LIVE UPDATES
Bota

Si hakerat pro-ukrainas kanë sabotuar në çdo hap luftën e Rusisë?

Pas fillimit të pushtimit rus vitin e kaluar, një numër i madh hakerash në mbarë botën, shprehën solidaritetin me Ukrainën dhe ndërmorën veprime kundër Moskës.

24 Nëntor 2023, 09:16 Nga a.g
Si hakerat pro-ukrainas kanë sabotuar në çdo hap luftën e
foto ilustruese

Nga Lizaveta Tsybulina “Worldcrunch”

Ka qenë një përpjekje e bashkërenduar, e cila nisi me pushtimin në shkallë të plotë të Ukrainës nga Rusia më 24 shkurt 2022, dhe që prej asaj kohe nuk është ndalur: hakerat pro-ukrainas, kanë shenjestruar agjencitë dhe bizneset qeveritare ruse, duke mbledhur informacione sekrete dhe duke ia kaluar ato shërbimit sekret ukrainas dhe forcave të tjera të inteligjencës perëndimore.

Ka shumë mospërputhje mbi totalin e zbulimeve dhe rrjedhjeve të raportuara gjatë 20 muajve të fundit. Nga fillimi i këtij viti, mbikëqyrësi dixhital i Rusisë, Roskomnadzor, ka identifikuar 150 rrjedhje të mëdha. Ndërkohë Kaspersky Lab, një kompania ruse e sigurisë kibernetike, raportoi 168 rrjedhje, që arrijnë në rreth 2 miliardë rreshta të dhënash, përfshirë 48 milionë me fjalëkalime të fshehta.

Pas fillimit të pushtimit rus vitin e kaluar, një numër i madh hakerash në mbarë botën, shprehën solidaritetin me Ukrainën dhe ndërmorën veprime kundër Moskës. “Kolegët e mi dhe unë veprojmë sipas parimit: mund të hakerohet, atëherë duhet të hakerohet”- thotë një përfaqësues i grupit Cyber.Anarchy.Squad.

“Ne besojmë në shenjestrimin e çdo gjëje të arritshme, sidomos nëse është e rëndësishme për të mposhtur armikun”- shton ai. “BlackBird”, një nga themeluesit e komunitetit DC8044, shpjegon më tej se objektivi kryesor i hakerimit ndaj faqeve dhe sistemeve të institucioneve ruse është marrja e të dhënave të dobishme për forcat ukrainase të sigurisë. “Të dhënat personale të marra nga grupet tona, ndahen zakonisht me forcat e sigurisë së Ukrainës. Ato e grumbullojnë dhe analizojnë këtë informacion për t’i mbështetur me më shumë efektivitet operacionet e tyre në fushën e betejës”- shprehet eksperti.

Hakerat bashkëpunojnë ngushtë edhe me shërbimet e inteligjencës ukrainase. Ata janë të angazhuar në operacione zbulimi, sabotimi dhe informacioni. Andrey Baranovich, bashkëthemelues i grupit ukrainas CyberAlliance thotë se “nëse kalojmë 24 orë duke hakeruar diçka, viktimave tona u duhet të paktën një javë që të marrin veten nga sulmi dhe në rastin optimal, ato nuk e marrin veten asnjëherë”.

Hakerat pajtohen njëzëri se rrjedhjet e bëra tashme të njohura janë vetëm maja e ajsbergut. Në shumicën e rasteve, pasi kanë fituar qasje tek të dhënat, hakerat përpiqen të mos e zbulojnë informacionin publikisht, që të mos reagojë organizata që është është hakeruar. “Disa baza të dhënash në të cilat hakerat kanë tashmë akses, janë vazhdimisht të ngopura me sasi të mëdha të dhënash të reja dhe nxjerrja e tyre në publik do të thotë të humbasësh këtë qasje”- thotë BlackBird.

Sa e ndjeshme është Rusia ndaj sulmit të hakerave?

Shkeljet e të dhënave bëhen publike kur hakerat duan që të dëmtojnë armikun ose të krijojnë një reputacion për veten e tyre. Natyrisht, të dhënat e përftuara shiten edhe për para, tek ata që quhen në gjuhën teknike ‘spammers’, mashtruesit kibernetike dhe grumbulluesit e të dhënave. “Ne vjedhim dhe shesim vazhdimisht të dhëna”- thotë Michael Myers, një anëtar i grupit të hakerave UHG. “Në përgjithësi përpiqemi të ndihmojmë personelin tonë ushtarak, por po ashtu duhet të financojmë operacionet tona teknike”- thekson ai.

Natyrisht, duke qenë të gjitha aspektet e tjera të barabarta, sa më shumë njerëz të përdorin internetin, duke lënë atje të dhënat e tyre, aq më shumë rrjedhje të dhënash do të ndodhin.

Rusia është ndër liderët botërorë në përdorimin e internetit, dhe pandemia COVID-19 e rriti përdorimin.

Sanksionet ekonomike të Perëndimit, nuk po i bëjnë gjërat më të lehta për Moskën. Shumë kompani perëndimore të teknologjisë së informacionit, që u kishin shitur bizneseve ruse programe kundër hakerave dhe hakerimit - Cisco, IBM, Imperva, Fortinet, Norton, Avast - i kanë kufizuar apo ndërprerë plotësisht aktivitetet e tyre në Rusi.

“Nëse më herët kompanitë ruse kishin luksin të përdornin një softuerit më të madh, më të njohur, më të provuar kundër hakerimit, tani ato duhet të improvizojnë”- vëren një ekspert, i cili dëshironte të mbetej anonim. “Fakti që Rusia është shumë e varur nga teknologjitë perëndimore, të cilat tani janë tepër të vështira për t’u zëvendësuar, e bën edhe më të lehtë hakerimin e Rusisë”- thekson Baranovich nga Aleanca Kibernetike e Ukrainës.

Si i lufton Rusia hakerat?

Në teori, Roskomnadzor, agjencia ruse e mediave dhe teknologjisë së informacionit, ka mandatin për të mbrojtur të dhënat personale. Ky është një organ qeveritar shumë aktiv: bllokon faqet e opozitës, zbaton censurën e vendosur nga regjimi në Rusi, studion mënyrat për të shkëputur rrjetet ruse nga sulmet e jashtme.

Madje sigurohet që presidenti rus Vladimir Putin të mos etiketohet me emra fyes në rrjet. Për shkak të listës së gjatë të detyrave të tij, asaj nuk i ka mbetur asnjë burim për të mbrojtur të dhënat personale të rusëve, dhe ligji nuk ofron ndonjë ndihmë reale në këtë drejtim.

“E gjithë lufta aktuale kundër rrjedhjes së të dhënave, përfshin dërgimin e letrave dhe simulimin e një aktiviteti të fuqishëm. Vendosen disa gjoba vetëm pasi shpërthen një skandal në media”- vëren eksperti i sigurisë së informacionit. Mbrojtja e të dhënave personale është pak e shumë e tillë: Çdo operator i të dhënave personale - qoftë kompania kryesore ruse e internetit Yandex apo një shërbim rajonal i shpërndarjes së picave - duhet të përfshihet në regjistrin e operatorëve.

Aktualisht ka gati 1 milionë kompani të tilla. Nëse ndodh një rrjedhje të dhënash, kompania është e detyruar të njoftojë Roskomnadzor. Zakonisht kjo e fundit nis një hetim dhe më pas mund ta detyrojë kompaninë të përballet me përgjegjësi administrative. Gjoba maksimale është 100.000 rubla (1.100 dollarë).

Ministria e Zhvillimit Dixhital në Rusi, po përgatit tani një projekt-ligj që shpreson se mund të zvogëlojë numrin e rrjedhjes së të së dhënave. Ai parashikohet të rritë gjobat për kompanitë, të dhënat e të cilave janë bërë publike. Për shkeljen e parë ka një gjobë 3-15 milion rubla (33.000- 170.000 dollarë).

Për një rrjedhje të përsëritur, gjoba shkon në 3 për qind të xhiros vjetore të kompanisë, por jo më pak se 15 milion rubla dhe jo më shumë se 500 milion rubla (5.5 milionë dollarë). Njëherazi, kompania do të jetë në gjendje ta ulë gjobën, vetëm nëse arrin një marrëveshje me shumicën e viktimave, përfshirë njerëzit të dhënat e të cilëve janë zbuluar, duke u ofruar atyre kompensim. Kjo supozohet të bëhet përmes Shërbimeve Shtetërore. Biznesi ka tradicionalisht frikë se zyrtarët do ta përdorin këtë ligj jo për të mirën e shoqërisë, por për interesat e tyre personale

Roskomnadzor ka propozuar licencimin e operatorëve të mëdhenj të të dhënave personale (më shumë se 1 milionë të tillë). Projekti parashikon kalimin në një sistem licencimi, ku kompanitë me më shumë se 1 milionë regjistrime do të duhet të plotësojnë kritere specifike.

Ato përfshijnë punësimin e të paktën 5 personave me arsim të lartë në sigurinë e informacionit, tregimin e aftësisë për të paguar gjoba të mëdha dhe kufizimin e përpunimit të të dhënave brenda Rusisë. Më pas, Roskomnadzor do të kryejë një vlerësim të infrastrukturës së IT të kompanisë për të përcaktuar se ajo është mjaftueshëm e mbrojtur.

Edhe pse kjo duket si e arsyeshme, biznesi druhet se zyrtarët do ta përdorin atë për synime jo të mira, dhe më tepër për interesat e tyre personale apo ekonomike. “Një ligj i tillë i inkurajon zyrtarët të përpiqen të rrisin numrin e gjobave, në vend që të ndalojnë rrjedhjet e të dhënave”-  përfundon eksperti i sigurisë kibernetike.

lufta ukraine-rusi

Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet