LIVE UPDATES
Bota

Zgjedhjet në Kanada/ Analiza e BBC: Pse fituan liberalët e Carney-t dhe humbën konservatorët?

Nuk ka dyshim se kërcënimet dhe komentet e presidentit amerikan për tarifa që minojnë sovranitetin e Kanadasë luajtën një rol të jashtëzakonshëm në këto zgjedhje, duke i bërë papritur lidershipin dhe mbijetesën ekonomike të vendit çështjet përcaktuese të fushatës.

29 Prill 2025, 07:41 Nga E. D
Zgjedhjet në Kanada/ Analiza e BBC: Pse fituan liberalët e Carney-t
Mark Carney-t

KANADA- Liberalët e Mark Carney-t kanë fituar zgjedhjet federale të Kanadasë, duke u mbështetur në një reagim të ashpër anti-Trump për të formuar qeverinë e ardhshme. Kjo është një kthesë mahnitëse politike për një parti që konsiderohej gjerësisht e harruar vetëm pak muaj më parë. Nuk është ende e qartë nëse partia e cila ka qenë në pushtet për gati një dekadë do të jetë në gjendje të sigurojë shumicën, ndërsa rezultatet vazhdojnë të shfaqen. Ja katër pikat nga zgjedhjet ku opozita konservatore shënoi fitore të mëdha, por prapë humbi.

1. Kërcënimet e Trump u bënë çështja përcaktuese

Nuk ka dyshim se kërcënimet dhe komentet e presidentit amerikan për tarifa që minojnë sovranitetin e Kanadasë luajtën një rol të jashtëzakonshëm në këto zgjedhje, duke i bërë papritur lidershipin dhe mbijetesën ekonomike të vendit çështjet përcaktuese të fushatës.

Mark Carney e përdori këtë në avantazhin e tij, duke kandiduar po aq shumë kundër Trump sa edhe kundër rivalit të tij kryesor të opozitës, udhëheqësit konservator Pierre Poilievre. Carney paralajmëroi se Kanadaja ishte në një moment krize, duke thënë shpesh gjatë fushatës zgjedhore se Trump dëshiron të shkatërrojë vendin në mënyrë që Amerika të t'i zotërojë.

Poilievre e përmendi Trumpin shumë më rrallë gjatë fushatës, duke e përqendruar mesazhin e tij në çështjet e brendshme koston e jetesës, krizën e përballueshmërisë së strehimit dhe krimin dhe duke i vënë në shënjestër liberalët për reputacionin e tyre në këto çështje.

Carney - i cili e ka shpallur marrëdhënien e vjetër me SHBA-në "të mbaruar" planifikon të fillojë negociatat për një marrëdhënie të re ekonomike dhe sigurie menjëherë pas zgjedhjeve. Kevin O'Leary, një biznesmen kanadez i afërt me Trumpin, i cili më parë kandidoi për udhëheqjen e Konservatorëve, pranoi se ishte një strategji e suksesshme fushate.

"Tani për tani, kanadezët janë shumë të frustruar me Amerikën dhe Carney e ka përdorur këtë në avantazhin e tij. Ai arriti t'i shpërqendronte kanadezët nga gabimet e tij... dhe t'u thoshte Mos e shikoni më këtë. Shikoni në jug të kufirit dhe unë mund t'ju shpëtoj," tha ai BBC-së pak para mbylljes së qendrave të votimit. 

2. Një debutim mahnitës për një aktor të ri në politikë

Në fillim të vitit, Carney ishte një ish-bankier qendror pa përvojë si politikan. Nga mesi i marsit, ai po betohej si kryeministër i pari që nuk kishte mbajtur kurrë më parë një post publik të zgjedhur pas një fitoreje të thellë në garën për udhëheqjen e liberalëve.

Tani, ai është përballur me elektoratin kanadez si pjesëmarrës në fushatë për herë të parë, fitoi një vend në Dhomën e Komunave në zonën e Otavës dhe e udhëhoqi partinë e tij drejt një fitoreje të papritur. Carney kishte kohë që flirtonte me hyrjen në politikën kanadeze dhe e shfrytëzoi momentin, duke u futur me shpejtësi pas dorëheqjes së papritur të ish-kryeministrit Justin Trudeau në janar.

Ai gjithashtu shfrytëzoi plotësisht peizazhin e ri politik, duke u mbështetur në përvojën e tij duke ndihmuar Kanadanë dhe Mbretërinë e Bashkuar të përballonin krizat e mëparshme në një kohë kur kanadezët ndiheshin të shqetësuar për të ardhmen e tyre ekonomike.

Njoftimi i Trump në fund të marsit për taksa globale mbi importet e automobilave të huaja i dha Carney-t mundësinë për të bërë publikisht një audicion për të mbajtur punën e tij gjatë fushatës. Ai arriti të tërhiqej nga hetimet dhe të merrte përsipër rolin e kryeministrit, duke caktuar një telefonatë me presidentin dhe duke u takuar me ministrat e kabinetit amerikan.

3. Konservatorët shënojnë fitore, por prapëseprapë dështojnë

Në zgjedhje të tjera, këto do të kishin qenë të suksesshme për Konservatorët. Në vitin 2011, Konservatorët fituan shumicën me 39.6% të votave. Lideri konservator Pierre Poilievre është në rrugën e duhur për ta mposhtur këtë herë, me afërsisht 41% të votave me pak më pak se gjysma e raportimeve të sondazheve, sipas Election Canada.

Aktualisht parashikohet që ata kanë fituar 149 vende kjo është një rritje nga 120 që kishin fituar në kohën e shpërbërjes, kur u shpallën zgjedhjet në mars. Udhëheqësi konservator u përqendrua kryesisht në shqetësimet e brendshme, duke ia drejtuar mesazhin e tij votuesve të pakënaqur nga ajo që Poilievre e quajti një "dekadë e humbur liberale".

Por me votën progresive që u bashkua rreth liberalëve, këto shifra nuk ishin të mjaftueshme këtë herë. Kjo do të jetë një humbje e hidhur për Konservatorët, të cilët vetëm disa muaj më parë kishin një rrugë të qartë drejt fitores dhe tani do të duhet të gjejnë rrugën përpara pas një serie humbjesh zgjedhore. Tani do t’i mbetet partisë të vendosë nëse dëshiron ta mbajë Pierre Poilievre si udhëheqës, i cili është i treti që kanë pasur që kur liberalët fituan zgjedhjet e vitit 2015.

4. Rënia e Demokratëve të Rinj të krahut të majtë

Në këto zgjedhje, partitë më të vogla politike kanë pësuar një goditje të fortë, pasi kanadezët zgjedhin t’i mbështetin votat e tyre ose liberalët ose konservatorët veçanërisht Demokratët e Rinj të krahut të majtë, ose NDP. Disa nga partitë më të vogla kanë humbur një sasi të konsiderueshme votash veçanërisht NDP-ja, e cila ka marrë vetëm 5% të votave të numëruara në të gjithë Kanadanë deri më tani, krahasuar me 18% në vitin 2021. Jagmeet Singh, i cili ka qenë udhëheqës i NDP-së për gati tetë vjet, humbi mbështetjen e tij në British Columbia dhe njoftoi se do të japë dorëheqjen.

"Sigurisht që e di që kjo natë është një natë zhgënjyese për Demokratët e Rinj. Ne jemi të mundur vetëm nëse ndalojmë së luftuari", tha ai. 

Të Gjelbrit gjithashtu kanë parë që pjesa e tyre e votave është përgjysmuar nga 2% në 1%. Shachi Kurl, president i Institutit Angus Reid, një organizatë jofitimprurëse për kërkimin e opinionit publik, i tha BBC-së se retorika e Trumpit ishte arsyeja e këtij ndryshimi drejt liberalëve.

“Kërcënimet, bisedat për aneksim, të gjitha këto kanë qenë një motivues i madh për votuesit e majtë të qendrës”, tha ajo.

Blloku i Kebekut, partia sovrane, ka ruajtur një përqindje votash prej 8%, megjithëse mbetet për t’u parë se si kjo përkthehet në vende. Kjo bazohet në rreth 30% të raportimeve të sondazheve. Kanadaja nuk ka një sistem dypartiak, edhe pse historikisht ka votuar në qeveri konservatore ose liberale në një farë mënyre./BBC

mark carney-t

Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet