LIVE UPDATES
Bota

Pse Irani po kërcënon me prodhimin e armëve bërthamore?

Teherani për një kohë të gjatë ka pretenduar se programi i tij bërthamor ka qëllime civile.

18 Maj 2024, 11:47 Nga E. D

Pse Irani po kërcënon me prodhimin e armëve bërthamore?

IRAN- Posedimi i armëve bërthamore për një kohë të gjatë ka qenë temë tabu në Iran. Lideri suprem i Iranit i ka shpallur armët bërthamore “joislamike”.

Por, javët e fundit është rritur numri i zyrtarëve iranianë të cilët hapur kanë sugjeruar se Republika Islamike mund ta shndërrojë programin e saj bërthamor në program për armë. Teherani për një kohë të gjatë ka pretenduar se programi i tij bërthamor ka qëllime civile.

Ndryshimi i retorikës përkon me rritjen e armiqësive mes Teheranit dhe Izraelit. Muajin e kaluar, Izraeli kreu sulm ndaj Iranit në përgjigje të sulmit të paprecedent me raketa dhe dronë që kreu Teherani ndaj armikut të tij të përbetuar.

Ekspertët thanë se kërcënimet në rritje të Iranit për të krijuar armë bërthamore janë shqetësuese, edhe pse theksuan se deklaratat e zyrtarëve ka të ngjarë se synojnë të pengojnë një sulm tjetër në tokën iraniane.

Eric Brewer, nënkryetar i Nismës për Kërcënime Bërthamore me seli në Uashington, tha se kërcënimet iraniane duket se janë “të kushtëzuara”.

“Mendoj se nëse Izraeli apo Shtetet e Bashkuara kryejnë ndonjë sulm ndaj programit bërthamor të Iranit, ka shumë gjasa që Teherani, në fakt, të vendosë të krijojë armë bërthamore”, tha ai.

Kamal Kharazi, ish-ministër i Jashtëm njëherësh këshilltar aktual i liderit suprem, Ajatollah Ali Khamenie, paralajmëroi më 13 maj se nëse Izraeli e kërcënon Iranin, “ne mund ta shqyrtojmë doktrinën tonë bërthamore”.

“Ne nuk duam armë bërthamore dhe prandaj ekziston edhe fetvaja e liderit suprem. Por, nëse armiku ju kërcënon, çfarë do të bënit ju?”, tha ai.

Ditë më parë, në një intervistë për Al-Jazeeran, Kharazi tha se Irani “ka kapacitete për të prodhuar një bombë” edhe pse shteti nuk ka ndërmarrë hapa për të prodhuar një bombë të tillë.

Para se Izraeli të sulmonte Iranin më 19 prill, komandanti i Gardës Revolucionare Islamike të Iranit paralajmëroi se një sulm që do të shënjestronte ndërtesat bërthamore iraniane do të nxiste një sulm reciprok ndaj Izraelit dhe do të mund të shtynte Iranin që të rimendojë qëndrimin e tij ndaj armëve bërthamore.

Brewer tha se një gjë e tillë do të bënte që kërcënimet të shkonin “në një nivel të besueshmërisë” se programi bërthamor i Iranit është shumë më i avancuar sot sesa ka qenë në të kaluarën.

Marrëveshja historike mes fuqive botërore dhe Iranit më 2015, kufizoi programin bërthamor të Teheranit në këmbim të lehtësimit të sanksioneve ndërkombëtare. Por, presidenti i atëhershëm Donald Trump, tërhoqi Shtetet e Bashkuara nga marrëveshja dhe rivendosi sanksione ndaj Republikës Islamike më 2018. Kjo bëri që Teherani të përshpejtojë pasurimin e uraniumit dhe të kufizojë inspektimet ndërkombëtare në ndërtesat e tij bërthamore.

Farzan Sabet, hulumtues i lartë në Institutin Graduate në Gjenevë, tha se dështimi i përpjekjeve ndërkombëtare për të ringjallur marrëveshjen bërthamore mund të qëndrojë pas kërcënimeve të fundit të Teheranit për prodhimin e armëve bërthamore.

Një tjetër arsye, tha ai, mund të jetë “për të penguar administratën aktuale apo të ardhshme amerikane që të ndërmarrë edhe një fushatë të ‘presionit maksimal’ në aspektin ekonomik dhe ushtarak kundër Iranit”.

Më 2010, Khamenei lëshoi një fetva, apo dekret fetar, që thoshte se Irani konsideron se përdorimi i armëve bërthamore është “haram” dhe se shteti nuk po synon që të ketë armë të tilla.

Fetvaja është përdorur si dëshmi nga zyrtarët iranianë për të argumentuar se Republika Islamike nuk dëshiron të posedojë armë bërthamore.

Por, Brewer tha se fetvaja e Khameneit “nuk është një pengesë kuptimplote që Irani të ndërtojë bombë” bërthamore.

“Në teori, Irani mund të bëjë pjesën më të madhe të punës për armët bërthamore, përderisa fetvaja është në fuqi, dhe më pas Khamenei mund ta tërheqë fetvanë në minutat e fundit”, shtoi ai.

Pavarësisht deklaratave publike të bëra nga zyrtarët iranianë, Ministria e Jashtme ka insistuar se nuk ka pasur ndryshim në doktrinën bërthamore të shtetit.

Sabet tha se mesazhi i dyfishtë mund të “reflektojë një debat brenda sistemit në Iran, në të cilin balanca e fuqisë apo konsensusi deri së fundi nuk ishte në favor të ndërtimit dhe dislokimit të armëve bërthamore, por ky qëndrim mund të ketë ndryshuar”.

Disa media iraniane kanë raportuar se shteti ka mjaftueshëm uranium të pasuruar për të prodhuar dhjetë bomba bërthamore.

Brewer tha se vlerësimet amerikane sugjerojnë se Iranit do t’i duhen rreth dy javë për të prodhuar uranium të shkallës për armë bërthamore në sasi të mjaftueshme për të ndërtuar një bombë. Por, ai tha se prodhimi i një pajisjeje të përdorshme bërthamore, mund të marrë muaj apo edhe më shumë se një vit kohë./REL

iran

Sondazh

Poll

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend

Grabitet me armë një bankë e nivelit të dytë në Tiranë