LIVE UPDATES
Bota

POST- COVID-19: Trupat keton ndihmojnë imunitetin, ushqejnë qelizat lymfocite

Sistemi imunitar ka nevojë për energji që të luftojë patogjenët si SARS-CoV-2. Kur mungojnë ato që quhen trupa keton, ky proces vështirësohet. Lajm i mirë është se nëpërmjet ushqimit arrihen disa përmirësime.

11 Shtator 2022, 08:53 Nga A.B
POST- COVID-19: Trupat keton ndihmojnë imunitetin, ushqejnë qelizat
Ushqime

Pse disa njerëz preken nga COVID-19 shumë më keq se sa të tjerët? Ndërkohë që disa vetë nuk ndiejnë asgjë, të tjerëve u duhet që të kalojnë javë të tëra në gjendje shtrati, mandje në rast nevoje duhet të shtrohen në spital. Ekziston mundësia që kjo pyetje të marrë disa përgjigje. Christoph Wilhelm dhe Christian Bode nga Universiteti i Bonit mendojnë se kanë gjetur një nga përgjigjet.

Christian Bode është mjek për kujdesin intensiv dhe që me fillimin e pandemisë ka trajtuar pacientë të sëmurë rëndë me COVID-19 në pavionin e shërbimit intensiv të klinikës universitare të Bonit. Ai ka vërejtur se nuk janë ataket citonike, pra reagimet e tepruara të sistemit imunitar ato që jo shpesh çojnë në infeksione të shumëfishta në trup. Duhet të ketë një shpjegim tjetër për proceset e vështira, shpesh vdekjeprurëse.

Prandaj Bode bisedoi me imunologun Christoph Wilhelm. Së bashku ata kanë kryer një studim ku kanë krahasuar ndryshimet e metabolizmit të pacientëve të sëmurë me COVID-19, me ato të pacientëve të sëmurë me grip, influenca. Kështu të dy shkencëtarët zbuluan një ndryshim që duket se ka ndikim të madh në fuqinë e sistemit imunitar.

Trupat keton ushqejnë qelizat lymfocite

Kush ka qenë një herë sëmurë rëndë e di se oreksi ikën, krejt. Fillimisht kjo gjë nuk përbën ndonjë problem, sepse trupi i njeriut ka planin e vet për raste të tilla. Kur nuk hamë ushqim ose hamë shumë pak dhe bëjmë që karbohidratet, furnizuesit kryesorë të energjisë në trup, të mungojnë atëherë metabolizmi ndryshon.

"Infeksionet kanë nevojë për shumë energji, të cilën duhet ta marrin diku,” shpjegon Christoph Wilhelm. Prandaj trupi fillon të djegë yndyrnat duke u kthyer në gjendje urie.

Gjatë këtij procesi krijohen ato që quhen trupa keton, të cilat janë të pasura me energji dhe zëvendësojnë karbohidratet. Një nga këto trupa keton është hidroksibutyrati Beta, shkurt BHB. Shkencëtarët panë se të sëmurët me grip krijojnë sasi të madhe trupash keton. Kurse të sëmurët me COVID-19 nuk tregojnë ndonjë rritje të numrit të trupave keton.

Përveç kësaj, studiuesit panë gjatë kërkimeve të tyre se trupat keton që mungojnë kanë ndikim direkt në gjendjen e sistemit imunitar, duke përcaktuar kështu sa e rëndë të jetë sëmundja.

Si qelizat vrarëse lymfocite ashtu edhe ato ndihmëse, dy komponentë të rëndësishëm të sistemit imunitar, tregonin në rastin e të sëmurëve me COVID-19 shenja lodhjeje, duket qartë që kjo ndodh për shkak të mungesës së trupave keton si furnizes energjie.

Wilhelm dhe Bode nuk janë ende në gjendje të japin përgjigje për pyetjen pse niveli i trupave keton nuk rritet mjaftueshëm tek të sëmurët me COVID-19, duke e paralizuar kështu systemin imunitar. Ata hamendësojnë se kjo mbase ka të bëjë me statusin e ushqimit të të sëmurit para marrjes së infeksionit.

Sa i madh është ndikimi i ushqimit mbi sistemin imunitar dhe në procesin e shërimit nga sëmundja, e di mjeku i specializuar për ushqimin Hans Hauner nga Universiteti i Mynihut. 

Ai është atje dekan i degës së mjekësisë nutriciliste. "Ushqimi luan rol shumë të madh tek sëmundjet dhe infeksionet,” thotë Hauner. "Nga studime të mëdha vëzhguese ne e dimë se sidomos në Angli, njerëzit me mbipeshë ose adipositas, dhjamosje, e kanë pasur më të vështirë gjatë COVID-19. Si sa i përket nivelit të komplikacioneve ashtu edhe nivelit të vdekjeve, të cilat kanë qenë më të larta.”

Prandaj mjekët nutricilistë e vlerësojnë shumë punën e kolegëve shkencëtarë të Bonit, sepse ajo bën të qartë sa e rëndësishme është një pjesë e mjekësisë që është lënë vazhdimisht pas dore: Ajo që hamë dhe ajo që nuk hamë ka ndikim konkret tek shëndeti ynë. Ushqimi jo vetëm që të sëmur, por ai mund të parandalojë sëmundjen dhe madje të të shërojë nga sëmundja.

Christoph Wilhelm dhe Christian Bode e kanë provuar këtë tek minjtë. Qeliza të dobta, të lodhura imuniteti e marrin veten kur furnizohen me trupa keton. Për shembull me anë të ndryshimit të qëllimshëm të ushqimit, që është i pasur me yndyrna dhe i varfër me karbohidrate. E njohur edhe si dieta keto. 

Dieta keto me yndyrna dhe pak karbohidrate
Kafshët e ushqyera në këtë mënyrë u shëruan nga infeksionet SARS-CoV-2, niveli i ngordhjeve ra shumë në krahasim me grupin e kontrollit.

Ushqimi për një sistem të shëndetshëm imunitar

Megjithatë tre ekspertët këshillojnë të mos bëhen eksperimente sipas kokës me ushqimin ketogjen. Kjo nuk është e nevojshme. "Edhe ushqimi i shëndetshëm me bimë, me pak mish ofron mbrojtjen më të mirë nga infeksionet ", thotë mjeku nutricilist Hauner. Perimet kanë shumë mikronutrientë, që i duhen sistemit imunitar për të qenë i aftë për veprim.

Acidet e yndyrshme Omega-3, që gjenden tek peshqit por edhe tek vajrat bimore dhe vaji i farërave të brassica rapa-s veprojnë kundër infeksioneve. Kurse acidet e yndyrshme që ndodhen tek mishi i nxisin infeksionet.

Natyrisht që edhe ushqimi më i mirë i mundshëm nuk do ta pengonte infektimin, thekson Hauner. Edhe për pyetjen, nëse trupi i njeriut mund të trajtohet në rastin e një infektimi akut me COVID-19 po ashtu me trupa keton si tek minjtë, shkencëtarët e Bonit duhet të vazhdojnë ende kërkimet për të kthyer përgjigje.

Mjeku i kujdesit intensiv Bode dhe imunologu Wilhelm janë thelluar ndërkohë në kërkime të tjera./DW

trupat keto

Sondazh

Poll

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës