LIVE UPDATES
Art&Argëtim

Kultura që përcakton Nju Jorkun

30 Janar 2020, 14:24 Nga DOSJA

NEW YORK– Në botë ekzistojnë kryevepra të caktuara që na tregojnë diçka thelbësore për Big Apple.

Ndërsa veprat kulturore shpesh kanë qytetet në qendër të tyre, mënyra se si ato mund të eksplorohen në mënyrë që të çojnë më tej të kuptuarit tonë për atë qytet shpesh nënvlerësohet.

Në  këtë artikull, tregohet historia e një libri, një filmi dhe një vepre arti vizual dhe i përdorim ato për të parë një aspekt të veçantë të identitetit të një qyteti në një kohë të veçantë. Zgjedhjet në asnjë mënyrë nuk kanë për qëllim të jenë përfundimtare, por kanë për qëllim të përcjellin frymë pozitive, të një jete të re si në qytete ashtu edhe në vepra arti, për të cilat shpesh mendojmë se i njohim aq mirë, dhe duke bërë kështu nënvizojnë vlerën e kulturës në rritjen e vlerësimit tonë për “botën” që na rrethon.

New York është pa dyshim një nga qytetet më dinamikë, të larmishëm dhe krijues në botë, një qendër kulturore me përmasa gati mitike, e festuar nga breza artistësh për ekstremitetet e saj të pashembullta të pasurisë dhe varfërisë, shkëlqimit dhe grimit. Nga majat e lavdishme e të zhurmshme e deri te skamja e viteve 1970, duket se asnjë aspekt i jetës së qytetit nuk ka kaluar i pashpjeguar nga shkrimtarë dhe piktorë.

Tri veprat e zgjedhura këtu të gjitha datojnë nga vitet e luftërave, një periudhë që pa personalitetin e qëndrueshëm të qytetit do të ishte shkatërruar. Georgia O’Keeffe përfshinë zgjuarsinë dhe ambicien e Nju Jorkut në serinë e pikturave unike, strukturat e tyre fluturuese janë mishërimi arkitektonik i arritjes për në qiell.

Jetë e lartë

Qiellgërvishtëset  filluan të shfaqen në SHBA. në fund të Shekullit XIX, kryesisht në Neëikago dhe Nju Jork, pasi përmirësimet teknike lejuan zhvillimin e ndërtesave me kornizë çeliku të cilat mund të ngriheshin në lartësi marramendëse. Por në vitin 1892 qyteti ndaloi ndërtimin e qiellgërvishtësve më të larta

Kjo e bëri qytetin e Nju Jorku-t më ndryshe dhe të veçantë.  Arkitektët me entuziazëm eksperimentuan me modele inovative dhe të guximshme siç është Ndërtesa Flatiron, e përfunduar në vitin 1903, e cila fiton emrin e saj nga forma e saj dalluese me formën karakteristike, dhe mbetet një simbol i New York.

Ndërtesa Woolworth, e përfunduar në 1912 në Nju Jorkut ishte ndërtesa më e lartë në botë, derisa Chrysler vodhi kurorën e saj në 1930. Woolworth ka një stil neo-gotik i cili e shihte atë të referuar si “Katedralja e Tregtisë”. Pavarësisht nga lartësia e saj, ndërtesa, e cila kombinon një në perfeksion ndërtesën spektakolare 30 katëshe,  e bën atë një ikonë të qëndrueshme të dizajnit të qiellgërvishtëseve.

Por jo të gjithë godinat  e larta ishin aq elegantë. Pjesa më e madhe e ndërtesave të larta u ndërtuan vetëm tre vjet më vonë, gjë që shkaktoi një alarm në Nju Jorku.

Qiellgërvishtësja  e parë që u ndërtua sipas këtyre ligjeve të reja ishte Hoteli “Shelton Tower” në vitin 1925, forma e të cilit ka një vizion krejt të ri për peizazhin e qytetit.

Sidoqoftë, në vitin 1929, apeli për qiellgërvishtëset në Neë York filloi të venitet, pjesërisht për shkak të Wall Street Crash.

Shfaqja duhet të vazhdojë

Ndërsa qiellgërvishtëset  mund të mishëronin ambiciet fluturuese të botës së biznesit të Nju Jorkut, faqja e tij e biznesit të shfaqjes gjithnjë është mishëruar nga Broadëay. Dhe katastrofa që ndikoi në largimin e O’Keeffe përfundoi duke siguruar sfondin për një nga filmat më të mëdhenj në prapaskenë të të gjitha kohërave, Rruga e 42-të.

Përralla klasike e një vajze të një qyteti të vogël që vjen në Neë York për ta bërë atë të madhe.

Është sigurisht një përrallë klasike e një vajze të qytetit të vogël që vjen në Neë York për ta bërë atë të madhe. Të gjithë kanë nevojë që kjo të jetë një sukses. Edhe Dorothy është e detyruar të dorëzohet në vëmendjen e  biznesmenit të vjetër, Abner Dillon, në mënyrë që të sigurojë financim për shfaqjen dhe për këtë arsye pozicionin e saj.

Ajo që ne tani dimë si Broadëay me të vërtetë erdhi në vete në fillim të Shekullit të 20-të, kur teatrot u zhvendosën lart nga 14 Rruga në Times Square, ku Broadëay kalon rrugën e 42-të.

Megjithëse shumë shfaqje ishin të parëndësishme, operettas joreale dhe argëtime të lehta muzikore, producenti legjendar Florenz Ziegfeld ngriti shfaqjet vjetore  në Teatrin e Lirisë në 1907. Ai transformoi vajzat nga figura statike në çorape të përshtatshme për audienca vetëm për meshkuj në linja të përsosura racionale, të cilat dukeshin të dizajnuara për të përmirësuar shtytjen ekonomike të biznesmenëve që ishin ulur para tyre me gratë e tyre.

Lidhjet midis botës së teatrit të Nju Jorkut dhe celularëve nuk ishin një histori e imagjinatës së skenaristit. Ruby Keeler me pamje mashtruese naive, e cila filloi karrierën e saj në spikasitë e Nju Jorkut, duhej të joshte larg mbrojtësit të saj, Johnny ‘Irish’ Costello, nga burri i saj i ardhshëm Al Jolson, ylli i fotografisë.

Grua e Rilindjes

Ndërsa shumë e panë Nju Jorkun si vendin për të gjetur pasuri ose famë, të tjerët e panë atë thjesht si një vend për të gjetur zgjuarsi. Emma Lou Morgan, heroina me lëkurë të errët të romanit të Wallace Thurman në vitin 1929 The Blacker the Berry, rritet me paragjykimet e komunitetit kryesisht të bardhë të vendlindjes së saj. Ajo shkon në Harlem në vitin 1920 thjesht duke shpresuar se do të pranohej nga komuniteti.

Por edhe në Harlem, Emma Lou është subjekt i paragjykimeve brenda komunitetit të saj. Ajo poshtërohet, përbuzet në për një vend pune për shkak të ngjyrës së saj, dhe tallet në rrugë nga një grup burrash që me zë të lartë i thonë se ajo ngjan me qymyrin.

Romani pasqyron pjesërisht përvojën e Thurman-it. Edhe ai ishte një perëndimor me lëkurë të errët. Lindur në Salt Lake City, ai ishte i vetmi nxënës i zi në shkollë. Por Thurman e dinte se diskriminimi prek gratë e zeza në një masë shumë më të madhe, dhe për të Nju Jorku ishte “parajsë në krahasim me pjesën tjetër të vendit”.

Romani mori vlerësime  nga bashkëmoshatarët e Thurman, duke përfshirë Langston Hughes, dhe ndikimi i tij i qëndrueshëm dëshmohet nga fakti se kohët e fundit ajo i dha emrin një kënge nga reperi i fituar i Prmimit Pulitzer Kendrick Lamar.

Edhe pse këto tre vepra janë shumë të ndryshme në format dhe karakter, të gjitha kanë një gjë të përbashkët. Ata u krijuan ose kanë si karakterin e tyre kryesor, Neë Yorkers jo-vendas. O’Keeffe lindi në Sun Prairie, Ëisconsin dhe u rrit në Ëilliamsburg, Virginia.

Për shumë njerëz, Nju Jorku ishte, tërësisht, porta për në Botën e Re, dhe identiteti unik i qytetit është formuar nga gjeneratat e emigrantëve që kanë rrjedhur nëpër qytet ose janë vendosur në të. Dhe qartësisht edhe për amerikanët nga pjesët e tjera të SHBA-së, ajo ka përfaqësuar gjithmonë një botë të re, një vend ku dikush të vijë të fillojë përsëri, të krijojë një identitet të ri dhe, ndoshta, të arrijë sukses. Mbi të gjitha, duket se kultura e Nju Jorkut është dëshmia e efekteve ripërtëritëse të një popullsie të larmishme, multi-kulturore

Burimi:  BBC 

A.C/Dosja.al

Tirana është boshatisur për ditët e pushimit. Cilën nga ritet e shenjta po ndiqni:

View Results

kuriozitete kuriozitete nju jorku nju jorku


Sondazh

Poll
Art&Argëtim 30 Janar 2020, 11:15

KINË– Shkencëtarët në Kinë kanë përdorur një përzierje të re të geneve njerëzore dhe të derrit për të krijuar mostra të rritura në lëkurë laboratorike, që ...

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet