LIVE UPDATES
Bota

Presidenti letonez: Ëndrra për një Rusi demokratike, iluzion i Perëndimit

Sipas tij, rruga e Ukrainës drejt BE-së është e pashmangshme, edhe pse do të jetë ndoshta e vështirë. Ai, po ashtu, thotë se Perëndimi është zënë në befasi nga pushtimi rus, pjesërisht për shkak të “iluzioneve” që ka pasur për Rusinë, pas Luftës së Ftohtë.

1 Mars 2023, 16:23 Nga k.m.
Presidenti letonez: Ëndrra për një Rusi demokratike, iluzion i
Presidenti letonez, Egils Levits

Prej se Rusia ka nisur pushtimin në shkallë të plotë të Ukrainës, një vit më parë, tri vendet baltike - Letonia, Lituania dhe Estonia - kanë qenë ndër më të zëshmet që kanë dënuar agresionin e paprovokuar të Moskës dhe ndër të parat që i kanë ofruar mbështetje Kievit. Presidenti i Letonisë, Egils Levits, ka qenë udhëheqësi i parë botëror që ka qëndruar një natë në Kiev, në prill të vitit të kaluar, kur të tjerët kanë hezituar të udhëtojnë në Ukrainë.

Në një intervistë për Shërbimin e Gjeorgjisë të Radios Evropa e Lirë, Levits, 67 vjeç, thotë se një gjykatë për krimet e luftës në Ukrainë duhet të krijohet sa më shpejt që është e mundur.

Sipas tij, rruga e Ukrainës drejt BE-së është e pashmangshme, edhe pse do të jetë ndoshta e vështirë. Ai, po ashtu, thotë se Perëndimi është zënë në befasi nga pushtimi rus, pjesërisht për shkak të “iluzioneve” që ka pasur për Rusinë, pas Luftës së Ftohtë.

Radio Evropa e Lirë: Hulumtimet e mia tregojnë se ju jeni udhëheqësi i parë perëndimor që keni kaluar një natë në Kiev, pas nisjes së luftës. A ka qenë ky një gjest simbolik?

Egils Levits: Po. E kam pranuar menjëherë këtë propozim nga pala ukrainase. Sepse, padyshim, ka qenë e rëndësishme për ukrainasit.

Radio Evropa e Lirë: Si ish-gjyqtar në Gjykatën Evropiane të të Drejtave të Njeriut, ju bëni thirrje për krijimin e një gjykate speciale, për ta ndëshkuar Rusinë për krimet e saj të supozuara të luftës në Ukrainë. A do të ishte një gjykatë e tillë e plotë nëse presidenti rus, Vladimir Putin, nuk do të dilte në bankën e të akuzuarve?

Egils Levits: Një gjykatë e tillë mund të krijohet. Nuk duhet të presim kur Rusia të mposhtet ose kur Putini ta humbë [pushtetin]. Është e mundur të krijohet, sepse jo të gjithë kriminelët janë të pranishëm personalisht në gjykata.

Për shembull, në Jugosllavi, disa kriminelë janë gjykuar në mungesë. E njëjta gjë mund të bëhet edhe tani.

Gjëja më e rëndësishme nuk është që personi të dalë i ulur në gjyq. Është [më e rëndësishme] që ne ta [ekspozojmë] këtë makineri të luftës, të agresionit, me mjete gjyqësore.

Edhe në raste të tjera, në Ruandë, në Sierra Leone apo në Liberi, jo të gjithë kriminelët kanë dalë para gjyqit. Është shumë më e rëndësishme t’i bëhet e qartë shoqërisë se një sjellje e tillë nuk është e pranueshme.

Radio Evropa e Lirë: Kjo luftë ju ka dhënë juve, fqinjëve tuaj baltikë, Polonisë dhe vendeve të tjera arsye të mjaftueshme për t’i thënë pjesës tjetër të Perëndimit: “Ne ju kemi paralajmëruar që të mos jeni naivë me Rusinë dhe të mos vareni prej saj”. Si ka lindur ky naivitet, sipas jush? Çfarë e ka shkaktuar atë?

Egils Levits: Ky naivitet ka lindur, sepse, pas Luftës së Ftohtë, Perëndimi nuk u ka kushtuar vëmendje të mjaftueshme proceseve të brendshme në Rusi.

Sikur ta kishin vëzhguar më afër atë që ka ndodhur me Rusinë, atëherë, sigurisht, do të kishin zbuluar se ëndrra për një Rusi demokratike është një iluzion. Mendoj se kjo është arsyeja. Ka pasur neglizhencë.

Radio Evropa e Lirë: Pse nuk ju kanë dëgjuar? Sepse ju i keni paralajmëruar.

Egils Levits: Po, ne i kemi paralajmëruar ata. Por, nuk ka qenë një temë e rehatshme. Kjo ëndërr ka qenë më e rehatshme se ai realitet i hidhur.

Radio Evropa e Lirë: Ndoshta një paralajmërim i tillë mund të ketë qenë edhe lufta në Gjeorgji në vitin 2008?

Egils Levits: Natyrisht, agresioni ka filluar në vitin 2008 në Gjeorgji dhe shtetet baltike kanë reaguar menjëherë. Presidentët tanë kanë shkuar në Tbilisi në atë kohë, sepse ne e kemi ditur se çfarë do të thotë kur Rusia sulmon një vend.
Por, reagimi nga pjesa tjetër e Evropës ka qenë relativisht i dobët dhe kjo i ka bërë rusët të mendojnë: “Oh, Perëndimi, vendet perëndimore... Perëndimi është i dobët. Pra, ne mund të shkojmë më tej”.

Hapi tjetër është bërë në Krime në vitin 2014. Edhe atje ka pasur një reagim të dobët. Dhe, pastaj, nga pikëpamja ruse, një sulm në shkallë të plotë, më 2022.

Andaj, ne - Perëndimi - duhet t’i nxjerrim konkluzionet e duhura. Tani më vjen mirë që Perëndimi duket se ka mësuar vërtet se çfarë karakteri ka Rusia, çfarë është Rusia... dhe ka zhvilluar një strategji se si ta adresojmë atë.

Radio Evropa e Lirë: Një tjetër ide që ju jeni duke mbrojtur, është ngrirja e aseteve ruse dhe dhënia e tyre në Ukrainë, për ta rindërtuar Ukrainën. Ju thoni se një gjë e tillë është e vështirë, por e realizueshme. Nëse Perëndimi është zgjuar vërtet, siç thoni ju, pse nuk ka ndodhur kjo?

Egils Levits: Ndërtimi ose zhvillimi i vullnetit politik kundër Rusisë është një proces i vazhdueshëm. Nëse shohim se si Perëndimi po [e shikon] Rusinë sot, [krahasuar me] një vit më parë ose ndoshta gjysmë viti më parë, atëherë ka një përparim. Dhe ky përparim është në një drejtim. Vullneti politik është bërë më i fortë për të mbrojtur veten dhe, gjithashtu, për t’i kërkuar llogari Rusisë.

Radio Evropa e Lirë: Mendoni se do të arrijmë në atë pikë?

Egils Levits: Mendoj se ka një vullnet në rritje për ta bërë këtë. Pra, nuk kemi arritur ende tek ajo pikë. Por, para se të arrihet kjo pikë, po zhvillohen disa diskutime për dinamikën.

Radio Evropa e Lirë: Presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelensky, ka deklaruar se Ukraina duhet të jetë në NATO dhe në Bashkimin Evropian. Unë e di që ju e ndani këtë mendim. Pyetja ime për ju është: kur mendoni se kjo mund të realizohet?

Egils Levits: Për këtë ka disa reforma [që Kievi duhet t’i përmbushë]. Dhe këto reforma kërkojnë kohë. Për shembull, Letonisë, procesi i anëtarësimit në BE i ka marrë shtatë vjet. Mund të përshpejtohet. Megjithatë, kjo mund të vështirësohet edhe më, gjatë një periudhe lufte.

Pra, nuk mund të them se kur, por mund të them se ka vullnet serioz nga të gjitha vendet anëtare [të BE-së] që ta bëjnë këtë sa më shpejt. Natyrisht, Ukraina tani është e përqendruar në luftë, por, në të njëjtën kohë, po bën edhe reforma... Pra, do të thosha se nuk do të zgjasë shumë, por jo vitin e ardhshëm.

Radio Evropa e Lirë: Po NATO-ja? Mendoj se mund të konstatojmë se Ukraina ka tani një nga ushtritë më të mira në botë.

Egils Levits: Mendoj se ky diskutim do të ripërtërihet pas luftës. Unë realisht e shoh Ukrainën si një vend anëtar të NATO-s, sepse - siç e thatë edhe ju me të drejtë - do ta ketë një nga ushtritë më të mira në botë dhe do të jetë një kontribut i vërtetë për fuqinë e NATO-s.

Radio Evropa e Lirë: Më lejoni t’ju pyes edhe për Moldavinë dhe Gjeorgjinë. Të dyja këto vende kanë aspirata për t’u anëtarësuar në Bashkimin Evropian, dhe së paku njëri prej tyre ka aspirata për NATO-n. Moldavia, në anën tjetër, po bëhet paksa skeptike për neutralitetin e saj. Si e shihni të ardhmen e tyre evropiane?

Egils Levits: Moldavia tani është nën presionin e Rusisë. Do të thosha se Qeveria aktuale është e gatshme t’i bëjë të gjithë hapat e nevojshëm, por ka nevojë për ndihmë.

Moldavia ka një mbështetëse të madhe, është Rumania, dhe Rumania po e ndihmon vërtet shumë Moldavinë. Unë do të thosha se, pak a shumë, Ukraina dhe Moldavia do të jenë gati në të njëjtën kornizë kohore për anëtarësimin e mundshëm në BE.

Gjeorgjia nuk e ka marrë ende statusin e vendit kandidat. Këshilla ime do të ishte që t’i fillojë reformat tani, sepse është e qartë se çfarë duhet bërë, dhe ta harmonizojë gjithë legjislacionin me legjislacionin evropian.

Radio Evropa e Lirë: A e shihni Qeverinë në Gjeorgji - ngjashëm me atë në Moldavi - të gatshme për t’i bërë hapat e nevojshëm dhe për t’iu përkushtuar reformave?

Egils Levits: Do të thosha se, sipas deklaratave të Qeverisë atje, ajo është e gatshme./REL

egils levits

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje