk ka 40 stacione “fantazmë” ku mund të hyni dhe ta shndërroni në diçka të re. Shumica janë shkatërruar. Stacionet fantazmë që ekzistojnë janë ende stacione, të mbushura me linja elektrike, makineri dhe trena me shpejtësi. Prapëseprapë, nëse dikush do t’i jepte jetë “fantazmave”, ishte Chambers, i cili ishte pothuajse komik në këmbëngulje. Paraqitjet e tij u bënë aq të parashikueshme sa një kolumnist në Times e quajti atë “shqetësuesi kryesor i Borisit në Londër”. Zyrtarët e bashkisë do të përpiqeshin të fshinin idenë e Chambers për shkak të shëndetit, sigurisë, kostos, vetëm që Johnson ta kthente në jetë duke e diskutuar atë në publik.
Chambers argumentoi se vendi më premtues për të provuar idenë e tij ishte ai stacion në Brompton Road, i cili u mbyll në vitet 1930 për shkak të mungesës së pasagjerëve. Vizioni i tij përfshinte pasagjerë holografikë, një bar në çati dhe një hapësirë për takime në sallën e vjetër të biletave. Chambers arriti të organizojë një sërë ngjarjesh në stacion dhe njerëzit që i ndoqën ato ende përshkruajnë me entuziazëm emocionin e zbritjes së shkallëve të vjetra në nivelin, për të parë direkt një hartë të madhe që daton nga koha kur kjo ishte një Postë gjatë Luftës së Dytë Botërore, me shenjën “Rrezik: municione”.
Në vitin 2013, dukej sikur këmbëngulja e Chambers kishte fituar. Fakti që ngjarjet u zhvilluan me sukses në Brompton Road u la të kuptohej që vizioni i Chambers nuk ishte aq i largët. Madje, mund të kishte qenë e mundur të fitohej prej tij. Gjithçka që i nevojitej ishte që zyrtarët publikë të nënshkruanin kontratën e qirasë. Por pikërisht këtu plani u rrëzua.
Pengesa e vërtetë për planin e Chambers nuk ishte legjislacioni për shëndetin dhe sigurinë apo edhe dyshimet mbi përfitimin. Për t’ia dorëzuar stacionin e vjetër Brompton Road Chambers, departamenti qeveritar që e kishte në pronësi – e cila, që nga Lufta e Dytë Botërore ishte Ministria e Mbrojtjes – do të duhej të harronte refleksin për t’i shitur gjërat ofertuesit më të lartë, pasi Chambers pretendoi se kishte mbledhur 25 milionë paund për projektin e tij. Por ai nuk do të kishte blerë as gjysmën e “fantazmës” në Brompton Road kur më në fund ndryshoi pronar në fillim të 2014.
Kjo shitje ishte akti përfundimtar nga një përrallë të jashtëzakonshme që tregon se si Britania është e përgatitur të mirëpresë këdo në brigjet e saj, pa bërë pyetje, nëse çmimi është i duhuri. Kur qeverisë iu kërkua të zgjidhte midis ndihmës së një sipërmarrësi për të realizuar një ëndërr të çuditshme që do të pasuronte kryeqytetin e saj në një mënyrë unike ose shitjes së një aseti tek ofertuesi më i lartë, aty kishte vetëm një opson. Në vend të Chambers, fituesi i projektit ishte një burrë i quajtur Dmitry Firtash, një oligark ukrainas, i cili shihej gjerësisht duke ndihmuar në rivendosjen e ndikimit rus mbi atdheun e tij pas një kryengritjeje popullore në 2004. Një burrë që FBI po hetonte para mbërritjes së tij në Mbretërinë e Bashkuar dhe vazhdoi ta hetonte edhe në vitet që pasuan. Zgjedhjen për ta bërë Mbretërinë e Bashkuar shtëpinë e tij të dytë, Firtash e kishte zgjedhur me mençuri. Ai u prit me krahë hapur nga politikanët, nga Universiteti i Kembrixhit, madje edhe nga anëtarët e familjes mbretërore.
Nëse duam të kuptojmë se si Firtash u pasurua aq shumë sa mund të blinte një stacion metroje, duhet të kthehemi në ditët e luftës së ftohtë, kur partia komuniste ende zotëronte pushtet të pakontrolluar mbi Rusinë dhe republikat e tjera sovjetike. Nga vitet ’70, Bashkimi Sovjetik, i cili ishte parë si një rival i madh ekonomik i Perëndimit në vitet pas Luftës së Dytë Botërore, po mbetej me shpejtësi prapa.
Megjithatë, BRSS kishte një gjë që i mungonte Perëndimit: sasi të mëdha gazi natyror, të cilin e përdori për të furnizuar me energji fabrikat e saj, për të ngrohur shtëpitë dhe për të fituar dollarë të çmuar. Ky bollëk gazi i kontrolluar nga korporata e parë shtetërore e vendit, Gazprom ndihmoi në bashkimin e ekonomisë sovjetike dhe askund më shumë se në Ukrainë, e cila ishte një qendër e industrisë së rëndë e dyta pas Rusisë. Fabrikat dhe punimet kimike të Ukrainës vareshin nga tubacionet që sillnin karburant nga të njëjtat fusha të largëta të gazit rus dhe të Azisë Qendrore që eksportonin gaz në Evropë. Falë këtij burimi të subvencionuar të energjisë, fabrikat mund të konkurronin me rivalët e tyre dhe miliona ukrainas kishin punë të qëndrueshme dhe të mirëpaguara.
Dhe më pas, në vitin 1991, gjithçka ndryshoi. Bashkimi Sovjetik ra! Ukraina u bë e pavarur dhe papritur u shndërrua nga një vend i pasur me energji në një vend të varfër me energji. Fabrikat e saj ishin të qëndrueshme vetëm për shkak të gazit natyror të lirë, dhe ajo nuk kishte pothuajse asnjë gaz të vetin. Pa fabrikat e saj, njerëzit e saj nuk do të kishin punë; nëse njerëzit e saj nuk do të kishin punë, ekonomia e saj do të shembet. Logjikisht, atëherë duhet të kishte ndodhur një nga dy gjërat. Ukraina ose duhet të ishte bërë me shpejtësi shumë më efikase në përdorimin e saj të gazit, duke mbyllur industritë më të uritura, duke gjetur mënyra të reja për të fituar jetesën, në mënyrë që importet dhe eksportet e saj të mund të balanconin njëra-tjetrën, ose do të duhej të ishte rithithur në thelb në Rusi. Opsioni i parë ishte ekonomikisht shkatërrues; opsioni i dytë ishte politikisht i pakonceptueshëm.
Për fat të mirë, nevoja për të marrë një vendim të menjëhershëm u shty nga fakti se Rusia mbështetej edhe në gaz. Ekonomia e saj mbijetoi falë monedhës së fortë që fitoi duke eksportuar gaz në Evropë dhe pothuajse të gjitha ato eksporte kaluan përmes Ukrainës. Kjo do të thoshte se nëse Ukraina nuk mund të paguante faturat e saj të gazit, ajo thjesht mund ta vidhte atë nga tubacionet që kalonin nëpër territorin e saj dhe Rusia nuk mund të mbyllte rubinetat pa ndërprerë gjithashtu klientët e saj me pagesë të lartë në perëndim.
Është vërtetuar mirë se rezervat e mëdha të naftës ose gazit pothuajse pa ndryshim korruptojnë vendet, dhe kjo është ajo që ndodhi në Ukrainë. Por ky korrupsion rrjedh jo nga kontrolli i gazit, por nga kontrolli i tubacioneve që e lëviznin, dhe si rrjedhim nga aftësia për të shpërblyer mbështetësit me dërgesa të vlefshme, apo licenca eksporti.
‘Të brendshmit’ në Rusi dhe Ukrainë u bashkuan për të krijuar kompani ndërmjetëse të dyshimta që merrnin gazin nga Gazprom në kufirin rus, ua shitën atë evropianëve me pagesë të lartë dhe ndanë të ardhurat. Shpesh, ata e paguanin gazin jo me para, por me mallra, dhe transaksionet e shkëmbimit shtonin një shtresë paqartësie në marrëveshjet, gjë që i bënte ato edhe më të vështira për t’u kuptuar nga qytetarët e thjeshtë. Asgjë nuk bëri më shumë për të korruptuar Ukrainën apo për të ruajtur varësinë e saj nga Moska sesa varësia e politikanëve të saj ndaj këtyre parave. Rusia shtoi koston e gazit të vjedhur në faturën e Ukrainës, por të brendshëm nuk u interesuan, pasi u lejuan të mbanin fitimet.
Megjithatë, kur Vladimir Putin u bë president rus në vitin 2000, ai vendosi që të paktën në fund të Rusisë kjo makinë pasurie duhej të sillej në shtëpi. Nëse dikush do të pasurohej nga eksportimi i gazit, do të ishte ai dhe miqtë e tij, jo menaxherët e Gazprom. Iu desh pak kohë për të larguar rojen e vjetër nga dera, por më në fund ai kishte një besnik në krye të gjigantit të gazit. Do të kishte ende një kompani ndërmjetëse midis Rusisë dhe Ukrainës, kështu që flukset e parave do të mbeteshin të fshehura, por ajo kompani do të ishte gjysmë në pronësi të Gazprom për të siguruar që Putini të merrte pjesën e tij. Emri i saj ishte RosUkrEnergo (RUE) dhe mori përsipër furnizimet me gaz midis dy vendeve në korrik 2004.
Ishte një vit i madh në Ukrainë. Në vjeshtë, kryeministri, një bandit i quajtur Viktor Janukoviç, i cili mbështetej shumë nga Putini, u përpoq të fitonte presidencën duke manipuluar zgjedhjet. Qindra mijëra ukrainas dolën në rrugët e Kievit, duke valëvitur flamujt portokalli të rivalit të Janukoviçit, Viktor Jushçenko. Pas javësh protestash të vazhdueshme, zgjedhjet u mbajtën përsëri dhe Janukoviç humbi. Për shumë të rinj ukrainas ky moment i njohur si Revolucioni Portokalli ishte një shprehje e lavdishme se si njerëzit e zakonshëm mund të triumfojnë mbi ndikimin korruptues të oligarkëve dhe parave të tyre.
Megjithatë, për Putinin, i cili kishte shpenzuar kohë dhe para për të mbështetur Janukoviçin, revolucioni i Ukrainës ishte një poshtërim personal. Por ai kishte një mënyrë të dobishme për t’u kujtuar ukrainasve dhe çdo shteti tjetër të tunduar për të ndjekur shembullin e Ukrainës pse poshtërimi i Kremlinit ishte një ide e keqe. Gazprom i tha qeverisë post-revolucionare se do të rinegocionte kontratën e furnizimit me gaz dhe kur Ukraina refuzoi të pajtohej me kushtet e saj, e ndërpreu atë. Në thellësi të dimrit, i gjithë vendi papritmas kuptoi se sa i varur ishte nga vullneti i mirë rus. Në disa pjesë të Ukrainës ishte -30C. Këto lloj temperaturash vrasin, kështu që nuk ishte fare zgjidhje. Jushçenko kapitulloi dhe nënshkroi marrëveshjen e re me RUE, një poshtërim që përçai koalicionin që kishte fuqizuar revolucionin dhe nga i cili reputacioni i tij nuk u rikuperua kurrë.
“Vetëm një burim fuqie doli të ishte më i fortë se Revolucioni Portokalli,” shkruante studiuesja e marrëdhënieve ndërkombëtare, Margarita M Balmaceda.
Por kush ishin ato interesa? Kush ishin në të vërtetë pronarët e RUE? Të gjithë e dinin se Gazprom zotëronte gjysmën e kompanisë, por kush e zotëronte gjysmën tjetër?
Pronar i gjysmës tjetër të RUE, doli, ishte një 39-vjeçar ukrainas i quajtur Dmitry Firtash. Sipas llogarive që ai dha, ai filloi në biznesin e shitjes së ushqimeve në Azinë Qendrore, por kur klientët e tij nuk i paguanin faturat, ai pranoi pagesën me gaz, të cilin e shiti me fitim në Evropë. Ishte në këtë tregti komplekse shkëmbimi që ai mësoi aftësitë e nevojshme për të drejtuar RUE.
Nuk u bë kurrë plotësisht e qartë pse Kremlini i Putinit duhet të kishte zgjedhur Firtash-in në veçanti si partnerin e tij të zgjedhur në Kiev, në krahasim me një nga oligarkët më të njohur të Ukrainës. Gazetarët raportuan lidhjet e tij të supozuara me një mafioz famëkeq rus Semyon Mogilevich , gjë që ndoshta mund ta shpjegojë atë, por ai mohoi se kishte lidhje të drejtpërdrejta biznesi mes tyre.
Falë aleancës së tij me Gazprom-in dhe më pas me Putinin, Firtash kishte fituar pasuri dhe fuqi të jashtëzakonshme. Ai ishte njeriu i Kremlinit në Ukrainë, një ‘mbret’ me karburant. Në vendin e tij, Firtash u bë një figurë e diskutueshme, e akuzuar për rivendosjen e ndikimit të Rusisë mbi atdheun e tyre. Ndoshta nuk është për t’u habitur, atëherë, që ai filloi të kërkonte përreth për një vend të huaj ku mund të blinte një shtëpi të dytë. Ai zgjodhi Britaninë e Madhe.
Unë kontaktova Firtash-in për të pyetur pse ai ishte vendosur në MB, por nuk mora përgjigje për këtë, apo në të vërtetë për ndonjë nga pyetjet e tjera që i dërgova nëpërmjet partnerit të tij në Mbretërinë e Bashkuar Robert Shetler-Jones. Ajo që dimë me siguri është se në vitet pas grushtit të tij të madh të gazit, Firtash punësoi një kompani lobimi, Asquith & Granovski, për të ndihmuar në zbukurimin e imazhit të tij në Angli. Kompania, e drejtuar nga një spin doktor ukrainas, Vladimir Granovski, dhe një aristokrat britanik dhe ish-spiun, Raymond Asquith , u shërbeu qytetarëve të pasur ish-sovjetikë që kërkonin të angazhoheshin me MB.
Në shkurt 2007, një kompani e kufizuar, Shoqëria Britanike e Ukrainës (BUS) u inkorporua. Granovski dhe Asquith u bënë drejtorë, së bashku me krahun e djathtë të Firtash, Shetler-Jones, plus një deputet konservator të quajtur Richard Spring, i cili u dha Asquith & Granovski këshilla për “çështjet politike, ekonomike dhe aktuale” në këmbim të 35,000-40,000 £ në vit. Selia e shoqërisë ishte në Knightsbridge.
“A po përpiqemi të përmirësojmë reputacionin tonë? Sigurisht,”- tha Firtash më vonë për Wall Street Journal.
“Unë nuk mund të jem thjesht vendi ku njerëzit hedhin shigjeta.”
Një tjetër deputet, një mbështetës laburist i quajtur John Grogan, ka punuar ngushtë me BUS. Ai u interesua për Ukrainën pasi u frymëzua nga Revolucioni Portokalli dhe ai kryesoi një grup parlamentar gjithëpartiak në vend.
“Ndoshta isha pak naiv. Në atë fazë nuk isha në dijeni të marrëveshjeve të financimit,” më tha ai.
E pyeta Groganin se çfarë mendonte se Firtash po përpiqej të bënte duke mbështetur Shoqërinë Britanike të Ukrainës. Grogan tha se modeli ishte Shoqëria Siriane Britanike, e cila ishte themeluar në vitin 2002 nga vjehrri i Bashar al-Assad për të ndihmuar në ndërtimin e lidhjeve midis Londrës dhe Damaskut dhe e cila gjithashtu kishte pranverën në bord. Dokumentet themeluese të BUS parashtronin objektiva që ishin pothuajse fjalë për fjalë të njëjta me ato të homologut të tij sirian.
Në vitin 2008, në cilësinë e tij si kryetar i BUS, Pranvera siguroi një debat parlamentar mbi Ukrainën, gjë që e bën çdo organizatë të duket me ndikim. Në debat ai foli gjatë se si qëndronin interesat e Britanisë në një Ukrainë demokratike, me orientim perëndimor, pa njollën e korrupsionit.
“Pa dyshim, Firtash po përpiqej të fitonte miq dhe ndikim. Nuk e kam idenë nëse ai personalisht është takuar me personat e përfshirë.”
Nuk kushton shumë para për të financuar një grup lobimi dhe bashkëpunëtorët e Firtash kërkuan projekte të tjera, gjë që i çoi në një darkë në 2007 në kujtim të kompozitorit Pyotr Tchaikovsky në Universitetin e Kembrixhit. Sipas një burimi me njohuri për negociatat që pasuan, një nga folësit në aktivitet përmendi se gjuha ukrainase nuk mësohej në universitet, gjë që duket se ka frymëzuar një projekt të ri për oligarkun. “Disa nga këta përfaqësues britanikë të lidhur me Firtash-in iu afruan organizatorëve të darkës dhe pyetën se sa do t’u nevojiteshin për të mësuar gjuhën ukrainase në një mënyrë ose në një tjetër,” tha burimi.
U ra dakord për një total të pranueshëm reciprokisht dhe departamenti sllav i universitetit organizoi kurse gjuhësore për këdo që dëshironte të mësonte gjuhën ukrainase.
Në fillim të vitit 2008, Fondacioni DF u krijua me qëllim financimin e arsimit për Ukrainën dhe dhënien e bursave për studentët. Në vitin 2010, Universiteti i Kembrixhit krijoi një kurs formal të Studimeve Ukrainase falë një donacioni prej 4 milion £ nga Firtash. Në mars 2011, Firtash u mirëprit në Guild of Benefactors prestigjioze të Kembrixhit, një klub për donatorët e tij më bujarë, nga askush tjetër veçse Duka i Edinburgut.
Firtash ishte gjithashtu i zënë diku tjetër: ai grupoi të gjitha bizneset e tij në një kompani me bazë në Ishujt e Virgjër Britanikë. Sipas analizave të mëvonshme nga Reuters, ai ishte në gjendje të fitonte 3 miliardë dollarë vetëm duke rishitur gazin që Gazprom i shiti, falë marrjes së tij me një çmim artificialisht të ulët. Me miliarda dollarë më shumë në kredi nga Gazprombank gjë që e bëri atë huamarrësin më të madh të vetëm të bankës ruse, ai u zgjerua shpejt në plehra, titan, banka dhe media. Ai kishte financuar rikthimin e suksesshëm politik të Janukoviçit, ish-kryeministri fitoi zgjedhjet presidenciale të vitit 2010 – po kështu edhe një aleat që drejtonte atdheun e tij dhe falë filantropisë së tij ai kishte takuar burrin e mbretëreshës së shtëpisë së tij të dytë të adoptuar. Çdo gjë që ai prekte po kthehej në ar.
Që nga viti 2011, Firtash vizitonte shumë shpesh Kembrixhin, duke takuar studentët bursat e të cilëve ai po paguante dhe duke sjellë me vete një ekip televiziv për ta regjistruar atë duke e bërë këtë. Universiteti i Kembrixhit i dha atij një medalje të veçantë – që përmban gati 500 g argjend të pastër, të projektuar nga Jane McAdam Freud dhe të numëruar individualisht, për filantropinë e tij të jashtëzakonshme.
Në vitin 2012, Firtash i bleu vetes një rezidencë në Londër, një rezidencë afër rrugës nga Harrods e ndërtuar nga zhvilluesi luksoz Mike Spink, i cili, sipas një botimi pronash, kushtoi rreth 60 milionë funte. Me këtë bazë në Londër, infiltrimi i tij në krijimin britanik u bë edhe më ambicioz.
Nga fundi i vitit 2013, ai ra dakord për një tjetër donacion për Universitetin e Kembrixhit dhe, në një sërë ngjarjesh të quajtura Ditët e Ukrainës, hapi tregtimin në bursën e Londrës dhe vizitoi parlamentin me gruan e tij, ku u përshëndet nga Kryetari i asaj kohe. John Bercoë. Në një fotografi të rastit, Bercow dhe Firtash po shtrëngojnë duart, ndërsa Lord Risby siç njihet Richard Spring që kur u ngrit në Dhomën e Lordëve në vitin 2010 përkulet pak përpara në sfond, me llojin e buzëqeshjes së tërbuar. mund të shohë në fytyrën e një babai krenar që shikon djalin e tij duke ecur përmes një recitali piano.
Megjithatë në shtëpi, Ukraina po hynte në një kohë të trazuar. Firtash e kishte ndihmuar Janukoviçin të bëhej president në vitin 2010, por me kalimin e kohës, korrupsioni i Janukoviç u bë gjithnjë e më i hapur. Ai madje filloi të ndërtojë një pallat të madh në periferi të Kievit. Në vitin 2013, kur Janukoviç njoftoi se do t’i jepte fund integrimit me Bashkimin Evropian dhe në vend të kësaj do ta lidhë Ukrainën me Rusinë, kjo dëshmoi poshtërimin e fundit. Protestat u shtuan gjatë muajve të mëvonshëm në një revolucion tjetër dhe, në shkurt 2014, Janukoviç iku në Rusi, ndërsa Moska dërgoi trupa për të kapur gadishullin ukrainas të Krimesë. Ky ishte fillimi i konfliktit që është përshkallëzuar kaq tmerrësisht muajin e kaluar.
Nëse Firtash ishte i shqetësuar nga kjo kthesë e ngjarjeve, ai nuk e tregoi kurrë. Në shkurt 2014, ndërsa qeveria britanike u përpoq të kuptonte atë që po ndodhte në Ukrainë, oligarku u ftua në Ministrinë e Jashtme. Sipas një deklarate të mëvonshme në parlament, çështjet e sigurisë kombëtare nuk u diskutuan. Megjithatë, sipas një raporti nga një agjenci ruse e lajmeve, Firtash tha se ai ishte “përpjekur t’i bindte ata se vendosja e sanksioneve kundër Rusisë ishte një ide e keqe”. Ai shtoi: Kjo vetëm do t’i përkeqësojë gjërat. Amerika e provokoi Putinin në këtë situatë.
Edhe kjo nuk ishte aspak shenja e lartë e ndikimit të Firtash-it në Britani. Kjo erdhi tre ditë më vonë, kur blerja e tij e stacionit të metrosë Brompton Road për 53 milion £ nga Ministria e Mbrojtjes u finalizua dhe ëndrra e biznesit e Ajit Chambers u shkatërrua. Stacioni fantazmë ngjitej drejtpërdrejt me pronën e Firtash-it në Londër, dhe nuk është e vështirë të imagjinohet se ai do ta kishte urryer planin e Chambers për të krijuar një bar dhe restorant në çati. Adhuruesit e natës vonë do të kishin pasur një pamje drejt e poshtë në kopshtin e tij të pasmë.
Firtash-it duket se i mungonte ndonjë vizion ekuivalent i tij për sitin, megjithatë. Njoftimi për shtyp i qeverisë që shpalli shitjen bëri një pjesë të madhe të historisë së stacionit dhe veçorive unike, por Firtash nuk tregoi asnjë shenjë se ishte i interesuar në asnjërën aspekt.
“E gjithë gjëja e stacionit të metrosë nuk është vërtet aq interesante,”- më shkroi me email zhvilluesi Mike Spink, i cili këshilloi Firtash për shitjen.
“Në realitet, është thjesht një tjetër vend kryesor qendror i Londrës.”
Britania i kishte siguruar Firtashit një shtëpi luksoze, e mirëpriti atë në gjirin e institucionit, i dha një medalje, e mbuloi me vëmendjen e anëtarëve të të dy dhomave të parlamentit, i shiti një pikë referimi qendrore të Londrës dhe i kërkoi të hynte dhe të ndante disa mendime me të. Ministria e Jashtme. Në këmbim mori para për një universitet të madh, para shtesë për anëtarët e parlamentit, mbështetje për zhvilluesit e pronave të tij dhe miliona paund direkt në buxhetin e shtetit në këmbim të një stacioni të vjetër të metrosë që Ministria e Mbrojtjes as që e përdorte shumë.
Të kritikosh Britaninë për këtë mund të duket paksa e padrejtë. Në fund të fundit, argumenti vazhdon, çdo vend do t’i kishte mirëpritur paratë dhe ekspertizën e Firtash-it, kështu që do të kishte qenë vetëshkatërruese ta kthente atë, apo jo?
Ky është një argument shqetësues. Firtash ishte njeriu i Putinit në Ukrainë, dhe megjithatë Britania e integroi atë me aq entuziazëm në institucionin, saqë ai këshilloi qeverinë për pushtimin e Putinit. A duhet të jetë vërtet të flasësh me një burrë të tillë? Apo pranon paratë e tij? Apo t’i shisni atij një pronë me akses në sistemin e metrosë së Londrës? Apo, me të vërtetë ndonjë gjë?
“Kjo ka implikime të qarta për sigurinë kombëtare,” vuri në dukje komiteti i Parlamentit për Punët e Jashtme në 2018 në lidhje me tendencën për të ftuar oligarkët e lidhur me Kremlinin për të blerë atë që u pëlqente në MB. “Të mbyllësh një sy ndaj rolit të Londrës në fshehjen e procedurave të korrupsionit të lidhur me Kremlinin, rrezikon të sinjalizojë se Britania e Madhe nuk është serioze për t’u përballur me të gjithë spektrin e masave fyese të Presidentit Putin.”
Sigurisht që ka shumë vende të tjera perëndimore që e kanë ndihmuar Firtashin të transformohet. Qiproja, Hungaria dhe Zvicra i shitën atij kompanitë e tij guackë; Austria i dha atij një llogari bankare; ish-politikanë nga e gjithë Evropa kanë qenë të lumtur t’i lidhin emrat e tyre në themelet e tij të ndryshme. Por vendet e tjera që sillen keq nuk është arsye që Britania të bëjë një gjë të tillë, jo vetëm sepse integrimi i Firtash shkoi shumë më tej në MB se sa kudo tjetër.
Dhe përgjigja e SHBA ndaj aktiviteteve të tij ofron një kontrast magjepsës me atë që ndodhi në MB.
Unë në vitin 2003, FBI paditi Semyon Mogilevich, një gangster me bazë në Moskë, dhe e shtoi atë në listën e 10 më të kërkuarve të saj. Mogilevich u akuzua për një listë të gjatë krimesh, duke përfshirë pastrim parash, shantazh, mashtrim dhe më shumë. Ndërsa hetonte marrëdhëniet dhe bashkëpunëtorët e Mogilevich-it, filloi të shqyrtonte dërgesat e gazit përmes Ukrainës dhe në mënyrë të pashmangshme vëmendja e saj ra mbi Firtash.
Në prill 2006, vetëm disa muaj pasi marrëveshja e madhe e gazit të Firtash-it ndihmoi në shkatërrimin e perspektivës së Revolucionit Portokalli të Ukrainës, Wall Street Journal njoftoi se zbatimi i ligjit amerikan po hetonte lidhjet e RUE me krimin e organizuar. WSJ raportoi se Asquith kishte shkuar në Uashington në emër të Firtash për të mohuar çdo lidhje me Mogilevich, që është një mohim që Firtash-it i është dashur të bëjë rregullisht që atëherë.
“Nuk ka asnjë lidhje biznesi midis zotit Mogilevich dhe meje. Unë kurrë nuk kam pasur ndonjë marrëdhënie të drejtpërdrejtë biznesi me të, as ai nuk ka ndonjë interes në ndonjë nga kompanitë e mia,”-tha Firtash për WSJ. në vitin 2007. Sipas një rrëfimi të një takimi midis Firtash dhe zyrtarëve amerikanë një vit më vonë, dhe të publikuar nga WikiLeaks: Firtash pranoi se kishte nevojë dhe mori leje nga Mogilevich kur krijoi biznese të ndryshme, por ai mohoi çdo marrëdhënie të ngushtë me atij. (Pas publikimit të kabllogramit, Firtash lëshoi një deklaratë duke mohuar që ai e kishte pranuar ndonjëherë këtë dhe sugjeroi se pretendimi ishte një “përkthim i gabuar ose keqkuptim”.)
Megjithatë, asnjë nga këto lobim nuk arriti të bindë zyrtarët amerikanë që të ndalojnë hetimin ndaj tij. Ndërsa anëtarët e parlamentit britanik morën paratë e Firtash-it, ambasada e SHBA-së në Kiev vazhdoi të transmetonte dyshimet e saj për atë që ai po bënte dhe agjentët e FBI-së vazhduan t’i ndiqnin ato.
“Duke pasur parasysh ngjitjen e shpejtë të Firtash-it nga një menaxher i dështuar i një kompanie të ushqimeve të konservuara në manjatin multi-miliarder të gazit, ai mund të jetë ende i përkushtuar ndaj forcave që e ndihmuan të ngrihej kaq shpejt,”- vuri në dukje lakonisht një kabllogram, pasi Firtash i bleu vetes një bankë.
Përfundimisht ata kishin prova të mjaftueshme për të bindur një juri të madhe që të miratonte një aktakuzë. Më 12 mars 2014, oficerët e policisë austriake arrestuan Firtashin në Vjenë me kërkesë të FBI-së. Ishte pikërisht dy javë pas miratimit përfundimtar të blerjes së stacionit të Brompton Road nga qeveria britanike.
Prokurorët akuzuan Firtash se u kishte dhënë ryshfet zyrtarëve në Indi me më shumë se 18.5 milion dollarë për të fituar akses në burimet e titanit, të cilat nga ana e tij ai po planifikonte t’ia shiste Boeing-ut. Selia e korporatës së gjigantit të avionëve është në Çikago dhe zyra e FBI-së në Illinois po hetonte. Aktakuza tregoi se skema e supozuar daton në prill të vitit 2006 dhe kishte vazhduar për vite me rradhë.
Firtash luftoi fort, duke dorëzuar garancinë prej 125 milion € dhe duke lëshuar një deklaratë për të dënuar aktakuzën si absurde. Ai po shënjestrohej për arsye politike, tha ai, në mënyrë që të lejonte zyrtarët amerikanë të çimentonin ndikimin e tyre mbi qeverinë e re post-revolucionare të atdheut të tij. “Unë nuk do të lejoj që reputacioni im të prishet nga ata që janë të shtyrë nga motive politike dhe nuk janë të interesuar për Ukrainën dhe popullin e saj,” tha ai në një rresht që u përsërit në çdo intervistë që ai dhe bashkëpunëtorët e tij dhanë. Firtash u ndihmua me mjeshtëri nga Tim Bell, manjati veteran britanik i PR që qëndron pas kompanisë tashmë të zhdukur, Bell Pottinger.
Përveç mohimeve të buta të akuzave të tilla, zyrtarët amerikanë nuk ishin në gjendje të përgjigjeshin, pasi ata nuk mund të rrezikonin ta minonin çështjen e tyre, prandaj një person me njohuri për rastin ishte i përgatitur vetëm të diskutonte me mua në mënyrë anonime. Ky burim këmbënguli se meqenëse aktakuza ishte vulosur në qershor 2013, shumë kohë përpara se ukrainasit të ngriheshin kundër presidentit të tyre, çdo sugjerim i motivimit politik ishte qesharak. Vonesa e gjatë në lëshimin e urdhrit të arrestit kishte ardhur tërësisht si rezultat i pritjes që Firtash të fluturonte në një vend që mund të përgatitej për ta ekstraduar. Kur ai mbërriti në Austri, ata bënë lëvizjen e tyre.
Pas pak kohësh, megjithë arrestimin e tij, thithja e Firtashit në shoqërinë e lartë britanike vazhdoi. Në mes të marsit, Kembrixhi mbajti një ceremoni për të mirëpritur gruan e tij, Lada Firtash, në Guild of Benefactors, por mbulimi i shtypit ishte armiqësor dhe protestuesit e përshëndetën makinën e saj ndërsa ajo mbërriti në vend. Universiteti njoftoi se do të shpenzonte vetëm donacionin më të fundit nga Firtashes nëse ai shpallej i pafajshëm. Ai premtoi gjithashtu të përmirësojë kontrollet mbi origjinën e donacioneve. Ministria e Mbrojtjes u sfidua gjithashtu se pse ishte përgatitur t’i shiste atij stacionin fantazmë të Brompton Road, dhe në mënyrë të ngjashme u përpoq të përgjigjej.
Në parlament, një ministër shpjegoi se “të gjitha fondet i janë paguar MM-së nëpërmjet avokatëve të rregulluar në Mbretërinë e Bashkuar, në përputhje me praktikën normale, për të siguruar që klienti i tyre të bëheshin kontrollet e duhura financiare”. Fakti që autoritetet amerikane po hetonin kompanitë e Firtash-it ishte raportuar në shtyp vite më parë, kështu që ky nuk ishte një argument bindës. Fokusi i qeverisë britanike kishte qenë në fitimin e sa më shumë parave të ishte e mundur, dhe ajo në fakt kishte nënkontraktuar çeqet e saj mbi origjinën e këtyre parave me avokatët e vetë Firtash-it, duke injoruar çdo gjë që qëndronte në rrugën e mbylljes së shitjes. Nuk ishte një pamje e mirë dhe u la deputetëve dhe kolegëve që kishin pranuar me kaq dëshirë paratë me disa shpjegime për të bërë.
Shumë nga detajet rreth asaj që Firtash ka bërë në Britaninë e Madhe janë të njohura falë Helen Goodman, deputete laburiste deri në vitin 2019, e cila u bë eksperte e partisë për Ukrainën. Ajo tha se parlamentarët e përfshirë në Shoqërinë Britanike të Ukrainës i kishin ofruar të paguanin për të shkuar në Kiev, duke thënë se paratë erdhën nga “dikush në naftë dhe gaz”, por ajo e hodhi poshtë ofertën dhe organizoi transportin e saj. “Ishte e qartë se Firtash po korruptonte politikën ukrainase dhe po aq e qartë se Firtash ka një axhendë,” më tha ajo. “Gjëja dukej se ishte erë e keqe. Çdo aspekt i tij dukej vërtet i çuditshëm.”
Asquith nuk iu përgjigj emaileve apo telefonatave të mia të shumta, dhe as Lord Risby. Një parlamentar i përfshirë në Shoqërinë Britanike të Ukrainës pranoi të fliste me mua, me kusht që të mos i identifikoja në asnjë mënyrë, por dukej injorant për faktin që Firtash ishte i përfshirë në krijimin e shoqërisë.
“Ju mund të thoni se unë jam pak idiot i dobishëm, por kjo nuk më ka shkuar në mendje,”-tha individi.
Një politikan që ishte përgatitur të fliste me mua në procesverbal ishte deputeti konservator John Whittingdale. Ai nuk i dha fund lidhjes së tij me autobusin deri shumë kohë pas arrestimit të Firtash dhe pranoi më shumë se 3,000 £ donacione për të financuar një udhëtim në një konferencë të 2015 të mbajtur në Vjenë dhe të adresuar nga Firtash. Një deklaratë bashkëkohore në faqen e internetit të Firtash-it tregonte shumë për faktin se Whittingdale kishte marrë pjesë. E pyeta Whittingdale, i cili në kohën e bisedës sonë ishte ministër i kulturës në qeverinë e Mbretërisë së Bashkuar, por në kohën e konferencës ishte thjesht një deputet i mbështetur nëse ai ishte i shqetësuar se përfshirja e tij i kishte dhënë Firtash një shkallë besueshmërie që ai përndryshe do ta kanë munguar.
“A mendoni kështu? Nuk jam i sigurt se kjo i jep atij shumë besueshmëri. Mirë, takon shumë njerëz. Vetëm takimi me ta, nuk mendoj se u mundëson atyre të kërkojnë ndonjë kredi. Unë kam qenë për një kohë të shkurtër drejtor i Shoqërisë Britanike të Ukrainës, por ky është një operacion shumë i largët”, tha ai.
“Unë jam në dijeni të mbështetjes për universitetin e Oksfordit, apo Kembrixhit, cilido qoftë ai. Kjo është një çështje për ta… Ne jemi një shoqëri e lirë, dhe për sa kohë që është e ligjshme, varet nga ata.”
Dhe stacioni i metrosë? A nuk ishte ai i shqetësuar për paratë potencialisht të ndotura që po përdoreshin për të blerë prona nga qeveria britanike? “Ky nuk është ryshfet apo ndonjë gjë, është një transaksion tregtar,” tha ai. “Unë jam shumë i vetëdijshëm se ai bleu një stacion metroje diku në perëndim të Londrës për ta kthyer atë në një pronë apo diçka tjetër, nuk e di fare detajet. Për momentin ai është ulur diku në Austri, por ka shumë më tepër të dyshimtë ” ai ndaloi dhe u duk të rishqyrtonte atë që do të thoshte.
“Nëse ukrainasit vijnë dhe japin prova, për shembull, se paratë e tij janë blerë në mënyrë të paligjshme, ose janë vjedhur nga njerëzit, atëherë padyshim që kjo do të ishte diçka që ne duhet ta shqyrtojmë, dhe nëse vërtetohet, atëherë të ndërmarrim veprime. Por me sa jam i vetëdijshëm ata nuk kanë, dhe ka plot oligarkë të tjerë që kanë para në Londër…”
Kjo vërejtje e fundit më mbeti, sepse ishte shumë në kundërshtim me përvojën time. Unë kam raportuar për Ukrainën prej vitesh dhe shumë njerëz me të cilët kam folur kanë shprehur shqetësimin se Britania u jep një strehë të sigurt oligarkëve dhe parave të tyre.
Whittingdale tha se prokurorët ukrainas do të duhej të fitonin një çështje kundër Firtash nëse do të donin që Britania të vepronte, por ata prokurorë janë aq të demoralizuar, të korruptuar dhe me burime të pafundme sa që një fitore e tillë është një ëndërr e pamundur. Edhe nëse ata bëjnë një ndjekje penale, rastet nga vendet e tjera tregojnë se oligarku në fjalë thjesht do të argumentonte se procedurat ishin të motivuara politikisht dhe do të kërkonin azil në perëndim. Nëse një oligark nuk ndiqet penalisht, Britania nuk heton; nëse oligarku ndiqet penalisht, as Britania nuk heton.
Aktualisht, Firtash është ende në Vjenë dhe ende po lufton me ekstradimin në SHBA. Seancat e tij për ekstradimin janë ripërtërirë mes gjykatave, me gjyqtarë të ndryshëm austriakë që kanë vendosur mënyra të ndryshme, ndërsa në Çikago avokatët e tij me bazë në SHBA kanë kërkuar që të hidhet poshtë e gjithë çështja. Një numër qytetarësh amerikanë kanë marrë me kënaqësi paratë e Firtash-it për të lobuar në emër të tij, por prokurorët po i përmbahen detyrës së tyre dhe ende shpresojnë se ai do të arrijë në Çikago përfundimisht.
Ndërkohë, Britania po dështon të kapë asetet e oligarkëve të Putinit, për shkak të mosbesimit të aleatëve të saj në Evropë dhe SHBA. Ajo që duhet të kuptojnë është se ky dështim nuk është fryt i një vendimi politik, por i një politike dekadash për të pranuar para pa pyetur se nga kanë ardhur. Britanisë fjalë për fjalë i mungojnë mekanizmat për të bërë atë që politikanët duan të bëjnë papritmas. Nëse duam që kjo të ndryshojë, do të na duhet të ndërtojmë kapacitetin shtetëror dhe vullnetin politik nga themeli./Dosja.al
(j.c/dosja.al)
Ndihmës-Sekretarja e Shtetit takoi Alibeajn, ndërsa Paloka deklaroi se ka firmosur peticionin kundër ambasadores Kim. Çfarë do të thotë kjo për PD?
UKRAINË– Shpërthimi ndodhi para kishës të dielën në orën nëntë të mëngjesit. Katër trupa në trotuar. Dy vëllezërit Alisa 9-vjeçare dhe Miketa ...
UKRAINË– Autoritetet ukrainase kanë thënë se një kolonë e shumëpritur e ndihmave humanitare për qytetin e rrethuar të Mariupolit në bregun jugor duke...
RUSI- Kosova e cila vazhdimisht ka shprehur hapur mendimin e saj kundër agresionit rus duke iu bashkuar sanksioneve të Perëndimit ndaj Rusisë nuk figuron në lis...
FRANCË– Ministrja franceze e deleguar për Shtetësinë, Marlène Schiappa tha se rreth 5,000 ukrainas kanë mbërritur deri më tani në Francë, me më shumë...
UKRAINË– Një grup ushtarak, i kryesuar nga gratë ka ndarë një thirrje për forcat ushtarake ruse. Në videon e shpërndarë në rrjetet sociale, ushtaret ...
MBRETËRIA E BASHKUAR- Mbretëresha Elizabeta II ka përcjell mesazhin e fshehtë për mbështetjen ndaj Ukrainës. Town and Country shkruan se gjatë një vizite t...
UKRAINË– NATO ka një “përgjegjësi për të siguruar që konflikti të mos përhapet përtej Ukrainës”, tha Sekretari i Përgjithshëm, Jens Stolt...
ITALI– Presidenti italian, Sergio Mattarella bëri një apel për paqe në Ukrainë të martën teksa foli në Pallatin Quirinal në Ditën Ndërkombëtare të Gruas.S...
Mbi 1,200 civilë janë vrarë ose plagosur qëkur Rusia ka nisur pushtimin e Ukrainës më 24 shkurt, thanë të martën Kombet e Bashkuara.Ky numër, sipas tyre, përfsh...
Departamenti amerikan i Shtetit thotë se lufta e paprovokuar dhe e pajustifikuar e Rusisë kundër Ukrainës e bën të qartë urgjencën në rritje që paraqet për alea...
