LIVE UPDATES
Bota

"Rrezik për njerëzimin"! Ekspertë dhe liderë botërorë kërkojnë të ndalet zhvillimi i superinteligjencës artificiale

Shkencëtarë dhe figura publike po kërkojnë të ngadalësohet gara drejt superinteligjencës, duke paralajmëruar se pa rregulla të përshtatshme ajo mund të përbëjë rrezik për njerëzimin.

15 Nëntor 2025, 07:28 Nga E. D
"Rrezik për njerëzimin"! Ekspertë dhe liderë
foto ilustruese

Superinteligjenca artificiale mund të jetë mjeti më i fuqishëm që ka krijuar ndonjëherë njerëzimi, ose sfida më e madhe e tij. Le të ndalemi dhe të vlerësojmë arsyet e këtij zhvillimi, argumentet pro dhe kundër.

Shkencëtarë dhe figura publike po kërkojnë të ngadalësohet gara drejt superinteligjencës, duke paralajmëruar se pa rregulla të përshtatshme ajo mund të përbëjë rrezik për njerëzimin.

Një grup i madh shkencëtarësh, pionierë të teknologjisë, akademikë, figura politike dhe komunikues publikë, kërkojnë që të bllokohet zhvillimi i sistemeve të Inteligjencës Artificiale të karakterizuara nga një “superinteligjencë” deri sa të ketë prova, studime të plota dhe të qarta që tregojnë se kjo teknologji sjell më shumë përfitime se sa rreziqe për njerëzimin.

Kërkesa është formalizuar në një deklaratë të nënshkruar nga mbi 1.500 ekspertë dhe personalitete publike.

Dokumenti pranon se AI mund të sjellë përparime të paprecedenta në shumë fusha në dobi të shoqërisë, por paralajmëron se zhvillimi i një superinteligjence e njohur edhe si AI e Përgjithshme (AGI), pa masa sigurie dhe kontrolli të mjaftueshëm përbën një rrezik shumë të madh, ndoshta të pakonceptuar më parë që mund të kërcënojë madje mbijetesën e njeriut.

Në krye të listës janë Geoffrey Hinton, fitues i Çmimit Nobel dhe profesor emeritus i Shkencave Kompjuterike në Universitetin e Torontos, dhe Yoshua Bengio, profesor në Universitetin e Montrealit, i konsideruar si shkencëtari më i cituar në botë. Të dy njihen si “kumbarët e Inteligjencës Artificiale moderne”.

Ndër nënshkruesit janë gjithashtu Steve Wozniak, bashkëthemelues i Apple dhe Richard Branson, themelues i Virgin Group. Peticionin e mbështesin edhe figura politike e ushtarake të profilit të lartë si Susan Rice (ish-këshilltare për Sigurinë Kombëtare të SHBA-së), Steve Bannon (këshilltar politik i Donald Trump), Admirali Michael G. Mullen (ish-kryetar i Shefave të Shtabit të Përbashkët të SHBA-së, njihet për fokusin e tij në udhëheqje, etikë dhe strategji në sigurinë kombëtare).

Listën e plotë e përmbyllin personalitete nga bota e kulturës dhe komunikimit, si Glenn Beck, Yuval Noah Harari, si dhe dukët e Sussex-it, Harry dhe Meghan Markle.

Një thirrje globale për të ndalur garën drejt superinteligjencës

Në deklaratë thuhet se, “shumë nga kompanitë kryesore të Inteligjencës Artificiale kanë si objektiv të deklaruar zhvillimin e një superinteligjence brenda dhjetëvjeçarit të ardhshëm, e aftë të tejkalojë ndjeshëm logjikën njerëzore në pothuajse të gjitha aktivitetet njohëse.

Kjo ka shkaktuar frikë pasi mund të ndikojë në humbjen e autonomisë njerëzore, në kufizimin e lirive dhe të drejtave civile, në cenimin e sigurisë kombëtare dhe në fund, te shfarosja e mundshme e njerëzimit”,

Përballë këtyre shqetësimeve nënshkruesit kërkojnë që zhvillimi i sistemeve AGI të kufizohet, derisa të ekzistojë një konsensus shkencor mbi sigurinë dhe kontrollin e tyre, si dhe një pranim i gjerë publik.

Mark Beall, ish-drejtor i strategjive të AI në Departamentin e Mbrojtjes së SHBA-së, thekson:

“Kur studiuesit e Inteligjencës Artificiale paralajmërojnë për rrezikun e shfarosjes dhe liderët teknologjikë ndërtojnë bunkerë për skenarë katastrofikë, kujdesi na detyron t’i dëgjojmë. Superinteligjenca pa masa sigurie mund të përfaqësojë shprehjen më të lartë të arrogancës njerëzore, një fuqi pa kufij moralë”.

Nisma është promovuar nga Future of Life Institute, një organizatë jofitimprurëse që prej më shumë se një dekade, studion rreziqet e mëdha që lidhen me Inteligjencën Artificiale, me qëllim që ta drejtojë zhvillimin e saj në dobi të njerëzimit.

Dy vite më parë, e njëjta organizatë kishte publikuar një letër të nënshkruar nga shumë ekspertë teknologjie ku kërkohej një pauzë në zhvillimin e sistemeve të fuqishme të AI.

Këtë herë, kërkesa është për ndalim të plotë dhe dallohet jo vetëm për numrin por edhe për fushat e ndryshme nga vijnë nënshkruesit e dokumentit.

Dyshime dhe shqetësime për zhvillimin e AGI

Deklarata thekson se në Shtetet e Bashkuara ekziston një pakënaqësi e gjerë ndaj përparimit të shpejtë të Inteligjencës Artificiale dhe mungesës së rregullave të forta.

Citohet një sondazh i fundit me 2.000 të rritur amerikanë, sipas të cilit vetëm 5% e të anketuarve mbështesin zhvillimin e shpejtë dhe pa rregullime të kësaj teknologjie.

Përkundrazi, një përqindje e madhe, rreth 64% e tyre, mendojnë se superinteligjenca nuk duhet të zhvillohet derisa të provohet se është e sigurt dhe e kontrollueshme pro rregullave të rrepta ndaj sistemeve të avancuara.

Yoshua Bengio thekson se “për të ecur përpara në mënyrë të sigurt drejt superinteligjencës, duhet të përcaktojmë shkencërisht se si të projektojmë sisteme AI që të jenë të paafta të dëmtojnë njerëzit, duke vlerësuar edhe përdorimin keqdashës.

Duhet të sigurojmë që qytetarët të kenë pjesëmarrje shumë më të fortë në vendimet që do të përcaktojnë të ardhmen tonë të përbashkët”.

Ekspertët e fushës besojnë se zhvillimi i AGI është më afër se sa mendohej, ndër ta Elon Musk parashikon që aftësitë e AI do të tejkalojnë inteligjencën njerëzore në fund të këtij viti, ose në fillim të 2026, ndërsa shkencëtarë të tjerë deklarojnë se këto programe të avancuara mund të bëhen realitet deri në 2030.

Deri tani nuk është dëshmuar zhvillimi i AI të këtij niveli, por shumë ekspertë paralajmërojnë se pa kontrolle të rrepta, përdorimi i teknologjive kaq të avancuara mund të dalë jashtë kontrollit dhe të sjellë rreziqe të konsiderueshme për sigurinë dhe shoqërinë.

Stuart Russell, profesor i Shkencave Kompjuterike në Universitetin e Berkeley-t dhe një nga nënshkruesit, përfundon: “Kjo kërkesë e re nuk është ndalim apo moratorium në kuptimin tradicional. Është thjesht një propozim për masa sigurie të përshtatshme për një teknologji që sipas vetë zhvilluesve, ka një mundësi domethënëse për të shkaktuar shfarosjen e njerëzimit.

A është kjo e tepërt për ta kërkuar?”/MONITOR

superinteligjenca artificiale

Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet