LIVE UPDATES
Politike

Rama për gazetën gjermane Dezeen: Duam një histori dashurie mes arkitektëve dhe Shqipërisë

Rama tha se kontribuoi në festival sepse beson se arkitektët duhet të kenë një rol më të madh në zhvillimin e qyteteve dhe vendeve, duke shprehur keqardhje për ndikimin në rënie të profesionit në nivelet më të larta të politikës.

29 Tetor 2025, 17:48 Nga E. D
Rama për gazetën gjermane Dezeen: Duam një histori dashurie mes
Edi Rama

TIRANË- Kryeministri Edi Rama ka dhënë një intervistë për gazetën gjermane Dezeen, ku shpjegoi se pse po i kushton kaq shumë vëmendje arkitekturës. Dezeen thekson se Kombi i vogël ballkanik është aktualisht një vatër e papritur e arkitekturës tërheqëse  me projekte të mëdha që po realizohen nga studio ndërkombëtare të njohura, duke përfshirë MVRDV, BIG dhe Ricardo Bofill Taller de Arquitectura.

"Një festival arkitekturor është më i rëndësishëm sesa një samit politik"

Duke folur për Dezeen nga zyra e tij në Tiranë, Rama shprehu besimin e tij në fuqinë e arkitekturës për të sjellë ndryshime pozitive në Shqipëri.

"Unë besoj shumë në arkitekturë dhe në fuqinë e arkitekturës për të ndikuar në mënyrën se si jetojmë. Mendoj se për një vend si Shqipëria, arkitektura e mirë është një prani ngritëse është një burim energjie shtesë për shoqërinë dhe për mënyrën se si e parashikojmë të ardhmen tonë," tha Rama. 

Jashtëzakonisht për një udhëheqës botëror, Rama ka një interes të veçantë në arkitekturë. Ai zbulon se është një lexues i rregullt i Dezeen, duke e përdorur atë për të zbuluar arkitektë që aktualisht punojnë në Shqipëri dhe së fundmi drejtoi edicionin e parë të festivalit të arkitekturës Bread & Heart  në Tiranë.

"Për mua, një festival arkitekture është më i rëndësishëm sesa një samit politik. Është një festë e diçkaje që ka të bëjë absolutisht me gjithçka tjetër," tha ai. 

Rama tha se kontribuoi në festival sepse beson se arkitektët duhet të kenë një rol më të madh në zhvillimin e qyteteve dhe vendeve, duke shprehur keqardhje për ndikimin në rënie të profesionit në nivelet më të larta të politikës.

"Arkitektura, e cila ka qenë shumë e rëndësishme në jetën e botës për shekuj me radhë, nuk ka më vendin që kishte dikur në punët e vendeve, në punët e udhëheqësve të vendeve. Kjo është për të ardhur keq, sepse arkitektura mund të ndihmojë shumë. Nëse nuk është e mirë, arkitektura mund të ndikojë keq. Për mijëra vjet, arkitektët ishin në të njëjtin hapësirë ​​me mbretërit dhe të tjerët (sundimtarët), kështu që ishte pjesë e gjithë idesë së ndërtimit ose zhvillimit të një vendi të punoje me arkitektët, t'i dëgjoje ata, t'i kuptoje ata," tha Rama. 

"Isha shumë i tronditur kur pashë piramidën në Luvër"

Rama ka qenë kryeministër i Shqipërisë për 13 vitet e fundit dhe më parë ka qenë kryetar bashkie i Tiranës. Ai nisi transformimin e vazhdueshëm të qytetit gjatë kohës së tij si kryetar bashkie me prishjen e shumë zhvillimeve informale. Kjo periudhë, së bashku me përvojën e tij në zbulimin e arkitekturës ndërkombëtare pas rënies së komunizmit në Shqipëri në vitin 1990, pati një ndikim të madh në pikëpamjen e tij për arkitekturën.

"Duke qenë kryetar bashkie dhe duke kaluar nëpër një periudhë shumë, shumë të tmerrshme të qytetit, duke shembur më shumë se 10,000 ndërtesa të paligjshme dhe duke u përpjekur të kuptoja se çfarë të bëja me pjesën tjetër, kuptova se arkitektura e mirë mund ta ndryshonte drejtimin në shumë mënyra. Jo vetëm mënyrën se si ndërtojmë, por edhe mënyrën se si mendojmë për jetën tonë të përbashkët, vendin tonë të përbashkët dhe të ardhmen në vendin tonë të përbashkët.

U rrita dhe praktikisht gjysma e jetës sime kaloi nën një regjim që na izolonte nga pjesa tjetër e botës, ku arkitektura ishte thjesht funksionalizëm. Dhe pastaj pashë botën dhe u trondita, për shembull, kur përjetova piramidën në Luvër - këtë bashkëjetesë të dy epokave krejtësisht të ndryshme dhe arkitektëve të ndryshëm, dhe mënyrave të ndryshme të të kuptuarit të arkitekturës në një hapësirë", tha Rama.

Disa ndërtesa të larta radikale janë aktualisht në ndërtim e sipër në kryeqytetin shqiptar , të projektuara nga disa nga studiot më të njohura të arkitekturës në botë, duke përfshirë MVRDV , Stefano Boeri Architetti , OMA dhe Ricardo Bofill Taller de Arquitectura. Rama dëshiron të sigurojë që arkitektura e krijuar në valën aktuale të zhvillimit të jetë unike për Shqipërinë.

“Kur bëhet fjalë për identitetin, ne përpiqemi tu themi atyre se duam ndërtesa që lidhen me inteligjencën e territorit. Ne nuk duam arkitekturën gjenerike ose arkitekturën globale, nuk duam të kemi ndërtesa të bukura që i përkasin thjesht botës dhe aspak neve. Ne duam ndërtesa që na përkasin neve dhe botës. Nuk duam që yjet të bien nga qielli dhe të bëhen monumente. Duam histori dashurie midis arkitektëve dhe Shqipërisë," tha Rama. 

"Ka ndërtesa në Shqipëri që nuk mund t'i imagjinosh në Romë apo Paris"

Disa nga ndërtesat në zhvillim i referohen drejtpërdrejt vendit, siç është Ndërtesa e Skënderbeut, e cila është bazuar në kokën e heroit kombëtar të Shqipërisë, dhe Doëntoën One Tirana, e cila paraqet një hartë të pikseluar të vendit në fasadën e saj. Rama duket i impresionuar nga mënyra se si arkitektët ndërkombëtarë e kanë përqafuar idenë e krijimit të ndërtesave interesante që janë të frymëzuara nga Shqipëria dhe historia e saj e kohëve të fundit, e shënuar nga rënia e komunizmit në një ekonomi shumë të pakontrolluar gjatë viteve 1990.

"Vendi ka ndryshuar nga një vend shumë i izoluar, i organizuar brutalisht, pa liri dhe me një arkitekturë krejtësisht lineare, ultrafunksionaliste, aspak të hapur ndaj kreativitetit, në një vend që papritmas u bë platforma e ndërhyrjeve të paligjshme kudo. Dhe ky është materiali me të cilin punojnë arkitektët ndërkombëtarë, kështu që u takon merita atyre, ata në një farë mënyre e kanë respektuar atë si inteligjencën e tokës. Pra, arkitektura e gjallë siç e quajtët ju buron nga kjo. Dhe po, duhet të jemi të lumtur që ka ndërtesa në Shqipëri që nga njëra anë janë të përshtatshme për botimin tuaj, dhe nga ana tjetër nuk mund t'i imagjinoni në Romë, Paris apo Amsterdam," tha Rama.

"Tirana nuk është Dubai i ri"

Sipas Ramës, atij i është dashur tu shpjegojë drejtpërdrejt zhvilluesve dhe arkitektëve se çfarë po përpiqet të arrijë duke zhvilluar Tiranën. Ai përshkroi një këshillë që i ishte dhënë një arkitekti të shquar.

“E pashë ndërtesën dhe thashë, ‘dëgjoni, është një ndërtesë e bukur, por ka një problem, nuk mund të ndërtohet këtu – duhet të ndërtohet në Dubai. Dhe djali tha, 'por Tirana është Dubai i ri?' Unë thashë, 'jo, Tirana nuk është Dubai i ri. Tirana është Tirana'. (I thashë arkitektit) Eja dhe fol me malin, dëgjo lumin, përpiqu të kuptosh se çfarë po të pëshpërit toka, shiko pemët, shiko njerëzit, ha diçka, pi diçka dhe le të shohim çfarë do të ndodhë - pra ky është shpirti," tha ai. 

Zhvillimi i shpejtë dhe ndërtesat e shumta me pamje të pazakontë në Tiranë kanë tërhequr vëmendje negative. Por Rama e hodhi poshtë këtë si mashtrim.

"Meqenëse ndikimi është shumë i fortë, ka shumë budallallëqe në mediat kryesore ndërkombëtare, duke pyetur se çfarë fshihet pas kësaj, si janë ndërtuar ato, pastrim parash, kriminalitet të gjitha këto gjëra të çmendura", tha ai.

"Dhe kjo është e dhimbshme, sepse ndikimi është shumë i fortë."

"Këta njerëz që bëjnë këto komente janë prodhues të kokoshkave. Ata thjesht bëjnë kokoshka për njerëzit që shkojnë në kinema, dhe të nesërmen ajo që mbetet është filmi, jo kokoshkat. Nuk ka rëndësi, sepse kokoshkat gëlltiten dhe treten, ndërsa ndërtesat do të jenë aty përjetësisht, shpresoj. Pra, kujt i interesojnë kokoshkat?", tha ia. 

"Pas 10 vitesh do të kemi yllin tonë"

Rama është qartësisht krenar për numrin e arkitektëve me famë ndërkombëtare që punojnë aktualisht në vendin e tij. Ai i përshkruan ata si "ushtria e madhe e Shqipërisë".

“Ne kemi një pjesë të madhe të kremës së arkitektëve të sotëm dhe është vërtet shumë prekëse, është emocionale, është vërtet e fortë të shohësh emra që na afrohen – emra që, deri jo shumë vite më parë, nuk do ta imagjinonim kurrë t’i shihnim përreth.

Ata duan të punojnë me ne dhe duan të jenë pjesë e kësaj përvoje. Ata duan të jenë pjesë e asaj që ne tani e kemi pagëzuar ushtria e madhe e Shqipërisë.Pra, ne kemi një ushtri, një ushtri me mendje të mëdha, punëtorë të palodhur, me kaq shumë përvojë."
Ai beson se kaq shumë arkitektë ndërkombëtarë që punojnë në vend do të ndikojnë në brezin e ardhshëm të arkitektëve të lindur në Shqipëri dhe do të çojnë në ngritjen e një arkitekti yll në Shqipëri.

"Mendoj se kemi universitetin më të madh të arkitekturës në ajër të hapur, sepse të gjithë arkitektët vendas, arkitektët e rinj, punojnë me këta djem, kanë këto përvoja. Kështu që besoj se brenda 10 vitesh do të kemi yllin tonë. Do të kemi Bjarken [Ingelsin] tonë brenda 10 vitesh. Pse jo?", deklaroi Rama./Dosja.al

edi rama

Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet