LIVE UPDATES
Ekonomi

Ekonomia shqiptare nuk po “prodhon” para, në rënie për herë të parë që nga vitet 2000

7 Shkurt 2019, 06:18 Nga DOSJA

Ajo që thuhet nën zë nga bankierët, bizneset, ekspertët e kursit të këmbimit, apo dhe individët, se nuk ka lekë në qarkullim edhe pse ekonomia po rritet me ritme relativisht të kënaqshme prej mbi 4%, tashmë vërtetohet edhe nga të dhënat zyrtare. Sipas statistikave të Bankës së Shqipërisë, paraja gjithsej në qarkullim në fund të vitit 2018 arriti në 1.26 trilionë lekë, duke shfaqur tendencë rënëse në raport me vitin e mëparshëm, me minus 3 miliardë lekë, ose me rënie prej 0.2%. Ndonëse tendenca rënëse është e lehtë, ky është viti i parë, të paktën që nga 2002-shi, kur raportohen të dhënat, që ky tregues vjen me rënie, pas rritjes minimale të vitit të mëparshëm (2017).

Sipas Bankës së Shqipërisë, që i referohet të dhënave deri në nëntor, ecuria e këtij treguesi  reflekton  nga  njëra  anë  efektin  statistikor  të  mbiçmimit  të  monedhës  vendase ndaj monedhave euro dhe usd, dhe nga ana tjetër ndryshimet strukturore të mbajtjes së parasë, ku zhvendosja e depozitave në maturitete mbi dy vjet ka qenë e pranishme gjatë gjithë vitit. Rregulluar për këta dy faktorë, treguesi i parasë së gjerë tregon për një rritje mesatare rreth normës 2%. Nga ana tjetër, krijimi i ulët i parasë në ekonomi, reflekton financimin ende të dobët të sektorit privat me mjete monetare nga sektori bankar, pohon Banka e Shqipërisë në raportin e politikës monetare.

Një tjetër shpjegim lidhet me ecurinë e dobët të depozitave në lekë. Të dhënat e Bankës së Shqipërisë tregojnë se kursimet në lekë në fund të 2018-s arritën në 456 miliardë lekë, me një rënie prej 3.7% (-17.5 miliardë lekë), me bazë vjetore.

Ekspertët e kursit të këmbimit kanë pohuar vazhdimisht se një nga arsyet e forcimit të vazhdueshëm të lekut dy vitet e fundit lidhet pikërisht me qarkullimin e dobët të tij. Monedha vendase ka fituar mesatarisht 10 lekë gjatë dy viteve të fundit. Në 2018-n, euro u këmbye mesatarisht me 127 lekë, ndërsa në 2016-n, kursi mesatar ishte 137.4 lekë. Edhe aktualisht euro mbetet e nënçmuar duke u këmbyer në rreth 124-125 lekë.

Por, si shpjegohet që ndonëse ekonomia po përshpejton ritmet e rritjes, normat e interesit janë në nivele minimum historike (norma bazë është 1%) ndërsa paraja në qarkullim po bie?

Teoritë ekonomike në fakt sugjerojnë të kundërtën: “Një rritje në ofertën e parasë zakonisht ul normat e interesit, e cila, nga ana tjetër, gjeneron më shumë investime dhe vendos më shumë para në duart e konsumatorëve, duke stimuluar kështu shpenzimet. Bizneset përgjigjen duke porositur më shumë lëndë të para dhe duke rritur prodhimin. Zgjerimi i aktivitetit të biznesit rrit kërkesën për punë. E kundërta mund të ndodhë nëse oferta e parasë bie ose rritja e saj ngadalësohet”.

Dr. Selami Xhepa, eksperti i ekonomisë dhe dekan në Fakultetin Ekonomik, UET, ka pohuar më herët për Monitor se zhvillimet monetare i duken befasuese dhe krejt të pazakonta. Ai thotë se rënia e masës monetare ka vetëm një shpjegim: rënien ekonomike. Sipas tij, rënia e masës monetare është kundër logjikës së nevojave të një ekonomie që kërkon politika ekspansioniste monetare. “Historia na tregon shumë shembuj kur kufizimi monetar, pra pakësimi i ofertës monetare ka shkaktuar rënie të ekonomisë dhe recesion ekonomik”, shton ai.

Një tjetër zhvillim paradoksal është se ndërsa paraja gjithsej po bie, ajo jashtë bankave po rritet, një tregues ky i informalitetit të shtuar dhe në të kundërt të tendencës globale që po shkon drejt një ekonomie pa cash. Në fund të vitit 2018, jashtë bankave qarkullonin 275.3 miliardë lekë, sa 21.9% e parasë gjithsej, niveli më i lartë në Europë (mesatarja e eurozonës është rreth 9%, ndërsa në rajon treguesi luhatet në 7-10%). Ky është niveli më i lartë i parasë jashtë bankave që nga viti 2009, kohë kur u shënua një tërheqje e depozitave si rrjedhojë e frikës së krijuar nga kriza globale.

Burimi: Monitor 

Tirana është boshatisur për ditët e pushimit. Cilën nga ritet e shenjta po ndiqni:

View Results

ekonomi ekonomi


Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet