LIVE UPDATES
Editorial

Kapitalizmi nuk do të na shpëtojë nga Covid-19

13 Prill 2021, 12:51 Nga DOSJA
Kapitalizmi nuk do të na shpëtojë nga Covid-19

Kur një qeveri drejtohet nga filozofia e lakmisë, aparteidi i vaksinave është i garantuar. 56 përqind e më shumë se 455 milion dozave të vaksinave anti-Covid kanë shkuar tashmë tek njerëzit në vendet me të ardhura të larta, dhe vetëm 0.1 për qind është shpërndarë në 29 vendet më të varfra.

Boris Jonson ia atribuoi “kapitalizmit” dhe “lakmisë” suksesin e fushatës së vaksinimit në Britani. Këto janë komente të natyrës emocionale, por nëse fjalët e kryeministrit ofrojnë ndonjë tregues se si Mbretëria e Bashkuar do ta marrë veten nga pandemia, pasojat për zgjedhjet e politikave të vendit brenda dhe jashtë vendit janë shqetësuese.

Kjo nuk është hera e parë që Xhonson nxjerr leksione të gabuara ekonomike nga kriza e Covid-19. Disa muaj më parë, nën të njëjtën frymë ai iu drejtua “të majtëve, që janë të bindur se gjithçka mund të financohet nga paratë e taksapaguesve”, duke u thënë se “vjen një kohë kur shteti duhet të bëjë një hap prapa, dhe ta lejojë hyrjen në lojë të sektorit privat”.

Ai nuk është i pari që i sheh vaksinat si një sukses të sektorit privat. Por vlen të përmendet se vaksina AstraZeneca, u krijua nga shkencëtarët e Universitetit të Oksfordit, dhe më vonë u zhvillua dhe u shpërnda nga gjiganti farmaceutik anglo-suedez AstraZeneca.

Megjithatë, vetëm privati u lavdërua publikisht. E vërteta është se një sasi e paparë fondesh publike u derdhën për kërkimin, zhvillimin dhe prodhimin e vaksinave. Gjashtë vaksinat kryesore vlerësohet të kenë marrë rreth 10 miliardë euro fonde publike të taksapaguesve, përfshirë rreth 1.4 miliardë euro për vaksinën Oxford-AstraZeneca, dhe rreth 2.1 miliardë euro për vaksinën e Pfizer-Biontech.

Ky nivel investimesh që përfaqëson një rrezik të madh, por nuk është i vetmi që ka marrë sektori publik. Qeveritë kanë përdorur “angazhimet paraprake”, për të siguruar që kompanitë private që arrijnë të prodhojnë një vaksinë kundër Covid-19, të shpërblehen me blerje të mëdha të produktit të tyre.

Fondet publike të shpenzuara për kërkimin dhe zhvillimin, janë shpesh të rrezikshme, në kuptimin që qeveritë investojnë në fazat e para dhe më të rrezikshme të inovacionit shëndetësor, para se ai të ekzistojë një treg. Kjo është një nga arsyet pse kompanitë kanë qenë në gjendje të krijojnë në një kohë rekord një vaksinë anti-Covid-19.

Siç e bëri të qartë një raport të fundit nga Këshilli i Strategjisë Industriale Britanike, përparimi me vaksinat kundër Covid-19, do të kishte qenë i pamendueshëm pa përfshirjen e shtetit. Koordinimi efektiv dhe “i synuar” i qeverisë – i përbërë nga politikat industriale të investimeve shkencore, prokurimi publik strategjik dhe bashkëpunimi publik-privat – ishte thelbësor për suksesin e fushatës së vaksinimit kundër koronavirusit.

Gjithsesi duhet të bëhet një sqarim i rëndësishëm. Edhe pse qeveria e njeh forcën e Britanisë në sektorin e shkencave të jetës, dhe dëshiron ta mbështesë atë me dy marrëveshje të reja, aftësia e vendit për të prodhuar doza të mjaftueshme, nuk është një përfundim i paralajmëruar.

Pamundësia historike e Britanisë për të mbështetur bazën e saj kombëtare të prodhimit, është e dukshme në grindjet e fundit midis Brukselit dhe Londrës për furnizimet me vaksinën e Oxford-AstraZeneca.

Para krizës, Britania nuk ishte e interesuar të investonte mbi një bazë lokale industriale për prodhimin masiv të vaksinave dhe produkteve të tjera shkencore. Nëse qeveria do të kishte propozuar një plan për të investuar në fabrika të tilla përpara pandemisë, ajo ndoshta do të ishte pritur me shumë pak entuziazëm.

Por pandemia po na tregon se sa jetike është të kesh një strategji industriale afatgjatë, që investon në produktivitet dhe rritje ekonomike, dhe që njëkohësisht ka qëllime më ambicioze, si trajtimi i krizës së klimës dhe pandemitë e ardhshme.

Në vend se ta shohë të tashmen si kohën më të mirë për të dalë me një plan të tillë, Xhonson po heq dorë nga një strategji e arsyeshme industriale. Reduktimi i fondeve për Këshillin e Strategjisë Industriale, një organ i pavarur konsulence që e këshillon qeverinë për strategjinë industriale që duhet të ndjekë, sugjeron se nuk do të vlerësohet puna e çmuar e këtij institucioni.

Qeveria britanike është zotuar të dyfishojë shpenzimet publike për kërkimin dhe zhvillimin, duke e çuar në 22 miliard paund brenda viteve 2024-2025, por gjithashtu propozon të shkurtohet buxheti i “UK Research and Innovation”, një departament publik që financon kërkimin.

Fakti që shkurtimet po ndodhin në mesin e një pandemie globale, dërgon një mesazh shqetësues në lidhje me përparësitë e kryeministrit Xhonson. Kur foli për lakminë, Xhonson identifikoi në fakt problemin e sistemit, dhe jo diçka që meriton lavdërim.

Vetëm një vaksinë nuk mund të jetë e mjaftueshme për ta frenuar Covid-19, dhe Britania nuk do të jetë e sigurt nga virusi, derisa të vaksinohet shumica e popullsisë së botës. Është shumë e vështirë të kuptohet se si lakmia mund ta bëjë vaksinën të disponueshme për të gjithë, në të gjitha vendet dhe falas.

Adresimi i monopolit të kompanive farmaceutike në shkencë, aftësi teknike dhe teknologji, dhe ndarja e këtij misioni me sa më shumë vende të jetë e mundur, do të jetë thelbësore për rritjen dhe decentralizimin e prodhimit të vaksinave në të gjithë botën.

Kur një qeveri drejtohet nga filozofia e lakmisë, aparteidi i vaksinave është i garantuar. 56 përqind e më shumë se 455 milion dozave të vaksinave anti-Covid kanë shkuar tashmë tek njerëzit në vendet me të ardhura të larta, dhe vetëm 0.1 për qind është shpërndarë në 29 vendet më të varfra.

Nuk ka gjasa që programi Covax i OBSH, që synon të vaksinojë deri në 27 përqind të popullsisë në 92 nga vendet më të varfra, të jetë i mjaftueshëm. Pasi ka bërë mirë me programin e saj të vaksinimit, Mbretëria e Bashkuar duhet të jetë tani në gjendje të kontribuojë në një fushatë globale të vaksinimit.

Premtimi i qeverisë britanike për të dhuruar vaksina të tepërta është një fillim i mirë, por nuk është i mjaftueshëm. Nevojitet një udhëheqje e fortë dhe shpresë. Por në vend të kësaj, Xhonson duket i lidhur me idenë anakronike dhe kundër-produktive, se kapitalizmi dhe lakmia do ta vaksinojnë botën, dhe do të kontribuojnë në rindërtimin pas pandemisë.

Rama është propozuar për president nga disa deputetë socialiste, mendoni se:

View Results

editorial editorial mariana mazzucato mariana mazzucato

Sondazh

Poll
Editorial 11 Prill 2021, 16:07

Grupi “puçist” i Rinasit

Në vitin e largët 1974, rrufetë e Zeus-it Enver nga Olimpi i marksizëm-leninizmit, do të binin pa mëshirë mbi ministrin e Mbrojtjes Beqir Balluku dhe gjeralët d...

Editorial 9 Prill 2021, 12:15

Dështimi në Rinas ka emrin Edi Rama

Skandali i bllokimit të hapësirës ajrore shqiptare, tregoi se nuk ka asgjë që mund ta detyrojë Edi Ramën të sillet si Kryeministër dhe kabinetin e tij të sillen...

Editorial 8 Prill 2021, 17:31

Shqiptarë, rrëzojeni Ramën!

Edi Rama aq shumë është plakur në dy vitet e fundit, sa të duket pothuajse edhe e pandershme që t’ia kushtosh një shkrim të plotë. Nuk po flas për plakjen e nje...

Editorial 7 Prill 2021, 14:13

Telebingo e 25 Prillit

Ditët e mbetura drejt betejës politike të  25 Prillit po zvogëlohen, por falë  “kontributit” të  maxhorancës dhe gjyqtarëve të  Kolegjit Zgjedhor, do të  kemi  ...

Editorial 7 Prill 2021, 07:44

Më mirë le të vjedhin këta të tjerët!

Tek ne ekziston një e keqe që nuk ka fund. Ashtu si furrtaret, ata buburrecat e shpifur, që futen nëpër kuzhina pa u ndier e pastaj na pushtojnë shtëpinë, edhe ...

Editorial 6 Prill 2021, 07:57

Mediokracia, kur mediokrit vijnë në pushtet

Nëse meritokracia është qeverisja nga më të mirët, mediokracia është qevrisja nga mediokrit.Filozofi kanades Alain Denault e analizon këtë fenomen në librin e t...

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet