LIVE UPDATES
Bota

Protestat masive në Serbi/ Analiza e Politico: A është në telashe Aleksandar Vuçiç?

Lëvizja protestuese më e madhe dhe më e dukshme në historinë moderne të Serbisë u përshkallëzua të shtunën, kur të paktën 100,000 njerëz marshuan në Beograd nga e gjithë vendi për të kërkuar që qeveria të marrë seriozisht korrupsionin.

17 Mars 2025, 22:06 Nga E. D
Protestat masive në Serbi/ Analiza e Politico: A është në
foto ilustruese

SERBI- Presidenti serb Aleksandër Vuçiç është në pozitë të vështirë por a do të mund të shpëtojë prej saj? Lëvizja protestuese më e madhe dhe më e dukshme në historinë moderne të Serbisë u përshkallëzua të shtunën, kur të paktën 100,000 njerëz marshuan në Beograd nga e gjithë vendi për të kërkuar që qeveria të marrë seriozisht korrupsionin.

Protestat filluan më shumë se katër muaj më parë, pasi çatia e stacionit kryesor të trenit në Novi Sad, kryeqyteti rajonal i veriut të Serbisë, u shemb dhe vrau 14 persona në vend. Një viktimë tjetër ndërroi jetë më vonë nga plagët e marra, duke e çuar numrin e të vdekurve në 15 një numër që tani është thellësisht i lidhur me protestat, të cilat shënohen nga homazhe 15-minutëshe dhe nderime në heshtje, ndërsa demonstratat më të mëdha mbahen çdo 15 të muajit.

Qeveria dhe parlamenti i drejtuar nga Partia Progresiste Serbe kanë provuar një përzierje midis minimizimit të protestave dhe bërjes së disa lëshimeve, por asnjëra nuk e ka ndalur vrullin e tyre, ndërsa edhe shumë mbështetës besnikë të qeverisë po anojnë drejt lëvizjes.

A nuk protestojnë gjithmonë njerëzit në Serbi?

Po, deri diku, por këto protesta janë ndryshe. Serbia ka pasur disa nga liderët më të diskutueshëm dhe shkatërrimtarë në historinë e Ballkanit mendoni për Slobodan Millosheviçin, për shembull, presidentin gjatë viteve 1990, i njohur për brezin e vjetër që kujton shpërbërjen e përgjakshme të Jugosllavisë si “Kasapi i Ballkanit”. Ai u rrëzua nga një seri protestash të njohura si Revolucioni i 6 Tetorit.

Si rezultat, demonstratat e udhëhequra nga lëvizje me mendësi progresiste, pro-perëndimore ose thjesht nga ata që përpiqen të rrëzojnë liderët që janë bërë shumë komodë me pushtetin, janë relativisht të zakonshme. POLITICO ka mbuluar protestat kryesore, dhe lëvizja e fundit protestuese shpërtheu vetëm një vit më parë për shkak të akuzave për manipulim zgjedhor.

Pse këto protesta janë të ndryshme?

Shembja e çatisë në Novi Sad tronditi njerëzit për shkak të natyrës së rastësishme të viktimave qytetarë të zakonshëm që thjesht ndodheshin në stacionin e qytetit gjatë orëve të pikut. Tragjedia u thellua më tej nga vendndodhja strategjike e Novi Sadit pranë kryeqyteteve rajonale si Budapesti, Zagrebi dhe Vjena, duke e bërë atë një qendër për udhëtarët nga e gjithë rajoni. Kushdo mund të kishte qenë aty atë ditë.

Kjo është arsyeja pse kaq shumë njerëz u detyruan të shkonin në Beograd të shtunën e kaluar. Ndërsa Ministria e Brendshme pretendon se ishin 107,000 njerëz dhe burime të tjera thonë se numri mund të ketë arritur në 300,000, është e vështirë të merret një numër i saktë, pasi njerëzit mbushën bulevardet kryesore të Beogradit, rrugicat anësore dhe hapësirat midis institucioneve kryesore dhe ndërtesave të banimit.

Por cilido që ishte atje mund t’ju thotë se turma ishte aq e dendur sa për të paktën tre orë, lëvizja përgjatë segmentit dy-kilometërsh të qendrës së Beogradit ishte pothuajse e pamundur. Turma mbante pankarta dhe këndonte këngë proteste, ndërsa disa studentë krijuan figura prej letre-mâché të politikanëve me gojët mbushur me para.

A është e vërtetë që u përdor një ‘top zanor’ kundër protestuesve?

Rreth orës 19:00 të shtunën, gjatë një tjetër homazhi 15-minutësh për viktimat, një zhurmë e papritur shpërtheu në rrugën Kralja Milana. Turma u shpërnda në të gjitha anët, me shumë njerëz që ranë dhe u lënduan. Mediat lokale spekulojnë se ishte një top zanor, një pajisje kontroverse për kontrollin e turmave e njohur gjithashtu si Long-Range Acoustic Device (LRAD), e cila emeton valë zanore me frekuencë të lartë që shkaktojnë dhimbje, çorientim dhe dëmtime të përhershme të dëgjimit.

Në reagimin e menjëhershëm, Vuçiç mohoi përdorimin e një LRAD kundër protestuesve dhe tha se ishte një armë kundër dronëve ose një pajisje elektronike që çaktivizon dronët duke bllokuar sinjalet e tyre GPS dhe radio, duke i detyruar të ulen ose të humbin kontrollin. Një hetim urgjent është në zhvillim.

Ku është korrupsioni i dyshuar?

Shumë ndërtesa publike në Evropën post-komuniste janë ndërtuar gjatë shekullit të 20-të me prioritetin për infrastrukturë publike për masat, jo për individët e pasur. Pas rënies së komunizmit, shumë prej këtyre ndërtesave nuk u mirëmbajtën siç duhet ose u lanë në gjendje të keqe. Stacioni i trenit në Novi Sad, i ndërtuar në vitin 1964, ishte në nevojë të dëshpëruar për rinovim.

Ai po përmirësohej që nga viti 2021 si pjesë e Nismës Brez dhe Rrugë të Kinës, me synimin për të modernizuar linjën Beograd-Novi Sad-Budapest. Vuçiç është mburrur se investimet kineze kanë përmirësuar ndjeshëm kohët e udhëtimit, por shumë besojnë se korrupsioni, kontratat e keqhartuara ose mungesa e mbikëqyrjes së ekspertëve luajtën një rol në shembjen e stacionit.

A mund ta rrëzojnë protestat Vuçiçin?

Është ende e vështirë. Deri më tani, ai ka detyruar tre ministra, kryetarin e bashkisë së Novi Sadit dhe madje edhe kryeministrin Miloš Vučević të japin dorëheqjen. Megjithatë, njerëzit nuk janë të impresionuar. Për më tepër, ai ka publikuar dokumentet e planifikimit të ndërtimit, por në një version shumë të redaktuar.

A ka BE-ja ndonjë mendim?

Në konferencën për shtyp të Komisionit Evropian të hënën, tha se ishte planifikuar një takim midis Presidentes Ursula von der Leyen dhe Vuçiç. Komisionerja e Zgjerimit Marta Kos i ka fokusuar kryesisht deklaratat e saj në dënimin e dhunës ndaj protestuesve. Ndryshe nga Hungaria, Gjeorgjia dhe Sllovakia, njerëzit në Serbi e shohin liderin Vuçiç si njeriun që do ta kundërshtojë BE-në.

A është përfshirë Novak Gjokoviç?

Po! Ylli i tenisit mbështeti protestat disa herë në muajt e fundit dhe ndau një foto ajrore të Beogradit të mbushur me njerëz me mbishkrimin “Histori! Lavdi”. Ky gjest ka një domethënie të madhe për serbët, pasi ai rrallë ka bërë deklarata politike për Serbinë. Kjo tregon se edhe mbështetësit më të fortë të Vuçiçit po fillojnë të largohen prej tij./POLITICO

aleksander vucic

Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet