Protesta për Zvërnecin/ Protestuesit çajnë kordonin metalik, policia i sulmon me ujë. Tubimi shpërndahet në gjithë Tiranën
Pas më shumë se tre orësh, mbyllet protesta para Kryeministrisë/ Qytetarët thirrje: Nesër sërish në...
Pas më shumë se tre orësh, mbyllet protesta para Kryeministrisë/ Qytetarët thirrje: Nesër sërish në...
Tragjedia me dy viktima në Shëngjin, policia jep detaje: Të gjithë shtetas nga Kosova, tre persona në spital 3 Qersho...
“Ka forca në Shqipëri dhe jashtë që janë kundër”/ Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thot&eum...
"Shqipëria është e shqiptarëve"/ Qytetarët mbushin rrugët e Tiranës, kërkojnë anulimin e pr...
ITALI– Babai i saj Umberto, themeluesi i një biznesi të komponentëve të makinave, është bërë një prej 3405 viktimav enë Itali. 86-vjeçari vdiq në spital nga virusi, me rregullat e izolimit duke mos lejuar që familja e tij të ishte me të në momentet e fundit të jetës.
“Unë jam akoma në karantinë dhe po punoj nga shtëpia. Por kam frikë ditën kur kthehem në zyrë.
“Zyra ime është pranë tij. Ai e mbante këtë çantë të vogël në sirtarin e tij dhe unë dëgjoja sa herë që nxirrte ca monedha. E dija që ai do të merrte një kafe nga makineria, ”thotë ajo.
“Do të më marrë malli për atë zhurmë”.
Mungesa e zhurmës mund të jetë shurdhuese. Rrugët e qeta, transporti publik bosh, baret dhe restorantet që kanë janë mbyllur, familjet e izoluara dhe qytetet e mbyllura, janë bërë pjesë e ditëve të çuditshme të kësaj pandemie Covid-19.
Nëse bota po mban frymën e saj për të parë se çfarë ndodh më pas, Codogno, një qytet i vogël në Lombardi, është një mikrokozmos se si virusi mund të mbizotërojë një komunitet, dhe si ai komunitet mund të luftojë sërish.
Një muaj më parë, kur koronavirusi u zbulua për herë të parë në qytet, madje edhe ideja e qyteteve të mbyllura të ruajtura nga pikat e kontrollit të policisë do të dukej si diçka si film i frikshëm.
Dy ditë pasi shpërthimi u konfirmua në Codogno, jeta e përditshme, moderne, e globalizuar e Shekullit 21 në qytet kishte përfunduar. Nga të qenit një qytet 1000-vjeçar me kafene dhe kisha të vjetra, ai u bë vendi ku u infektua i gjithi.
Njerëzit ishin mësuar të shkonin kudo ku donin të gjenin veten të urdhëruar të qëndronin prapa një kufiri të ri. Ata ishin bërë banorë të veshur me maska, në mes zonës të zonës së kuqe të karantinuar, si një mur i fortë për të ndaluar sëmundjen.
Një nga gjërat më befasuese ishte se sa shpejt njerëzit u përshtatën, thotë Roberto Cighetti, një mësues në qytet.
“Prioritetet bëhen të qarta ,ushqimi, shëndeti, familja. Kjo është e gjitha. Ju përshtateni në një moment.”- thotë ai.
Nëse udhëtimi i Italisë në Covid-19 është disa javë para Mbretërisë së Bashkuar, ka të dhëna për rrugën përpara.
Cighetti thotë se panikut ishte një nga simptomat e para shoqërore të epidemisë.
“Është e vështirë të sillesh mirë nën presion. Ajo që i ndaloi njerëzit të blinin shumë ushqime ishte kur supermarketet demonstruan se nuk kishte mungesë. Pasi njerëzit ishin të sigurt se nuk kishte probleme me furnizimin e ushqimit, “sjellja e panikut ” u ndal.”-thotë ai.
Sfida tjetër sociale ishte një shpërthim i lajmeve të rreme. Grupet WhatsApp po përhapnin mashtrime, kurimeve false ose teorive të pabaza.
“Ekziston një instinkt për të përhapur lajme pa e verifikuar atë, kështu që kishte thashetheme që ishin plotësisht të rreme,” thotë mësuesi. “Ata krijuan ankth dhe panik dhe ulën nivelin e besimit.”
Cighetti ishte aq i shqetësuar sa keqinformimi po prishte këshilla autentike të shëndetit publik, sa që ai shkoi shkroi në mediat sociale me shkencëtarë të tjerë, në përpjekje për t’iu kundërvënë fakteve të rreme.
Njerëzit vendas kanë vuajtur nga një “epidemi e informacionit”, thotë ai, edhe e dobishme dhe e rreme.
Kjo mund të jetë një nënprodukt i një historie tjetër të padëshiruar në lidhje me këtë shpërthim. Siç thotë profesori David Heymann, epidemiolog, kjo është hera e parë që ne jemi brenda një pandemie që “ne mund të ndjekim në kohë reale”.
Kishte edhe distancimin shoqëror për t’u mësuar dhe kjo mund të kishte izolimin e vet psikologjik, thotë Cighetti. “Distanca përkthehet në një distancë emocionale.”
Koronavirusi ka treguar se sa e prekshme dhe e brishtë është bota jonë e ndërlidhur, ndërsa papritmas mund të bëhet e egër. Por të njëjtat komunikime moderne po i mbajnë njerëzit së bashku.
Ka pasur shpërthime të jashtëzakonshme në internet të solidaritetit. Italia ka patur festivalet e saj të menjëhershme të të kënduarit dhe muzikës nga ballkonet në këtë kohë të vështirë.
Italianët gjithashtu kanë publikuar në internet foto për t’u përshëndetur me miqtë e tyre që nuk mund t’i shohin personalisht nga koronavirusi.
Në Paris, njerëzit e izoluar brenda shtëpive të tyre kanë hapur dritaret e tyre dhe duartrokitën për disa minuta për personelin e mjekësisë. Këto duartrokitje dhe brohoritje, ishin një jehonë nëpër rrugët boshe.
Në Mbretërinë e Bashkuar, media sociale po ndihmon për për të shkëmbyer ide sesi të ndihmojnë të moshuarit ose të izoluarit. Një grup i Ndihmës kundër Covid-19 po mbështet qindra përpjekje lokale dhe fqinjët janë regjistruar në grupet WhatsApp për të ofruar ndihmë.
Në fillimin e jetës së re të çuditshme të Codogno të bllokuar, Cighetti thotë se ndihej si një “festë e mërzitshme”. Shkollat ishin mbyllur, baret dhe restorantet ishin mbyllur, rrugët ishin bosh, askush nuk ishte në gjendje të udhëtonte.
Kishte madje edhe anë pozitive
“Në zonën e kuqe, përveç atyre që ishin të sëmurë ose izoloheshin, njerëzit mund të lëviznin brenda qytetit dhe pushimi i detyruar do të thoshte “familje që kalojnë më shumë kohë së bashku, duke ecur, kohë për çiklizëm, dalje me qenin, gatime ëmbëlsirash”, thotë Cighetti.
Por Covid-19 ishte duke bllokuar qytetin dhe Cighetti thotë se rritja e vdekjeve dhe sëmundjeve do të thoshte se atmosfera ndryshoi nga ankimi për ndërprerjet në punë apo anulimet e udhëtimeve pasi çështja ishte më serioze.
Deri në 13 Mars u regjistruan 34 vdekje në një qytet me vetëm 16,000 njerëz.
Sipas Organizatës Ndërkombëtare të Punës virusi do të shkatërrojë 25 milion vende pune në të gjithë botën.
Në zinxhirin e furnizimit të globalizuar, përçarja për bizneset vendore mund të ketë implikime ndërkombëtare. Firma e themeluar nga babai i Maria Vittoria Falchetti prodhon komponentë elektronikë për industrinë e makinave dhe mbyllja e saj kërcënoi një efekt domino, derisa u bë një përjashtim për të lejuar që prodhimi të rifillonte.
Bllokimi i Lombardisë, i parë si një masë e fortë nga standardet ndërkombëtare duket se ka arritur të zvogëlojë ndjeshëm numrin e rasteve të reja në Codogno. Ka dritë në horizont.
Kryetari i bashkisë lokale Francesco Passerini tha se qyteti kishte dhënë një shembull “të virtytshëm” për pjesën tjetër të vendit.
“Është një luftë. Por ne kemi çdo mundësi për të fituar. Për dallim nga gjyshërit tanë që shkuan fizikisht në betejë për lirinë tonë, na kërkohet të tregojmë përgjegjësi, përgjegjësi dhe qetësi.”-tha kryetari.
Në karantinë
Radio Zona e Kuqe duhet të jetë radioja e vetme për luftimin e sëmundjeve të Evropës. Ajo po transmeton pavarërisht betejës kundër virusit, duke shërbyer një auditor në Codogno të bllokuar nga virusi.
Prezantuesi i saj 83-vjeçar, Pino Pagani, është atje për të siguruar fqinjët e tij dhe për t’i ndihmuar ata të mos frikësohen nga virusi, edhe pse ai humbi tre miqtë e tij brenda një jave nga pandemia.
“Gjëja më e keqe është frika. Kemi frikë nga njëri-tjetri. Një ditë tjetër takova një person që e njihja që po kalonte rrugën. Unë i dhashë një shuplakë mbi supe dhe ai u ndje i frikësuar.”-thotë ai.
Qyteti i Lombardisë me 16,000 njerëz e ka gjetur veten si vija e parë e papritur e një pandemie. Kur ata mbyllën shkollat, u bë një problem lokal. Një muaj më vonë, gjysma e gjithë popullsisë së shkollës në botë rreth 850 milion fëmijë janë jashtë shkollës, sipas Unesco, përfshirë tani në Mbretërinë e Bashkuar.
Prezantuesi i radios thotë se telefonat dhe linjat e informacionit të stacionit janë atje për të “mbajtur njerëzit me lajmin e fundit” ndërsa jeta e zakonshme është paralizuar. Ka prindër që duhet të mbajnë fëmijë të okupuar, njerëz të shqetësuar për punët e tyre dhe të kujdesen për të afërmit e tyre të moshuar.
Ndër shqetësimet më të mëdha janë për të moshuarit, në një vend me një nga popullsitë më të vjetra të Evropës.
“Djemtë e mi shqetësohen për mua,” thotë Pagani. Por ai nuk pranon të jetë në ankth për veten e tij.
“Familja ime nuk do që unë të iki nga shtëpia. Kurdo që të dal, djemtë e mi bllokojnë derën dhe vazhdojnë të më thonë, mos e bëj këtë, mos e bëj atë”.
“Unë kam jetuar jetën time dhe kam duruar shumë periudha të vështira. Unë kujdesem kur dal jashtë, natyrisht, por jeta duhet të vazhdojë.”- thotë prezantuesi i radios.
Një nga ata miqtë që vdiq ishte një prezantues në emisionin radiofonik.
“Ai ishte një mik i ngushtë i imi, tre muaj më i ri se unë. Ne jemi njohur me njëri-tjetrin që nga kopshti dhe jemi rritur së bashku. Herën e fundit që i fola, ai tha që nuk mund të hynte sepse nuk po ndihej mirë.
Ai tha se kishte temperaturë dhe shqetësohej për infektimin tonë. Unë i thashë të mos shqetësohej, por vdiq javën e kaluar dhe ne nuk mund të shkonim as në varrim për shkak të ndalimit të tubimeve publike.
Wuhan i Italisë
Ata nuk kanë gjasa të duan ta vendosin atë në postera turistikë, por Codogno ka fituar emrin “Ëuhan i Italisë”, duke e lidhur atë me qytetin kinez ku u shfaqën rastet e para të Covid-19 në fund të dhjetorit 2019.
Codogno është pika e parë në historinë e tij se si një virus nga Kina arriti në Itali dhe filloi shpërthimin më vdekjeprurës të Evropës.
“Ju e dini qartë sesi është kur merrni një lajm tronditës,” thotë Cighetti.
Mësuesi i shkencës po bënte një filxhan kafeje në mëngjes, kur u publikuan lajmet në telefonin e tij celular. Virusi që kishte mbyllur qytete në Kinë ishte shfaqur edhe në pragun e derës së tij.
“Nuk dukej e vërtetë,” thotë ai.
Vëmendja e hetuesve të virusit në botë u hodh në drejtim të Codogno pasi një burrë 38 vjeç kishte rezultuar me virus.
Ajo që e bëri atë edhe më alarmante, thotë prezantuesi i radios Pagani, ishte se personi i parë që kishte koronavirus ishte ishte i sëmurë rëndë.
Pra, si kishte arritur Covid-19 në Codogno?
Profesori Paul Kellam nga Imperial College London është një ekspert në gjenetikën e viruseve. Ekipi i tij dha analizën e gjenomit që ndihmoi në trajtimin e një shpërthimi të koronavirusit të mëparshëm, Sindromi i frymëmarrjes së Lindjes së Mesme, Coronavirus, i njohur si Mers.
Sa herë që një koronavirus lëviz nga një person te tjetri, ndodh një mutacion i lehtë gjenetik, thotë Prof Kellam, duke lejuar studiuesit të hartojnë “pemën e tij familjare”.
Pra, kur një version i virusit analizohet nga çdo vend i ri, është e mundur të shihet se si ai krahasohet me mostrat nga shpërthimi origjinal në Ëuhan, ose marrëdhënia e tij me rezultatet e tjera të virusit në vendet e tjera.
Studiuesit në Milano raportuan se versioni i koronavirusit në Lombardi përputhej me një shpërthim në Gjermani, në qendër të një biznesmeni nga Mynihu që kishte takuar një grua nga Shanghai që ishte me virus.
Kjo do të thotë që ndërsa autoritetet italiane po mbyllnin rrugët ajrore nga Kina, virusi mund të kishte mbërritur tashmë nga Gjermania.
Kishte pyetje në lidhje me këtë interpretim, me argumentin se edhe nëse versionet gjermane dhe italiane të virusit ishin të ngjashme, ata të dy mund të ishin ende të pavarur si rezultat i kontakteve me një burim tjetër të veçantë.
Sido që të jetë, ka pasur një konstatim tjetër intrigues nga analiza gjenetike, që virusi kishte qarkulluar për disa javë para se të zbulohej në Codogno.
Viruse të tilla burojnë nga kafshët, lakuriqët e natës si edhe minjtë. Në rastet e koronavirusëve të tjerë, të tilla si Mers dhe Sars, virusi u shkaktua nga lakuriq ose kafshë të tjera, përpara se të infektonte njerëzit.
Në Mars të vitit 2019, ekspertët e virusit publikuan atë që duket paralajmërim i jashtëzakonshëm nga ana e ndërgjegjshme se koronaviruset e lindura nga lakuriqët e natës do të rishfaqen për të shkaktuar shpërthimin e sëmundjes tjetër. Kështu Kina është një pikë e nxehtë e mundshme .
“Sfida është të parashikojmë kur dhe ku, në mënyrë që të mund të përpiqemi të bëjmë çmos për të parandaluar shpërthime të tilla.”
Ndoshta më befasuese, të katër shkencëtarët që shkruanin gazetën ishin të gjithë të vendosur në Institutin e Virologjisë në Ëuhan.
Por ka një dimension tjetër për këtë. Koronaviruset, të identifikuara për herë të parë në vitin 1968, kërkojnë mbivendosjen e jetës njerëzore me kafshët, dhe kjo bëhet gjithnjë e më e shpeshtë pasi habitatet e jetës së egër shkatërrohen dhe kafshët e egra janë sjellë në kontakt më të ngushtë me njerëzit.
Ky paralajmërim në lidhje me rrezikun e infektimit nga “shkelja e njerëzve në hapësirat natyrore” nuk është një pjesë e oportunizmit mjedisor. Muajt para shpërthimit të Ëuhan, Agjensia e Projekteve të Kërkimeve të Avancuara të Mbrojtjes (DARPA) kishte theksuar rrezikun e një pandemie për popullatën e SHBA nga sëmundjet infektive nga kafshët.
Ësshtë e jashtëzakonshme të mendosh që një zinxhir i tillë ngjarjesh, me aq shumë kaos dhe shkatërrim, mund të ishte shkaktuar nga një lakuriq nate ë Kinë. Ndërsa tregjet financiare përshkruajnë katastrofat e paparashikueshme si “mjellma të zeza”, miliarda dollarë u humbën si shkak i këtij virusi.
Në vijën e parë
“Tani për tani, ne ndjehemi sikur jemi në llogore, dhe të gjithë jemi të frikësuar,” thotë Paolo Miranda, një infermier i kujdesit intensiv në spitalin e vetëm në Kremones.
Spitali, rreth 28 km nga Codogno, po mjekon vetëm pacientët me koronavirus dhe madje edhe atëherë ai nuk mund të vazhdojë me kërkesë. Një spital tjetër provizor i hapur është duke u ndërtuar jashtë, për të shtuar edhe 600 të tjerë.
“Të gjithë po na thërrasin heronj, por nuk ndjehemi të tillë,” thotë Miranda.
Si shumë kolegë të tij, ai po punon 12-orë. “Ne jemi profesionistë, por po lodhemi”-tha ai. .
Kërkesa mbizotëruese po vendosen për stafin, pasi spitalet luftojnë me shkallën e pandemisë. Në katër javë nga zbulimi i “një pacienti”, numri i rasteve në Itali është rritur në mbi 41,000 raste dhe 3,405 vdekje.
Që nga 17 marsi, tre të katërtat e të gjitha vdekjeve të koronavirusit në Evropë ishin në Itali.
Vetëm në Lombardi, pati 319 vdekje në një ditë të vetme. Përvoja e këtyre spitaleve italiane ka qenë një faktor i rëndësishëm në Mbretërinë e Bashkuar për forcimin e masave të veta kundër virusit, pas një raporti këtë javë nga Qendra MRC për Analizën Globale të Sëmundjeve Infektive.
Për ata që punojnë në vijën e parë të “luftës” është bërë një realitet i ri i tmerrshëm.
Në nëntë vjet ai ishte një infermier, Paolo Miranda ka parë që shumë njerëz vdesin, ai ishte mësuar me të. Por ajo që e ka goditur gjatë kësaj pandemie është të shohësh kaq shumë njerëz që vdesin vetëm.
“Kur pacientët vdesin në kujdes intensiv, ata normalisht janë të rrethuar nga familja e tyre. Ekziston dinjiteti në vdekjen e tyre. Dhe ne jemi atje për t’i mbështetur ata, është pjesë e asaj që ne bëjmë. “
Por familjet dhe miqtë janë të ndaluar të vijnë në spital, për të parandaluar përhapjen e ngjitjes, do të thotë që këta pacientë shpesh të moshuar nuk kanë askënd në momentet e fundit të jetës.
Përshatur nga BBC
A.C/Dosja.al
1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:
SHBA-Agjensia hapësinore NASA do të mbyllë dy qendrat e saj në hapësirë, për të ndihmuar në parandalimin e përhapjes së koronavirusit. Ajo ka njoftuar se do të ...
MAQEDONI E VERIUT-Ministri i Shëndetësisë në Maqedoninë e Veriut, Venko Filipçe, ditën e sotme ka bërë me dije se numri i të prekurve nga koronavirusi ka...
KOSOVË- Numri i të infektuarëve me koronavirus në Kosovë ka shkuar në 22 ditën e sotme. Këtë e ka konfirmuar infektologu Valbon Krasniqi, i cili ka bërë me...
GJERMANI– Gjermania ka regjistruar një numër të lartë të të infektuarëve në të gjithë territorin e saj nga koronavirusi, ku vetëm brenda 24 orëve të fundit ja...
KOSOVË– Ditën e sotme kryeministri i Kosovës Albin Kurti ka nënshkruar dokumentin për shqyrtimin dhe miratimin në mbledhjen e ardhshme të Qeverisë për heqj...
ITALI– Koronavirusi në Itali po bën kërdinë, pasi brenda 24 orëve atje janë shënuar mbi 400 viktima ku deri më tani numri i të vdekurëve ka shkuar në 34...
BRITANI E MADHE– Koronavirusi nuk po kursen as një person e as një vend në botë. Së fundmi mediat e huaja kanë shkruar se koronavirusi është përhapur në n...
TIRANË– Kreu i Lëvizjes Vetëvendosje në Shqipëri, Boiken Abazi ka treguar gjendjen e tamponëve në Kosovë dhe faktin se janë porositur edhe 7000 tamponë të ...
ITALI– 19 marsi, dita e baballarëve ka qenë ndryshe këtë vit si shkak i përhapjes masive të virusit vdekjeprurës, COVID -19.Sidomos për të gjithë ata mjekë dhe ...
ITALI– Deri më tani me bilancin e frikshmëm të viktimave Italia është epiqendra e këtij virusi vdekjeprurës në Europë.Por teksa të gjithë shpresojnë t’i vijë f...
