LIVE UPDATES
Bota

Analiza e The Economist: Tarifat e ndërsjella do të trazojnë tregtinë globale!

Amerika vendosi një tarifë mesatare të thjeshtë prej vetëm 3.3% në vitin 2023, më e ulët se 5% në BE dhe 3.8% në Britani. Vendet e varfra priren të kenë taksa më të larta.

16 Mars 2025, 08:17 Nga N.F
Analiza e The Economist: Tarifat e ndërsjella do të trazojnë
Trump

SHBA- Amerika e ka provuar më parë politikën e reciprocitetit dhe ka zbuluar të metat e saj. Çfarë ndodh kur hiqni dorë nga parimet që mbështetën tregtinë globale për tre të katërtat e një shekulli? Donald Trump do ta zbulojë, shkruan The Economist. Ai ka vendosur tarifa “të ndërsjella”, të cilat përputhen me detyrimet me të cilat përballen eksportet amerikane jashtë vendit, plus tarifa për të kompensuar çdo politikë që ai e quan të padrejtë.

Kështu, një sistem i qëndrueshëm tregtar shumëpalësh, i cili, pavarësisht gjithë të metave, ka nxitur një rritje të mrekullueshme të ekonomisë globale tashmë do të dëmtohet nga gjykimet arbitrare të Zyrës Ovale. Pas Luftës së Dytë Botërore, Amerika ndërtoi një sistem të tregtisë globale që synonte t’i trajtonte shtetet në mënyrë të barabartë.

Parimi i tij mbështetej në klauzolën e “kombit më të favorizuar” (MFN), që do të thotë se anëtarët e Organizatës Botërore të Tregtisë, duhet të vendosin të njëjtën tarifë për një mall të caktuar, pavarësisht se nga vjen ai (përveç marrëveshjeve të thella të tregtisë së lirë, siç është ajo midis Amerikës, Kanadasë dhe Meksikës).

Si pasojë, në çdo treg, firmat amerikane tregtojnë me të njëjtat kushte si shumica e të huajve të tjerë. Kjo vepron si një frenë ndaj proteksionizmit apo lobimit për favore të veçanta, sepse ndryshimi i tarifave për një partner tregtar do të nënkuptonte ndryshimin e tarifave për gjithë të tjerët.

Por sistemi MFN ka çuar edhe në mospërputhje. Shtetet mund të mbrojnë prodhuesit e tyre të fuqishëm, për sa kohë që tarifa e jashtme është e njëtrajtshme. Sistemi gjithashtu lejon mungesë baraspeshe në tarifat mesatare, sepse vendet nuk kanë të njëjtat dëshira për liberalizim.

Amerika vendosi një tarifë mesatare të thjeshtë prej vetëm 3.3% në vitin 2023, më e ulët se 5% në BE dhe 3.8% në Britani. Vendet e varfra priren të kenë taksa më të larta.

Kjo nuk do të thotë se Amerika është viktimë. Konsumatorët e saj përfitojnë nga importet e lira dhe kompanitë e saj nga pjesët e lira të këmbimit. Në shekullin XX, tregtia e lirë rriti qëndrueshmërinë globale. Sidoqoftë, ndoshta politika e reciprocitetit mund t’i shtyjë të tjerët të ulin pengesat tregtare, në mënyrë që të rrisin qasjen në tregun e Amerikës.

Problemi është se politika e zotit Trump është e çuditshme, arbitrare dhe ka më shumë gjasa t’i ndërlikojë gjërat. Përpjekja e nevojshme administrative për zbatimin e tyre do të ishte rraskapitëse, në varësi të mënyrës se si do të përcaktohej reciprociteti.

Së paku, për çdo mall, një tarifë e vetme, do të zëvendësohej nga qindra tarifa të mundshme dypalëshe dhe gjërat do të ndërlikoheshin tmerrësisht për produktet me zinxhirë furnizimi që përfshijnë shumë shtete.

Në fund të shekullit XIX dhe në fillim të shekullit XX, Amerika e ndoqi këtë rrugë reciprociteti dhe më pas arriti në përfundimin se pazaret e vazhdueshme ishin tepër të rënda dhe të paparashikueshme, duke bërë që Kongresi të miratonte sistemin e pakushtëzuar tregtar MFN, në vitin 1922.

Kjo paparashikueshmëri do të përkeqësohej nga dëshira e Trump për të luajtur rolin e gjykatësit që vendos nëse praktikat tregtare të një vendi janë të padrejta.

Urdhri i tij ekzekutiv i quajti “diskriminuese” taksat mbi vlerën e shtuar (TVSH), të cilat vendosen në shumicën e shteteve të pasura. Amerika nuk ka TVSH, vetëm taksa shtetërore dhe lokale mbi shitjet. Megjithatë, TVSH-ja është e drejtë, sepse ajo zbatohet në mënyrë të barabartë për importet dhe mallrat vendase.

Përfshirja e TVSH-së në politikat e reciprocitetit do të çonte në rritje të madhe të tarifave. Banka Goldman Sachs thotë se nëse Amerika do të miratonte vetëm tarifa johakmarrëse që thjesht pasqyrojnë tarifat e vendeve të tjera, atëherë taksat e saj do të rriteshin mesatarisht me dy pikë përqindje. Shumë norma europiane të TVSH-së tejkalojnë shifrën 20%.

Por ndoshta do të ketë tarifa hakmarrëse, kështu që rritja e taksave do të jetë shumë më e lartë. Thjesht mundësia e kësaj do të pengojë tregtinë e bizneseve. Duke qenë se arsyetimi i Trump për TVSH-në është krejt i pakuptimtë, nuk i dihet se çfarë ankese do të sajojë më pas?

Dhe politika e reciprocitetit është vetëm një nga planet e tij. Nëse gjithashtu kundërpërgjigjet me tarifa prej 25% për disa mallra, siç ka kërcënuar vazhdimisht, kjo do të nxiste një kundërpërgjigje të rëndë nga bota dhe mund të plaste një luftë tregtare në shkallë të gjerë. Kjo ndoshta do t’i pëlqente zotit Trump, por do të ishte një goditje për ekonominë amerikane dhe atë botërore./ Monitor

trump tarifa

Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet