Zgjedhjet presidenciale në Turqi, Erdogan nis përgatitjet për mitingun, The Economist: Favorit për fitore, rivali Kemal Kilicdaroglu

Recep Tayip Erdogan dhe Kemal Kilicdaroglu

TURQI- Kandidati për president në Turqi, Kemal Kilicdaroglu deklaron, ndryshe nga kundërshtari i tij presidenti aktual i vendit, Rexhep Taip Erdogan ka shprehur një qëndrim ndryshe për marrëdhënien me Greqinë. Ai së fundmi ka deklaruar se dëshiron stabilitet dhe mirëkuptim në marrëdhëniet me Greqinë, duke theksuar se fatet e dy vendeve janë të përbashkëta.

"Tërmeti i 6 shkurtit  tregoi edhe një herë se sa të ndërthurur janë fatet tona si Greqia dhe Turqia. Ne dëshirojmë të ringjallim bisedimet e pranimit, por edhe të përmirësojmë standardet ligjore dhe rregullatore si dhe ne futim stabilitet, besim të ndërsjellë dhe mirëkuptim në marrëdhëniet tona", tha ai, duke vazhduar. 

Kreu i Partisë Popullore Republikane (CHP) dhe kandidat për president i aleancës opozitare, propozoi nevojën e bashkëpunimit me vendet mesdhetare, duke folur për një epokë të re bashkëpunimi, shkruan Protothema.gr. 

“Ne do të punojmë së bashku për ujin, për paqen. Duhet të punojmë së bashku. E di që vëllezërit dhe motrat e mia greke i kanë ndjerë efektet e ndryshimeve klimatike. Verë më të nxehta, gjithnjë e më shumë zjarre, gjithçka ndryshon. E ndjejmë këtu në anën tjetër të Egjeut. Këto probleme vetëm do të përkeqësohen me kalimin e kohës nëse ne nuk veprojmë tani”, tha ai.

Në të njëjtën kohë, ai u angazhua për rikthimin e doktrinës "paqe në vend, paqe në botë" në politikën e jashtme të Turqisë.

"Ky qëndrim do të thotë se paqja, siguria dhe prosperiteti i vendit tonë varet nga zhvillimet në fqinjësi si dhe në botë, më gjerësisht, tha ai. 

Duke iu përgjigjur akuzave të presidentit Tajip Erdogan për dobësinë kombëtare të opozitës, kreu i opozitës u kërkoi votuesve turq të mos besonin "gënjeshtra dhe propagandë" të qeverisë. 

Kilicdaroglu u është përgjigjur akuzave ndaj tij përmes një videoja, ku shprehet se qeveria e Erdogan nuk ka bërë asgjë për ishujt që janë militarizuar nga Greqia.

"Ata që na shpifin vazhdimisht, a kanë bërë ndonjë gjë për ishujt që janë militarizuar nga Greqia?" Gjithçka është marrëzi, të dashur njerëzit e mi. Të gjitha janë gënjeshtra”, tha ai me sfidë.

Kemal Kilicdaroglu, i cili edhe pse teorikisht "laik" dhe "properëndimor" në të kaluarën ka bërë kritikuar për retorikën e Greqisë, duke i bërë thirrje Erdoganit që të ndërmarrë edhe veprime ushtarake për të pushtuar ishujt e Egjeut.

Recep Tayip Erdogan

TURQI- Mediat turke po zbardhin detaje nga mitingu që do të zhvillojë Presidenti Recep Tayip Erdogan për zgjedhjet e 14 majit. Tubimet pritet të nisin që më datë 10 maj dhe pritet që të nisen 10 mijë autobusë nga 39 rrethe. Në çdo qark autobusët do të nisen nga pikat e përcaktuara nga kryesitë e rretheve.

Kryesia e Provincës së Stambollit të AK-së ka përgatitur një udhëzues transporti për atë që konsiderohet si "Rally e Shekullit" dhe që do të mbahet në Kopshtin Kombëtar të Aeroportit Atatürk. Sipas deklaratës së Presidencës së Provincës, punimet në Kopshtin Kombëtar të Aeroportit Atatürk vazhdojnë pa ndërprerje për takimin e madh që pritet të mbahet në Stamboll.

Zgjedhjet presidenciale në Turqi do të mbahen më 14 maj. Erdogan rikandidon dhe sipas kompanisë së anketimit Areda është më i favorizuari dhe pritet të marrë 50,8% të votive. Kemal Kiliçdaroğlu, kandidati i bllokut kryesor të opozitës që duket se është edhe rivali më i fortë i Erdogan, mund të marrë 43,1% të votave. Dy kandidatët e tjerë janë Muharrem İnce, kandidati i vetëm pa mbështetjen e aleancës, i cili pritet të marrë 4.5% të votave. Sinan Oğan, një kandidat i ekstremit të djathtë, mbetet në kuotën e 1.6% të votave.

Rexhep Tajip Erdogan

GJERMANI- Udhëheqja e të Gjelbërve është në kundër presidentit Rexhep Tajip Erdogan në zgjedhjet në Turqi të 14 majit, duke folur për një "vendim midis diktaturës dhe demokracisë" dhe një "mundësi për t'u kthyer në demokraci dhe shtet ligjor".

Partia u bën thirrje atyre që jetojnë në Gjermani dhe kanë të drejtë të votojnë në Turqi të "punojnë për procesin demokratik të ndryshimit". Ai madje paralajmëron se negociatat e pranimit në BE me Turqinë mund të rifillojnë vetëm nëse Ankaraja kthehet drejt demokracisë dhe shtetit të së drejtës.

Të Gjelbrit gjithashtu kritikojnë ashpër politikën e brendshme të qeverisë aktuale, duke vënë në dukje se të burgosurit politikë duhet të lirohen menjëherë dhe se duhet të fillojë një dialog dhe proces paqeje për çështjen kurde.

"Ne kategorikisht refuzojmë politikën e jashtme agresive të qeverisë turke. Ne i bëjmë thirrje Turqisë që të kthehet në një politikë të jashtme dhe të sigurisë shumëpalëshe (...), bazuar në vlerat, të drejtat e njeriut dhe ligjin ndërkombëtar”.

Të Gjelbrit, megjithatë, paralajmërojnë gjithashtu Ankaranë për mundësinë e rifillimit të negociatave të pranimit me Bashkimin Evropian: Diskutimet për pranimin e Turqisë në BE mund të rifillojnë vetëm nëse Turqia kthehet drejt demokracisë dhe shtetit të së drejtës.

Në Gjermani jetojnë rreth tre milionë qytetarë me origjinë turke, nga të cilët rreth gjysma kanë të drejtë vote, ndërsa procesi zgjedhor për emigrantët përfundon më 9 maj.

Artikulli

TURQI- The Economist "interpreton" fitoren e mundshme të Kemal Kilicdaroglu në zgjedhjet presidenciale të 14 majit në Turqi, si një mesazh të mbizotërimit të "demokracisë së vërtetë", përballë përpjekjeve moderne për ta minuar atë nga liderët modernë autoritarë.

Duke folur për një fitore me "vlerë të lartë gjeopolitike" për Perëndimin, revista e njohur thekson se "nëse ai fiton, do të jetë një moment i madh për Turqinë, Evropën dhe luftën globale për demokraci të vërtetë", duke sinjalizuar tërheqjen e një prej lojtarëve më të fuqishëm në kampin e autoritarizmit në mbarë botën.

Duke hetuar arsyet për një dorëzim të mundshëm, Economist vëren se politikat ekonomike të Erdoganit "kanë çuar në inflacione e cila arriti në 86% vitin e kaluar, dhe është ende shumë mbi 40%” duke ulur mesataren e turqve".

Kandidati opozitar turk, Kemal Kilicdaroglu, është rivali kryesor i liderit islamik në zgjedhjet e 14 majit dhe ka një epërsi të ngushtë në sondazhet e opinionit. Kjo garë e ngushtë pritet të shkojë në raundin e dytë dy javë më vonë.

ARTIKULLI I PLOTË:

"Nëse Turqia rrëzon liderin e saj autoritar, demokratët në mbarë globin do të marrin zemër"

Pas 20 vjetësh sundimi gjithnjë e më autoritar, Rexhep Tajip Erdogan rrezikon të rrëzohet nga votuesit.

Përballë pallatit Topkapi në Stamboll, selia e sulltanëve osmanë, ndodhet një “monument” i një lideri tjetër autokratik. Anadolu, aeroplanmbajtësja e parë turke e ndërtuar në shtëpi, u ankorua në Bosfor muajin e kaluar ndërsa vendi përgatitet për zgjedhjet e 14 majit, më të rëndësishmet në planet këtë vit.

Duke treguar anijen luftarake, e cila është në një turne fushate në brigjet, presidenti turk Rexhep Tajip Erdogan shpreson të nxisë votuesit patriotë. Por karizma e tij, gjestet dhe dhuratat e bujshme mund të mos mjaftojnë. Njeriu që ka qeverisur Turqinë që nga viti 2003 në një mënyrë gjithnjë e më autoritare mund të përballet me disfatën.

Siç e përmendim, zgjedhjet janë në teh të briskut. Shumica e sondazheve tregojnë se zoti Erdogan është prapa me një diferencë të ngushtë. Në rast të humbjes së tij, kjo do të ishte një përmbysje politike spektakolare me përmasa globale. Populli turk do të ishte më i lirë, më pak i frikësuar dhe - në planin afatgjatë - do të jetonte më i begatë. Një qeveri e re do të rivendoste marrëdhëniet e tensionuara me Perëndimin. (Turqia është anëtare e NATO-s, por nën Erdoganin ka qenë një faktor destabilizues në Lindjen e Mesme dhe ka kërkuar lidhje më të ngushta me Rusinë). Por mbi të gjitha, në një kohë kur dominimi i liderëve autoritarë është në rritje, nga Hungaria në Indi, largimi paqësor i Erdoganit do t'u tregonte demokratëve në mbarë botën se liderët autoritarë mund të mposhten.

Duke filluar nga vetë Turqia, një vend me të ardhura mesatare prej 85 milionë banorësh në udhëkryq mes Azisë, Evropës dhe Lindjes së Mesme, si liderët autoritarë në mbarë botën, Rexhep Tajip Erdogan e ka çimentuar veten në pushtet duke dobësuar sistematikisht institucionet që kufizojnë dhe korrigjojnë praktikat e këqija, qeverisja. Institucione të cilat kundërshtarët e tij, nën një aleancë gjashtëpalëshe dhe me një plan të detajuar qeverisës, premtojnë t'i rivendosin.

Si pjesë e pasojave negative të një pushteti të mbicentralizuar, politikat ekonomike të Erdoganit po godasin më së shumti turqit mesatarë. Pasi shkarkoi tre guvernatorët e bankës qendrore të supozuar të pavarur brenda dy viteve, ai emëroi dhëndrin e tij të paaftë si ministër financash dhe që atëherë e ka detyruar bankën të zbatojë një politikë monetare absurde të lirshme me nxitim të pamatur.

Si i tillë, ai e ka mbajtur rritjen mjaft të qëndrueshme, por e ka çuar inflacionin në një normë që arriti në 86% vitin e kaluar dhe është ende shumë mbi 40% (sipas shifrave zyrtare, të cilat mund të mos jenë të besueshme). Votuesit ankohen se çmimi i qepëve është dhjetëfishuar në dy vjet. Nëse sfiduesi, Kemal Kilicdaroglu, fiton presidencën, ai është zotuar të rivendosë pavarësinë e bankës dhe të ulë inflacionin në shifra njëshifrore, gjë që, me çdo fat, do të ndryshojë edhe kolapsin e investimeve të huaja. Por nuk është vetëm ekonomia që do të duhet të rregullohet.

Republika gjithashtu është në mbështetje mekanike. Ashtu si shumë udhëheqës të tjerë autoritarë, Erdogan ka tredhur gjyqësorin përmes një bordi të kontrolluar emërimesh ligjore. Ai ka heshtur mediat, pjesërisht ose nëpërmjet frikësimit ose përmes shitjes së orkestruar te miqtë e tij, një tjetër dredhi e zakonshme. Ai e ka anashkaluar Parlamentin përmes ndryshimeve kushtetuese në 2017, të cilat i dhanë atij diskrecion për të qeverisur me dekret. Z. Kilicdaroglu premton ta ndryshojë këtë. Prokurorët e afërt me Erdoganin kanë frikësuar aktivistët dhe politikanët me akuza të sajuara për "terrorizëm". Mes të burgosurve politikë të Turqisë është lideri i partisë kryesore kurde - e treta më e madhe në vend - i cili kërcënohet me ndalim. Kundërshtari i tij politik, kryetari i bashkisë së Stambollit, përballet me burgim dhe përjashtim nga jeta politike. Ish-operativët e qeverisë në mërgim kanë frikë të kritikojnë Presidentin, duke kërkuar anonimitetin përpara se ta diskutojnë me pëshpëritje. E gjithë kjo do të përkeqësohet nëse zoti Erdogan rizgjedhet, por do të përmirësohet me shpejtësi nëse ai humbet.

Një fitore e opozitës do të ishte gjithashtu e mirë për fqinjët e Turqisë dhe me vlerë të lartë gjeopolitike për Perëndimin. Turqia këto ditë është pothuajse plotësisht e shkëputur nga pjesa tjetër e Evropës, megjithëse është ende një kandidat për anëtarësim në BE. Kjo mund të mos ndodhë kurrë - por pasi Presidenti Kilicdaroglu është i përkushtuar të respektojë vendimet e Gjykatës Evropiane të të Drejtave të Njeriut dhe të fillojë lirimi i të burgosurve politikë të zotit Erdogan. Evropa duhet të përgjigjet duke ringjallur një program vizash të ngecur prej kohësh për turqit, duke i lejuar Turqisë akses në tregun e përbashkët të BE-së, por edhe bashkëpunim më të ngushtë me të në politikën e jashtme.

Me largimin e të fortit të saj, përçarja e Turqisë me NATO-n do të fillojë të rregullohet. Vetoja e saj për anëtarësimin e Suedisë në Aleancë do të hiqet. Marrëdhëniet me Amerikën, të helmuara nga afërsia e zotit Erdogan me Vladimir Putinin dhe sulmet ndaj forcave kurde në Siri, do të përmirësohen. Megjithatë, një Turqi e re do të ruante politikën e zotit Erdogan për të ecur në litar në lidhje me Ukrainën. Ajo do të vazhdojë të furnizojë Ukrainën me drone, por nuk do t'i bashkohet sanksioneve kundër Rusisë, tek e cila mbështetet për turizmin dhe gazin natyror.

"autokracitë parlamentare"

Megjithatë, më e rëndësishme se e gjithë kjo do të ishte mesazhi që një fitore eventuale e opozitës do t'u dërgonte demokratëve në mbarë botën. Në nivel global, gjithnjë e më shumë liderë të mundshëm autoritarë po minojnë demokracinë pa e shfuqizuar plotësisht, por duke çmontuar rregullat dhe institucionet që kufizojnë fuqinë e tyre. Pesëdhjetë e gjashtë vende tani kualifikohen si "autokraci parlamentare", vlerëson v-Dem, një organizatë kërkimore, nga dyzet që ishin afër fundit të Luftës së Ftohtë. Lista mund të rritet: presidenti i Meksikës, Andrés Manuel López Obrador, po përpiqet të minojë gjyqësorin dhe autoritetin zgjedhor të vendit.

Një fener për të shtypurit

Nëse zoti Erdogan humbet, kjo do të dëshmojë se erozioni i demokracisë mund të kthehet mbrapsht dhe të tregojë rrugën. Partitë opozitare demokratike duhet të njohin rrezikun dhe të bashkohen para se të jetë tepër vonë. Në Indi, një opozitë e fragmentuar lejoi Narendra Modi, një kryeministër autoritar, të bëhej dominues me 37% të votave. Tashmë kreu i opozitës zyrtare përballet me mundësinë e burgut. Situata në Poloni është më pak e zymtë, por edhe opozita e saj është zbehur, njëra pas tjetrës, nga partia populiste në pushtet.

Opozita turke "Aleanca e Kombit" ka bërë tashmë shumë më mirë se ata. Z. Kilicdaroglu mund të jetë pak i mërzitshëm, por ai është një ndërtues i vazhdueshëm konsensusi dhe simpatik i përulur, pikërisht e kundërta e kundërshtarit të tij. Nëse ai fiton, do të jetë një moment i madh për Turqinë, Evropën dhe luftën globale për demokraci të vërtetë. Z. Erdogan bëri disa gjëra të mira në vitet e tij të hershme në detyrë, por akumulimi i vazhdueshëm i shumë pushtetit në duart e tij errësoi gjykimin dhe ndjenjën e tij të moralit, siç priret të bëjë. Ne e mbështesim fuqishëm Kemal Kilicdaroglu si presidentin e ardhshëm të Turqisë.