Protesta për Zvërnecin/ Protestuesit çajnë kordonin metalik, policia i sulmon me ujë. Tubimi shpërndahet në gjithë Tiranën
Pas më shumë se tre orësh, mbyllet protesta para Kryeministrisë/ Qytetarët thirrje: Nesër sërish në...
Pas më shumë se tre orësh, mbyllet protesta para Kryeministrisë/ Qytetarët thirrje: Nesër sërish në...
Tragjedia me dy viktima në Shëngjin, policia jep detaje: Të gjithë shtetas nga Kosova, tre persona në spital 3 Qersho...
“Ka forca në Shqipëri dhe jashtë që janë kundër”/ Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thot&eum...
"Shqipëria është e shqiptarëve"/ Qytetarët mbushin rrugët e Tiranës, kërkojnë anulimin e pr...
Tingëllon si një farsë, por pas një dekade krize të rëndë, gjatë së cilës aktiviteti ndërtimor ishte pothuajse zero, sot ritmi i saj është sa shpërthyes dhe shumë i ngadaltë.
GREQI- "Ndërtesat ekzistojnë, njerëzit për t'i ndërtuar ato nuk ekzistojnë." Kjo parafrazë mund të përshkruajë me vend atë që po ndodh sot në industrinë e pasurive të paluajtshme. Tingëllon si një farsë, por pas një dekade krize të rëndë, gjatë së cilës aktiviteti ndërtimor ishte pothuajse zero, sot ritmi i saj është sa shpërthyes dhe shumë i ngadaltë. Dhe kjo sepse ka një interes të madh për ndërtimin e pronave të reja por, ka mungesë të punëtorëve dhe zejtarëve nga ndërtimet. Rezultati i lejeve nga njerëzit e skelave është ai që mund të imagjinohet: vonesa të mëdha dhe rritje të kostove.
Një pronar i një kompanie ndërtimi, tha për Protothema.gr, se "në të kaluarën, për shembull gjatë Lojërave Olimpike, ata vinin në kantiere dhe luteshin për të punuar. Sot megjithatë gjërat kanë ndryshuar. Ju lutem gjeni dikë për punë. Prandaj, ne paguajmë aq sa mundemi”.
Ndërtesat e papërfunduara
Athina është plot me vinça që qëndrojnë të palëvizshëm mbi ndërtesa të papërfunduara. Selaniku është i njëjti. Ndërtesat duken si ndërtesa të përhumbura, të braktisura të epokave të tjera. Blerësve të mundshëm u kërkohet të jenë të durueshëm. Punëtoritë për të vazhduar punën nuk ekzistojnë. Dhe ato që ekzistojnë, janë të mbyllura dhe punojnë në dy turne, mëngjes dhe mbrëmje. Dhe kompanitë në të cilat punojnë ekuipazhet nuk janë në gjendje të gjejnë punëtorë dhe zejtarë të tjerë. Sa pak mund të jenë?
Numrat tregojnë gjithmonë të vërtetën. Kryetari i Dhomës Teknike të Greqisë (TEE) Giorgos Stasinos ka folur në gjuhën e numrave, duke theksuar se gjithsej 100.000 punëtorë i mungojnë ndërtimeve dhe 127.000 në ndërtim. Për më tepër, nevojiten 10,000 inxhinierë të tjerë dhe më shumë se 50,000 zejtarë. Që ky vlerësim është i moderuar, demonstrohet qartë nga zhvillimi i fuqisë punëtore në ndërtim, sipas hulumtimit të Fondacionit për Kërkime Ekonomike dhe Industriale (IOBE).
Nisur nga kjo, në vitin 2008 në sektorin e ndërtimit ishin të punësuar gjithsej 595 mijë persona, ndërsa në vitin 2019 fuqia punëtore në të njëjtin sektor mezi arrinte në 150 mijë. Në vitin 2020, bazuar në sondazhin e IOBE, duke cituar të dhënat e Eurostat, industria e ndërtimit në Greqi kishte 61,511 kompani, nga të cilat 4,830 të specializuara në ndërtimin e ndërtesave. Në vitin 2009, numri i kompanive të sektorit ishte 112,952, ndërsa ato të specializuara në ndërtimin e ndërtesave ishin 17,372.
Pjesa dërrmuese e bizneseve të ndërtimit në vend (96,8% në 2019) janë biznese shumë të vogla (biznese individuale, të vetëpunësuar, biznese me më pak se 10 punonjës). Megjithatë, këto kompani përfaqësojnë 36.4% të vlerës së prodhimit të ndërtimit. Vetëm 15 kompani punësojnë më shumë se 250 punëtorë dhe përfaqësojnë 1/4 e vlerës së prodhimit të ndërtimit.
Pra, në treg mbizotëron ligji i ofertës dhe kërkesës. Sidomos në një vit e gjysmë të fundit, gjatë të cilit vihet re një mungesë ndërtimi për shkak të boshllëkut të banesave që është shfaqur (mungesa e pronave banesore në dispozicion, fenomen i intensifikuar nga pauza në punët e ndërtimit gjatë krizës dhe platformat e qirave afatshkurtra më shumë kohët e fundit), kjo mungesë në staf u bë më e dukshme. Kërkesa është e lartë si për ndërtimin e ndërtesave të reja në strukturën urbane ashtu edhe për rinovimet. “Kur themi se vrapojmë dhe nuk arrijmë, e kemi parasysh”, shkruan Protothema.
“Kërkesa është shumë e madhe dhe ka pak garazhe me staf minimal. Të gjitha ekipet janë të detyruara të japin leje të posaçme për të punuar njëkohësisht në dy kantiere, një në mëngjes dhe një pasdite”. Kjo, natyrisht, ka si pasojë vonimin e dorëzimit të projekteve, por edhe presionin e mëtejshëm për shkak të rritjes së çmimeve të materialeve të ndërtimit ndaj çmimit për përfundimin e tyre.
Ku u zhdukën?
Për t'iu përgjigjur pyetjes "ku shkuan punëtorët e ndërtimit?" nuk është e lehtë, pasi arsyet janë të shumta dhe ndryshojnë edhe në specialitete apo edhe kombësi që zakonisht përbëjnë mozaikun shumëngjyrësh të punëtorëve në një godinë. Por sigurisht dëmin e parë dhe të madh e bëri kriza dhjetëvjeçare në Greqi, gjatë së cilës pati një dalje të paprecedentë të fuqisë punëtore nga sektori, e cila po bëhet e dukshme sot.
Tregtarët, në fund të fundit, në atë kohë kishin dy mundësi: ose të linin pas ndërtimet në Greqi ose të vdisnin nga uria, pasi nuk kishte punë (nga të dhënat e ELSTAT-it duket se ndërtimi i shtëpive të reja në Greqi ka shënuar një rënie prej rreth 95% nga viti 2007 deri në fund të tremujorit të dytë 2016, ndërsa rënia e aktivitetit privat të ndërtimit në periudhën nga viti 2005 deri në fund të gjysmës së parë të 2016 arriti në 93%).
Kështu, një përqindje e madhe punëtorësh dhe zejtarësh, kryesisht me origjinë shqiptare, ose morën (përsëri) rrugën e tjetërsimit, duke u zhvendosur në vendet e tjera të BE-së ku ka pasur punë, ose ka qëndruar në Greqi, por ka ndryshuar orientimin profesional. Shumica u zhvendosën në industrinë e ofrimit të ushqimit, e cila po lulëzon. Kushtet në këtë industri janë më të mira dhe pagesa është e mirë dhe nuk ka pasiguri për të ardhmen. Pra, pse duhet të ndërrojnë industri tani?
E njëjta gjë, por në një shkallë më intensive, vlen edhe për ata që u larguan nga Greqia për të punuar në vende të tjera. Formuesit dhe farkëtarët janë të kërkuar jashtë vendit. Në mënyrë të ngjashme, punëtorët e përfshirë në zdrukthtari, hidraulik, elektrike. Kryesisht, shumica u zhvendosën në Angli, Itali, Suedi dhe Gjermani.
Aty pagat ditore janë katërfish e më shumë se ato greke, pasi arrijnë në 200 euro në ditë. Përveç kësaj, vendet por edhe kompanitë për të përballuar mungesën e fuqisë punëtore dhanë disa stimuj për zhvendosje, si strehimi falas për disa muaj ose një kompensim një herë. Dikujt që nuk kishte punë në Greqi, duke qenë se në vendin e zhytur në krizë nuk po ndërtohej pasuri e paluajtshme, nuk i duhej asgjë tjetër për të marrë vendimin dhe... çantat e tij. Përveç kësaj, ai që është larguar jashtë, vështirë se do të kthehet në Greqi për të punuar në ndërtim, për arsye të dukshme. Gjithashtu, punëtorët kryesisht me origjinë shqiptare, një pjesë e madhe e atyre që qëndruan në vend, gjatë gjithë këtyre viteve duke përfituar nga mungesa e konkurrencës së konsiderueshme, u ngritën në nivel profesional. Ata tani u bënë punëdhënës, pronarë punishtesh ndërtimi, kontraktorë. Dhe ata që punonin në periferi u shpërngulën në qendrat e mëdha urbane, kryesisht në Athinë, ku rrogat ditore janë më të mira.
Në çdo godinë ka një mozaik kombësish të specializuara për punë. Shqiptarët janë në suvatim, rumunët dhe egjiptianët në ndërtim, polakët në pikturë. Ka ende një mungesë të madhe punëtorësh, e ashtuquajtura “paga ditore e lirë”. A keni vërejtur ndonjë gjë që ju mungon nga e gjithë kjo? Punëtorët e ndërtimit ankohen se “duart greke po i qëndrojnë larg ndërtimit”. Ndoshta, thonë ata, është një keqkuptim i përjetshëm që ndërtimi është një punë shumë e vështirë që shumica e të rinjve nuk mund ta përballojnë dhe nuk do ta paguajnë mirë.
“Në realitet punën e rëndë nën diell apo në të ftohtë e bëjnë ata që “hekurosin” dhe derdhuesit. Por kur ndërtesa ngrihet, gjërat janë më të relaksuara. Po, ka lodhje fizike, por rroga ditore nuk është e keqe në rastin më të keq, 50 euro dhe sigurim për një person të pakualifikuar dhe nuk është diçka që nuk shkon", u shpreh një prodhues.
Megjithatë, për disa arsye, të rinjtë nuk lëvizin dhe shmangin punën në ndërtim. Kjo tregohet qartë edhe nga numrat. Sipas të dhënave të Eurostat, në vitin 2008 përqindja e fuqisë punëtore në sektorin e ndërtimit që ishte nën moshën 25 vjeç arriti në 9.5%. Në vitin 2019, të rinjtë përbënin vetëm 2.1% të potencialit të sektorit, me përqindje në rënie të vazhdueshme. Një disavantazh shtesë është se në Greqi në thelb nuk ka arsim profesional që fokusohet në ndërtimin e pasurive të paluajtshme. Mund të ketë një bollëk zgjedhjesh në shkolla për formimin profesional (të shkëlqyer) të arkitektëve dhe inxhinierëve të ndërtimit, por nuk është e njëjta gjë me pjesën tjetër të punëtorëve që kërkohen për një ndërtesë. Shkollat nuk ekzistojnë ose, nëse ekzistojnë, ato janë minimale dhe jo të paraqitura. Është edhe çështje mentaliteti, tabu në shoqërinë greke. Cili prind do të ishte krenar ta dërgonte fëmijën e tij në shkollë për t'u bërë murator apo marangoz? Por edhe nëse e bën, ku do ta gjejë për ta dërguar? Si do të fitojë një i ri njohuritë për t'u bërë, për shembull, një formues? Mënyra e vetme është të biesh drejt e në fund duke marrë një punë në ndërtim.
Puna buzë detit
Një arsye tjetër e rëndësishme pse, pavarësisht rritjes së aktivitetit ndërtimor, ka mungesë të madhe ekuipazhesh dhe zejtarësh, veçanërisht ata që marrin përsipër punën e rëndë të një ndërtese në qendrat urbane dhe në Greqinë kontinentale, janë ishujt ku kanë lëvizur. Jo, nuk shkojnë me pushime gjithë dimrin, shkojnë në punë! Ka një shpërthim në aktivitetin e ndërtimit siç është e natyrshme jo vetëm në kontinent, por edhe në ishuj, ku po ndërtohen vazhdimisht hotele të reja të të gjitha përmasave, si dhe rezidenca, private ose me qëllim të dhënies me qira gjatë stinës së verës. Por edhe ato ekzistueset po rinovohen për të pritur turistët me kërkesa më të mëdha dhe sigurisht me një çmim më të mirë.
Sipas lojtarëve të industrisë, pagat ditore në ishuj janë zakonisht më të mira dhe shpesh ofrohen shpërblime për të zhvendosur ekuipazhet atje. Disa paguajnë paraprakisht për punën, ndërsa të tjerët mbulojnë plotësisht koston e akomodimit ose ushqimit. Megjithatë, disavantazhi është se ka një periudhë relativisht të shkurtër kohe për të kryer të gjithë punën. Sipas ligjit, të gjitha rinovimet dhe punët e tjera ndërtimore në ishuj duhet të kryhen nga tetori deri në shkurt për arsyen e dukshme të mos prishjes së produktit turistik. Si rrjedhim, sa më sipër, ka si pasojë që ekipet tashmë të pakta të ndërtimit të vendosura në Athinë të lëvizin në ishuj gjatë dimrit dhe për shkak të pagave më të gjata ditore, por edhe për shkak të presionit të kohës për të përfunduar punimet, me rezultat që ngrijnë punimet në qendrat urbane, kryesisht në kryeqytet, në dimër.
Athina, për më tepër, ka një avantazh, i cili, megjithatë, në mungesë të personelit, kthehet në një disavantazh. Ky është mega projekti i Hellinikon. Aeroporti i vjetër i kryeqytetit është kthyer në një kantier të madh ndërtimi dhe siç pritej për projektin më të madh të rigjenerimit urban në Geria Epir, ai ka thithur një pjesë të madhe të fuqisë punëtore të ndërtimit. Dhe me rritjen e ritmit të punës, më shumë nga fuqia punëtore e Basenit do të absorbohet, duke zgjeruar kështu mungesën. Ndërkohë, ndërsa Lamda Development përshpejton projektet, me interes për gjërat e mëdha që po ndërtohen në Elliniko për shembull, apartamentet në rrokaqiell janë bërë të njohura dhe tashmë të parashitura në rritje, po kështu rritet lëvizshmëria në zonën më të gjerë. Vija bregdetare e Atikës, e ashtuquajtura riviera athinase. Sidomos në zonat kufizohen me projektin e Hellinikon, pronarët dhe ndërtuesit po përpiqen të përfitojnë nga rritja e interesit për zonën e gjerë. Si e tillë, ka një kërkesë në rritje për ekipe ndërtimi në të gjithë bregdetin.
Vonesat
Të gjitha sa më sipër, pra, kanë një efekt kryesor: vonesat në të gjitha nivelet. Harrojini ditët kur shihnim një ndërtesë apartamentesh të ngrihej dhe para se ta kuptonim ishte tashmë gati dhe e banueshme. Tani ky proces zgjat disa muaj. Dhe "disa muaj" është një skenar i mirë. Edhe një punë e thjeshtë si rinovimi kërkon... fat dhe durim. Fat i mirë për të gjetur një punëtori të disponueshme dhe durim derisa të vijë koha që punëtorët të fillojnë. Edhe kontraktorët duhet të presin më shumë se një muaj për të gjetur një punishte të disponueshme dhe të besueshme për të qenë në gjendje të japin një datë për të filluar punën e rinovimit.
“Në rastin më të mirë, dikush do të mund të mbyllë një rinovim pas një muaji. Dhe kjo, për sa kohë që puna nuk është e komplikuar dhe mund të përfundojë shpejt. Ka raste që vonesat arrijnë edhe gjashtë muaj”, tha një kontraktues ndërtimi.
Jo rastësisht, së fundmi ministri i Infrastrukturës dhe Transportit Kostas Karamanlis tha se sasia e mbetur e grupeve të mëdha të ndërtimit në vend arrin në 9.38 miliardë euro dhe në bazë të tenderave që janë në fazën përfundimtare pritet të arrijë në 15 miliardë euro. Fjalët e tij konfirmohen edhe nga drejtues të grupeve të ndërtimit, të cilët nuk mund të mos bien dakord se vonesat në dorëzimin e projekteve do të vazhdojnë, pasi do të jetë e vështirë të gjendet puna e nevojshme për të vijuar me realizimin dhe përfundimin e tyre. Kur shtrembërohet hardhia, e ha edhe gomari, thotë populli. Në rastin e ndërtimit, "hardhia e shtrembër" është rritja e materialeve të ndërtimit për shkak të inflacionit dhe luftës në Ukrainë, dhe "gomari" është mungesa e stafit. Këta dy faktorë rrisin kostot e ndërtimit, duke i rritur ato, në disa raste, deri në 30%.
Rivlerësimet në materiale
Në fakt, në muajin e fundit të vitit 2022, për shkak të inflacionit dhe luftës në Ukrainë, ka një rritje prej 14,26% në materialet e ndërtimit në krahasim me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar. Sipas kategorive kryesore të produkteve, rritjet e çmimeve të produkteve metalike arrijnë në 16,74%, në minerale 13,53%, në produkte minerale 13,39%, në dru, izolim, produkte kimike dhe plastike në 12,91% dhe në artikuj elektromekanikë 11,72%. Duke i shtuar kostot e rritura të energjisë si dhe presionet inflacioniste në sektorë të tjerë të ndryshëm dhe do të ketë shumën e rritjes së kostove të ndërtimit. Për kërkesën duhetë të citohen të dhënat e Bankës së Greqisë, sipas të cilave flukset hyrëse të kapitalit nga jashtë me synimin për të blerë pasuri të paluajtshme janë rritur në 1,17 miliardë euro, nga 875 milionë në 2020, por edhe 1,45 miliardë në 2019-n. Për vitin 2023 rritja e pragut të Vizës së Artë në gjysmë milioni euro vlerësohet të tërheqë kapital të rendit të 1.5 miliardë eurove.
Ndaj, duke qenë se punishtet janë të kërkuara në të gjithë vendin, edhe tarifat që ata kërkojnë janë më të larta, gjë që e kombinuar me saktësinë e materialeve e ka bërë edhe më të shtrenjtë ndërtimin dhe për rrjedhojë koston përfundimtare të një prone.
“Mungesa e punëtorëve i ka bërë shumë të shtrenjta dhe ka sjellë fenomenin e shfaqjes së “kapelës” në çmime edhe në materialet që nuk janë rivlerësuar, për të mbuluar shpenzimet. Por duke qenë se nuk ka garazhe të tjera, nuk ju mbetet gjë tjetër veçse të paguani “kapelën”, pasi është e pamundur të kërkoni një të re”, tha një kontraktues.
Ivica Daçiç SERBI- Ministri i Punëve të Jashtme Ivica Daçiç në konferencën e përbashkët t&eu...
Ivica Daçiç SERBI- Ministri i Punëve të Jashtme Ivica Daçiç në një konferencë të përbas...
Peter Szijártó KOSOVË- Ministri i Punëve të Jashtme dhe Tregtisë së Jashtme i Hungarisë Peter Szijjarto ka...
Komisioni Evropian UKRAINË- Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, ka njoftuar sot sanksione të reja, këtë her&e...
lufta në Ukrainë UKRAINË- Shtetet e Bashkuara po shqyrtojnë dërgimin e automjeteve të blinduara luftarake Stryker në...
Takim Biden-Xi Jiping SHBA- Aktualisht jemi dëshmitarë të një ndërthurjeje të paprecedentë të krizave të m&eum...
Sergei Shoigu RUSI- Ministri i Mbrojtjes i Presidentit Vladimir Putin u zotua të martën të ndërtojë një arsenal më ...
Vladimir Putin RUSI- Rusia ka emëruar gjeneral-kolonelin Alexander Lapin si shef të shtabit të forcave tokësore të vendit. La...
BRITANI- Princi Harry ishte në qytetin e Nju Jorkut të hënën për një intervistë me Stephen Colbert të The Late Sh...
Rexhep Tajip Erdogan TURQI- Presidenti turk Rexhep Tajip Erdogan tha se Turqia vazhdon përpjekjet e saj për të zbutur tensionin në...
