LIVE UPDATES
Bota

Gjithë ç’duhet të dini për luftën Rusi-Ukrainë! SHPJEGIMET me harta dhe grafika (DETAJET)

9 Mars 2022, 09:22 Nga DOSJA

UKRAINË- Ku po ndodhin luftimet mes Rusisë dhe Ukrainën dhe si arritëm deri këtu? Cilat janë të dhënat më të fundit? Ukrainasit janë  janë larguar nga Sumy dhe Irpin, ndërsa po bëhen përpjekje të reja për të evakuuar civilët nga zonat e shkatërruara në ditën e 14-të të pushtimit rus. Në jug, Ukraina ka akuzuar Rusinë për shkeljen e armëpushimit duke bombarduar një korridor humanitar në Mariupol.

Rusia ka shtuar bombardimet në Sumy, ku 21 persona, duke përfshirë dy fëmijë, u vranë gjatë natës, sipas zyrtarëve lokalë. Pamjet me video tregonin njerëzit që largoheshin nga qyteti të martën. Bombardimet u shtuan gjithashtu kundër Chernihiv në veri dhe Mykolaiv në jug-perëndim. Zyrtarët kanë paralajmëruar se situata humanitare në Mariupol, qytet që ka mbetur pa energji, ujë dhe ngrohje që nga e premtja, është e rëndë. Shërbimi inteligjent i Ukrainës pretendoi se forcat e tyre kishin vrarë komandantin e lartë të ushtrisë ruse, gjeneralmajorin Vitaly Gerasimov, jashtë Kharkiv. OKB tha se numri i refugjatëve që ikën nga Ukraina kishte kaluar 2 milionë.

Çfarë ka ndodhur që kur Rusia pushtoi?

Të enjten, më 24 shkurt, Rusia sulmoi Ukrainënduke i dhënë fund katastrofave javësh të përpjekjeve të pafrytshme diplomatike të liderëve perëndimorë për të shmangur luftën. Forcat ruse gjithashtu u drejtuan në veri dhe lindje nga Krimea. Të premten më 25 shkurt, forcat ruse arritën në periferi të Kievit dhe kryen një sulm amfib nga Deti Azov afër Mariupolit. Forma e inkursionit rus u bë më e qartë:

Të shtunën më 26 shkurt, forcat ruse në kontrollin e territorit në veriperëndim të Kievit vazhduan sulmin e tyre në kryeqytet. Diku tjetër, luftime të rënda u raportuan në dhe rreth Kharkiv dhe pati kundërsulme ukrainase në disa vende të pretenduara më parë nga forcat ruse. Të hënën më 28 shkurt, sulmet me raketa ruse vranë dhjetëra njerëz në Kharkiv. Shpërthime para agimit u dëgjuan përsëri në Kiev dhe në Mariupol, i cili ishte i rrethuar nga forcat ruse. Të martën më 1 mars, forcat ruse bombarduan selinë e qeverisë në Kharkiv dhe kolona e blinduar vazhdoi të shkonte drejt kryeqytetit.

Të mërkurën 2, forcat e Moskës morën portin dhe stacionin e trenit në qytetin strategjik të rëndësishëm të Khersonit, në Detin e Zi. Parashutistët rusë zbarkuan në Kharkiv gjatë natës, pas disa ditësh bombardimesh të ashpra që vranë ose plagosën dhjetëra civilë. Kievi u vu nën granatime më të rënda ndërsa forcat ruse rritën ofensivën e tyre dhe iu afruan kryeqytetit në një përpjekje të dukshme për ta rrethuar. Një javë pas pushtimit rus, të enjten më 3 mars, porti Kherson i Detit të Zi u bë objektivi i parë i madh ukrainas që ra nën kontrollin de fakto të forcave të Moskës. Të premten 4, centrali bërthamor Zaporizhzhia u pushtua nga forcat ushtarake ruse. Të shtunën më 5, një marrëveshje për evakuimin e civilëve nga qyteti i rrethuar i Mariupolit dhe qyteti i afërt i Volnovakha u prish, ndërsa banorët në Kherson dhe Melitopol të pushtuara morën pjesë në demonstratat anti-ruse. Të dielën 6 civilë u vranë  teksa u përpoqën të largoheshin nga zonat e pushtuara në Irpin. Të hënën më 7 Ukraina i hodhi poshtë si të pamoralshme dhe të papranueshme propozimet ruse për evakuimin e civilëve përgjatë rrugëve drejt Rusisë ose Bjellorusisë.

Si arritëm këtu?

Gjatë disa muajve të mëparshëm Rusia kishte vendosur qindra tanke, artileri vetëlëvizëse dhe raketa balistike me rreze të shkurtër veprimi nga Siberia deri në rrezen e goditjes së Ukrainës.

Retorika e Moskës u bë më luftarake. Vladimir Putin kërkoi garanci ligjore që Ukraina nuk do të bashkohej kurrë me NATO-n. Një stuhi e aktivitetit diplomatik bëri pak për të lehtësuar tensionet. Gjysma e dytë e shkurtit u pa si periudha më e mundshme për një ofensivë të mundshme. Ushtarët rusë qëndruan në Bjellorusi përtej përfundimit të stërvitjeve të planifikuara ushtarake dhe Lojërat Olimpike Dimërore, të organizuara nga aleati i Rusisë, Kina, përfunduan. Pushtimi u parapri më 22 shkurt nga Putini duke thënë se Rusia do të njihte pavarësinë territoriale të republikave të vetëshpallura në Luhansk dhe Donetsk. Ai kishte urdhëruar tashmë futjen forcat e tij në territorin e kontrolluar nga Rusia në Ukrainë.

Çfarë dimë për vendosjet e ushtrisë së Rusisë?

Shumë grupe taktike batalionesh – njësia më e vogël operacionale në ushtrinë ruse, e përbërë nga rreth 800-1000 trupa – u vendosën pranë kufijve të Ukrainës në Rusi dhe më vonë në Bjellorusi përpara pushtimit. Që nga 18 shkurti, SHBA vlerësoi se Rusia kishte midis 169,000 dhe 190,000 trua në dhe rreth Ukrainës. Rreth 32,000 forca separatiste po vepronin tashmë në zonat e Donetskut dhe Luhanskit. Shumë nga armët e rënda të stacionuara pranë Ukrainës mbërritën që në pranverën e vitit 2021. Gjatë vitit të ri Rusia gjithashtu filloi të lëvizte tanke, artileri, sisteme të mbrojtjes ajrore dhe avionë luftarakë në Bjellorusi për stërvitje të përbashkëta. Kjo vendosje më pas u rrit.

Këto përbërje të imazheve satelitore tregojnë grumbullimin e trupave në Yelnya dhe Pogonovo gjatë vitit të ri.

Fotografitë satelitore treguan gjithashtu rritje të trupave në Novoozernoye, në Krimenë perëndimore.

SHBA vlerëson se 10,000 trupa u zhvendosën në Krime në fund të janarit dhe në fillim të shkurtit. Imazhet satelitore të marra më 20 shkurt treguan se trupat dhe pajisjet po zhvendoseshin nga zonat e qëndrimit në vendet e mundshme të nisjes.

Si krahasohen ushtarakët?

Pushtimi i Rusisë vendos ushtrinë e madhe, të modernizuar kundër një kundërshtari që përdor kryesisht versione më të vjetra të pajisjeve të njëjta ose të ngjashme, që datojnë që nga epoka sovjetike. Rusia ka avantazhe të konsiderueshme numerike në tokë dhe veçanërisht në ajër dhe në det, megjithëse ukrainasit po mbrojnë atdheun e tyre.

Cili është konteksti historik?

Në vitin 2014 Putin dërgoi trupa për të aneksuar Krimenë, një rajon kryesisht rusisht-folës i Ukrainës. Rusia gjithashtu nxiti një kryengritje separatiste në juglindje të Ukrainës, duke dërguar në mënyrë klandestine ushtarë dhe armë për të provokuar një konflikt që u shndërrua në një luftë të plotë. Një marrëveshje paqeje e vitit 2015 krijoi një vijë demarkacioni dhe u bëri thirrje të dyja palëve të bënin lëshime. Pas kësaj, luftimet e nivelit të ulët vazhduan përgjatë frontit dhe secila palë akuzoi tjetrën për shkelje të marrëveshjes.

Rusia ka kundërshtuar prej kohësh çdo përpjekje të Ukrainës për të “lëvizur” drejt BE-së dhe NATO-s. Një nga kërkesat e përsëritura shpesh të Putinit ishte një garanci që Ukraina të mos bashkohet kurrë me NATO-n, aleancën e 30 vendeve që është zgjeruar drejt lindjes që nga fundi i Luftës së Ftohtë.

Cili është roli i Nord Stream 2?

Më 22 shkurt, kancelari gjerman, Olaf Scholz, ndaloi procesin e certifikimit për gazsjellësin Nord Stream 2 në përgjigje të njohjes nga Rusia të dy republikave të vetëshpallura. I shpallur për herë të parë në vitin 2015, tubacioni prej 11 miliardë dollarësh (8.3 miliardë £) në pronësi të firmës energjetike ruse të mbështetur nga shteti, Gazprom, u ndërtua për të transportuar gaz nga Siberia perëndimore në Lubmin në verilindje të Gjermanisë, duke dyfishuar kapacitetin ekzistues të gazsjellësit Nord Stream 1 dhe duke mbajtur ngrohtë 26 milion shtëpi gjermane me një çmim të përballueshëm.

Nord Stream 2, projekti energjetik më përçarës i Evropës, anashkaloi kombin tradicional të tranzitit të gazit të Ukrainës duke ecur përgjatë shtratit të Detit Baltik. Por u përball me rezistencë brenda BE-së dhe nga SHBA-ja, por edhe nga Ukraina, me arsyetimin se rriti varësinë energjetike të Evropës nga Rusia.

Marrë dhe përshtatur nga The Guardian

(k.m/dosja.al)

Ndihmës-Sekretarja e Shtetit takoi Alibeajn, ndërsa Paloka deklaroi se ka firmosur peticionin kundër ambasadores Kim. Çfarë do të thotë kjo për PD?

View Results

bota bota lufta ukraine-rusi lufta ukraine-rusi


Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet