Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Jep dorëhqjen, nuk ka dialog!
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Shetet e Gjirit Persik dënojnë sulmet iraniane ndaj infrastrukturës civile: Janë krime lufte 18 Korrik, 17:37 ...
Abuizimi me fondet në Durrës, zbardhen dëshmitë/ Elisabeta Mataj: Jam qytetare e lirë, kush ma ndalon kazinonë...
Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës 18 K...
Në raport theksohet se Partitë në pushtet janë bërë më pak të besueshme, duke kaluar nga entuziazmi fillestar për ndryshime sistemike dhe idealizëm drejt pasurimit të shpejtë dhe përdorimit të pushtetit për përfitime personale.
TIRANË- Një raport i publikuar nga rrjeti rajonal SELDI.net ka evidentuar se patronazhi politik dhe korrupsioni janë sfidat kryesore në Ballkanin Perëndimor, veçanërisht në Shqipëri. SELDI.net është një rrjet rajonal organizatash të shoqërisë civile që punon për luftën kundër korrupsionit dhe përmirësimin e qeverisjes së mirë në vendet e Evropës Juglindore. Në raport përshkruhet me detaje sesi vendet e Ballkanit Perëndimor përballen me probleme të thella në ndërtimin e institucioneve demokratike dhe luftën kundër korrupsionit.
Sipas raportit të SELDI.net vështirësitë lidhen me tranzicionin e ngadaltë drejt ekonomisë së tregut dhe shoqërisë së lirë, konfliktet ndëretnike në rajon, si dhe kriza të brendshme ekonomike dhe politike që kanë penguar reformat. Në raport theksohet se Partitë në pushtet janë bërë më pak të besueshme, duke kaluar nga entuziazmi fillestar për ndryshime sistemike dhe idealizëm drejt pasurimit të shpejtë dhe përdorimit të pushtetit për përfitime personale. Rrjeti rajonal thekson se me kalimin e kohës, dallimi midis partive ose grupimeve politike që pretendonin se ishin të majta ose të djathta është bërë gjithnjë e më i paqartë.
Sipas raportit, patronazhi politik ka fituar një stabilitet të dukshëm në vendet e Ballkanit Perëndimor. Në raport përmenden hetimet e inceneratorëve të mbeturinave në Tiranë, Elbasan dhe Fier si ilustrim i ndërthurjes së politikës dhe biznesit privat në kontrata me pasoja të rëndësishme financiare për shtetin.
Sipas raportit, në Shqipëri patronazhi politik shfaqet edhe në emërimet në kompanitë publike, ku ndryshimet në bordet drejtuese shpesh ndodhin pas rotacioneve qeveritare dhe pa procese konkurruese transparente. Gjithashtu raporti vë në dukje problematika në prokurimet publike, ku kriteret teknike ose procedurat përdoren për të kufizuar konkurrencën dhe për të favorizuar operatorë të caktuar.
Rrjeti rajonal evidenton gjithashtu se në nivel lokal, bashkitë janë shpesh skena ku shfaqet patronazhi zgjedhor: lejet e ndërtimit, projektet e infrastrukturës lokale dhe ndarja e pozicioneve në shërbimet komunale mund të përdoren për të konsoliduar mbështetjen lokale.
PJESË NGA RAPORTI:
Shkaqet e kësaj situate mund të gjurmohen te procesi i ngadaltë i ndërtimit të institucioneve për një ekonomi tregu dhe një shoqëri të lirë pas ndryshimeve sistemike të fillimit të viteve 1990; te ndërprerja e proceseve transformuese për shkak të konflikteve ndëretnike, siç u pa në ish-Jugosllavi ose në ish-Republikën Socialiste Federative të Jugosllavisë në Maqedoni; te ndarja e dhunshme e Kosovës nga ish-RSFJ/Serbia; dhe te krizat shumëdimensionale, siç është kriza e skemave piramidale në Shqipëri.
Për më tepër, përvoja e partive politike në pushtet ka luajtur gjithashtu një rol në formësimin e këtij sistemi, veçanërisht në rastet kur këto parti nuk u shpërbënë as pas rivendosjes së pluralizmit politik dhe procesit të privatizimit gjatë dekadës së parë të viteve 1990. Ndërkohë, elitat në pushtet të kësaj periudhe gradualisht u bënë më pak të besueshme, duke kaluar nga entuziazmi fillestar për ndryshime sistemike dhe idealizëm drejt pasurimit të shpejtë dhe përdorimit të pushtetit për përfitime personale.
Me kalimin e kohës, dallimi midis partive ose grupimeve politike që pretendonin se ishin të majta ose të djathta u bë gjithnjë e më i paqartë. Si rezultat, interesi i qytetarëve për të marrë pjesë në zgjedhje ka rënë, edhe pse çështjet ekonomike, sociale, të lidhura me pronën dhe ndikimi i krimit të organizuar mbeten shqetësime të vazhdueshme, pavarësisht se cili grupim politik qeveris një vend të caktuar.
Në këto kushte, një kulturë e pandëshkueshmërisë ka zënë rrënjë të thella dhe përpjekjet për të ndryshuar këtë trajektore zhvillimore janë përqendruar kryesisht në reformat e sistemit të drejtësisë (p.sh.,
në Shqipëri, Maqedoninë e Veriut, Malin e Zi, etj.), ndërsa arritjet në mobilizimin e shoqërisë për të luftuar
korrupsionin, të udhëhequra nga shoqëria civile, mbeten shumë modeste.
Efektet e Situatës Aktuale
Nga një perspektivë e përgjithshme, në vendet e Ballkanit Perëndimor, patronazhi politik ka fituar një stabilitet të dukshëm. Roli i partive politike është ndërthurur ngushtë me interesat e individëve dominues brenda tyre ose atyre të lidhur me to, shpesh të mbështetur nga rrjetet e biznesit dhe burime të konsiderueshme financiare,
duke dobësuar ndjeshëm rolin institucional të partive në formësimin e institucioneve qeveritare.
Vendimmarrja është përqendruar në shumë pak duar, shpesh vetëm në duart e udhëheqësit kryesor të partisë. Me kalimin e kohës, mekanizmat e kontrollit të brendshëm brenda partive janë dobësuar në mënyrë progresive, ndërsa politikanët që mbajnë pozicione ekzekutive thjesht emërojnë ata që janë caktuar nga lidershipi i partisë.
Përvoja e vendeve në rajon tregon se pushteti i këtyre individëve shpesh nuk buron vetëm nga pozicioni i tyre politik, por edhe nga lidhjet e tyre me interesa të fuqishme ekonomike.
Në Shqipëri, kontratat e koncesionit për inceneratorët e mbeturinave në Tiranë, Elbasan dhe Fier janë hetuar nga SPAK për korrupsion dhe keqpërdorim të fondeve publike, duke çuar në dënimet e ish-Ministrit të Mjedisit me
akuza për korrupsion dhe shpërdorim detyre në lidhje me projektet e Fierit, si dhe masa të tjera kundër zyrtarëve të përfshirë në skemë. Kjo ilustron ndërthurjen e politikës dhe biznesit privat në kontrata me pasoja të rëndësishme financiare për shtetin.
Në Mal të Zi, rasti i Duško Knežević, një biznesmen i akuzuar për organizimin e një grupi kriminal dhe pastrim parash, përfshin gjithashtu akuza për financimin e partive politike dhe mbajtjen e ndërveprimeve të ngushta me udhëheqësit politikë në vitet e fundit, duke demonstruar lidhjet e ngushta midis elitave ekonomike dhe politike.4
Këta shembuj tregojnë se rrjetet e ndikimit dhe interesat ekonomike afatgjata shpesh ushtrojnë ndikim të fortë mbi politikën dhe ruajtjen e pushtetit, duke çuar në forma të kapjes së shtetit në të cilat interesat private mbizotërojnë mbi interesin publik.
Rastet sipas vendit
Shqipëria:
Një model i përsëritur i patronazhit politik është emërimi i bordeve mbikëqyrëse dhe administratorëve të kompanive publike bazuar në përkatësinë politike. Në praktikë, pas rotacioneve qeveritare,
ndodhin ndryshime të shpejta në përbërjen e bordit dhe menaxhmentin, shpesh pa procedura konkurruese ose kritere të verifikueshme. Kjo rezulton në varësi operative të menaxhmentit nga udhëheqësit politikë
dhe përdorimin e kompanive si instrumente për rishpërndarjen e favoreve, duke zvogëluar integritetin dhe performancën e korporatave. Burime të pavarura kërkimore dokumentojnë këto modele në nivel shtetëror.
Një tjetër skenar praktik është manipulimi i proceseve të prokurimit: vendosja e kritereve të ngushta, përjashtimi i operatorëve konkurrues, ose përdorimi i negociatave të drejtpërdrejta në favor të subjekteve të preferuara.
Këto praktika zbatohen përmes dokumentacionit teknik dhe procedurave që duken ligjore, por që synojnë në thelb të zvogëlojnë konkurrencën dhe të favorizojnë fituesit e lidhur politikisht. Raportet mbi prokurimet dhe analizat e të dhënave lokale sugjerojnë se mungesa e konkurrencës është një fenomen i përhapur në nivele të ndryshme.
Në nivel lokal, bashkitë janë shpesh skena ku shfaqet patronazhi zgjedhor: lejet e ndërtimit, projektet e infrastrukturës lokale dhe ndarja e pozicioneve në shërbimet komunale mund të përdoren për të konsoliduar mbështetjen lokale. Praktika të tilla si rritja e stafit para zgjedhjeve ose shpërndarja e përfitimeve sociale në zona të caktuara përforcojnë lidhjen klientelizëm-votë dhe dobësojnë funksionimin e barabartë të shërbimeve publike./Dosja.al
Foto ilustruse TIRANË- Ish-deputeti demokrat Ervin Salianji ka zhvilluar ditën e sotme një takim me intelektualët. Gjatë...
Enea Karakaçi TIRANË- Ministri i Infrastrukturës dhe Energjisë deklaroi se, projektligji i ri për rezervën e hidrokarburev...
Delina Ibrahimaj TIRANË- Ministrja e Ekonomisë dhe Inovacionit, Delina Ibrahimaj deklaroi se tregu i çmimeve të hidrokarbureve ...
Foto ilustruse TIRANË- Kryeministri i vendit, Edi Rama ka deklaruar ditën e sotme se do të mbyllet epoka e shoqërimit të naft...
Foto ilustruse TIRANË- Kryeministri, Edi Rama ka deklaruar ditën e sotme se prej disa kohësh është krijuar një kompani t...
Edi Rama TIRANË- Kryeministri, Edi Rama ka deklaruar ditën e sotme se Shqipëria nuk prodhon naftë të përdorshme p&e...
Edi Rama TIRANË- Kryeministri i vendit, Edi Rama foli për çështjen e taksës së qarkullimit, duke thënë se se...
Edi Rama TIRANË- Kryeministri Edi Rama ka deklaruar se deri më tani qeveria nuk e ka parë të nevojshme që të rikthehet B...
Arben Ahmetaj TIRANË- Struktura e Posaçme ka mbyllur hetimet për ish-zëvendëskryeministrin Arben Ahmetaj i cili akuzohet pë...
Edi Rama TIRANË- Kryeministri Edi Rama ka deklaruar sot se qeveria është në punë për të finalizuar një ni...
