LIVE UPDATES
Bota

"Përçarja transatlantike!" Analiza: Kina "në gjah" për mundësi në Evropë dhe Tajvan

Për Pekinin, përçarjet diplomatike mes Shteteve të Bashkuara dhe aleatëve evropianë – e fundit e nxitur nga diskutimi i nxehtë në Zyrën Ovale mes presidentit amerikan, Donald Trump, dhe homologut të tij ukrainas, Volodymyr Zelensky – përbëjnë mundësi të reja për përmirësim të marrëdhënieve me Evropën.

5 Mars 2025, 12:23 Nga M.B
"Përçarja transatlantike!" Analiza: Kina "në
Foto ilustruese

KINA- Pas një jave të ngjeshur diplomatike dhe diskutimeve se si mund t’i jepet fund luftës në Ukrainë, të cilat kanë rritur dallimet mes Shteteve të Bashkuara dhe fuqive perëndimore, si dhe kanë ngritur pikëpyetje për ndihmën amerikane për Ukrainën, Kina është duke analizuar mënyra si mund të përfitojë nga gjithë këto zhvillime.

Për Pekinin, përçarjet diplomatike mes Shteteve të Bashkuara dhe aleatëve evropianë – e fundit e nxitur nga diskutimi i nxehtë në Zyrën Ovale mes presidentit amerikan, Donald Trump, dhe homologut të tij ukrainas, Volodymyr Zelensky – përbëjnë mundësi të reja për përmirësim të marrëdhënieve me Evropën.

Diçka e tillë mund të ketë ndikim edhe në Azi, pasi vendet që janë të lidhura me Uashingtonin, sikurse Tajvani, janë duke u përballur me implikimet e një SHBA-je më transaksionale. Një situatë e tillë mund të forcojë Kinën në atë rajon, e cila vazhdimisht përpiqet t'i shtrijë më shumë rrënjët në Paqësor.

“Nuk ka dilema që kjo ka qenë gjë e mirë për Kinën”, ka thënë Andrew Small, hulumtues i lartë në Fondin Gjerman Marshall në Berlin, i cili paraprakisht e ka këshilluar Komisionin Evropian për strategjinë rreth Kinës, në disa përgjigje për Radion Evropa e Lirë.

“Pekini beson se mund të përfitojë shumë nga kjo situatë, duke nisur nga kontingjentet në Tajvan, e deri te një bashkëpunim më i madh me Rusinë, që do të nënkuptonte një SHBA të dobësuar”.

Kina veçse është interesuar për të kontaktuar me Brukselin dhe kryeqytetet tjera evropiane, para zhvillimeve të fundit në Uashington, të cilat rezultuan me largimin e Zelenskyt nga Shtëpia e Bardhë, pa e nënshkruar marrëveshjen e rëndësishme për minerale.

Përmes këtyre përpjekjeve, diplomatët kinezë janë munduar që t’i shfrytëzojnë shqetësimet lidhur me synimet e SHBA-së që t’i rivendosë marrëdhëniet me Rusinë dhe të përfundojë shpejt luftën në Ukrainë - duke braktisur kështu aleatët evropianë - kanë thënë tre zyrtarë të Bashkimit Evropian, në disa përgjigje për Radion Evropa e Lirë.

Pekini, i cili është deklaruar neutral, por e ka mbështetur Rusinë në luftën e saj në Ukrainë, është duke tentuar të përfitojë edhe më tepër nga mosmarrëveshjet transatlantike, përfshirë planet e Trumpit që të godasë BE-në me tarifa prej 25 për qind, për të cilat Brukseli është zotuar se do të kundërpërgjigjet. Small beson se kinezët janë ende në fazën e “gjetjes së fakteve” për të kuptuar se çfarë mund të përfitojnë në këtë kontekst.

“Gjithçka që Kina do të çojë përpara do të shihet me skepticizëm”, ka thënë ai.

“Por, Pekini beson se do të ketë përfitime pas fazës së parë, sidomos nëse nisin të zbatohen tarifat”.

Në Konferencën e Sigurisë në Munih, të mbajtur në shkurt, ministri i Jashtëm kinez, Wang Yi, ka thënë se Kina beson që të gjitha palët duhet të marrin pjesë në bisedimet për paqe, duke vënë në pah rolin e Evropës. Këto deklarata janë bërë para takimit mes zyrtarëve të SHBA-së dhe Rusisë në Riad, në të cilin nuk janë ftuar zyrtarë evropianë, dhe as ata nga Kievi.

“Nëse do të isha në vendin e Pekinit, do t’iu thosha evropianëve atë që duan të dëgjojnë, e ata aktualisht duan të dëgjojnë se Evropa dhe Kievi duhet të përfshihen në negociatat për të ardhmen e Ukrainës”, ka thënë në disa përgjigje për Radion Evropa e Lirë Zsuzsa Anna Ferenczy, profesoreshë në Universitetin Kombëtar Dong Hwa në Tajvan, dhe dikur këshilltare në Parlamentin Evropian.

Në margjina të konferencës, koloneli i pensionuar kinez, Zhou Bo është bërë kryelajm nëpër gazeta, pasi nuk e ka përjashtuar mundësinë që të ketë paqeruajtës kinezë dhe indianë në Ukrainë, në kuadër të marrëveshjes për përfundim të luftës.

Këto deklarata janë pasuar nga komentet e Wangut në takimin e grupit të 20 vendeve më të industrializuara (G20) në Afrikën e Jugut, ku ka thënë se bisedimet mes SHBA-së dhe Rusisë në Arabinë Saudite janë “dritare mundësie për paqe” në Ukrainë, dhe që “Kina do të vazhdojë të luajë rol konstruktiv në zgjidhje politike të krizës”.

Ferenczy beson se këto deklarata janë 'tullumbace testuese' për Pekinin për të parë sa mund të ketë ndikim fjala e tij, ndonëse, sipas saj, problemet tregtare ndër vite mes Brukselit dhe Pekinit, dhe afërsia e Kinës me Rusinë në periudhën e luftës, janë elemente që vështirë harrohen.

Mes tjerash, Pekini do të duhet të punojë në zhdukjen e përshtypjes se përpjekjet e tij diplomatike janë më tepër për imazh, sesa për arritje të paqes.

Pak pas nisjes së luftës, lideri kinez, Xi Jinping e ka përshkruar Kinën si neutrale dhe diplomatët kinezë kanë bërë thirrje për paqe nëpër forume ndërkombëtare. Më 2023, Pekini e ka prezantuar një plan paqeje për Ukrainën, të përbërë nga 12 pika, i cili mëtonte arritjen e armëpushimit dhe nisjen e bisedimeve për paqe, mirëpo nuk ofronte udhëzime se si mund të përfundonte lufte, prandaj zyrtarët evropianë e patën përjashtuar mundësinë që ai të shërbente si plan që i shtron rrugën paqes.

Administrata Trump ka thënë se përpjekjet e saj janë të dizajnuara që t’i shtyjnë aleatët të ndajnë më shumë fonde për mbrojtje, të rikalibrohen marrëdhëniet tregtare dhe t’i jepet fund luftës në Ukrainë.

Sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth ka thënë që nëse Shtetet e Bashkuara tërheqin ndihmën ushtarake për Ukrainën, kjo do t’i mundësonte Uashingtonit që t’i fokusonte resurset e veta në rajonin e Azi-Paqësorit, ku administrata ka thënë se luftimi i Kinës është prioritet.

Megjithatë, ka sinjale të hershme që qasja e Uashingtonit për dhënie fund të luftës në Ukrainë do të ketë efekt të dyfishtë në lindje, sidomos në Tajvan, ishullin që vetëqeveriset, të cilin Pekini është zotuar se do ta aneksojë me forcë, nëse refuzon bashkim paqësor. Tajvani është përballur për kohë të gjatë me mundësinë e një pushtimi kinez, dhe presioni tani sa shkon e rritet.

Më 28 shkurt, Ministria e Brendshme e Kinës, ka thënë se nuk e përjashton mundësinë e përdorimit të forcës kundër Tajvanit, ndërsa zëdhënësi i saj, Wu Qian i ka paralajmëruar Shtetet e Bashkuara se “lojërat mashtruese do t'i vuajë vetëm Tajvani”.

Këto komente u bënë pasi autoritetet tajvaneze kanë thënë se kanë ndaluar një anije mallrash me ekip me shtetësi kineze, që besohet se ka këputur kabllo nënujore të komunikimit.

Aftësia e Tajvanit për t’u përballur me ndonjë sulm varet prej gatishmërisë së SHBA-së për ta ndihmuar, dhe qeveria tajvaneze e ka shikuar me vëmendje qasjen e SHBA-së ndaj Ukrainës, si shembull se çfarë mund të përjetojë në të ardhmen, në rast të ndonjë krize me Kinën.

Ryan Hass, ish-drejtor për Kinën në Këshillin amerikan për Siguri Kombëtare, ka thënë se përpjekjet e Trumpit për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë, dhe përplasjet e tij me Zelenskyn në Zyrën Ovale, patjetër se do të shkaktojnë ankth në Taipei, por që nami unik i Tajvanit, si prodhues i 90 për qind të gjysmëpërçuesve më të avancuar, në nivel botëror, ia shton pikët në marrëdhënien me SHBA-në.

Trump i ka bërë thirrje Taipeit që t’i rrisë shpenzimet në mbrojtje, dhe ka thënë se dëshiron që t’i zhvendosë fabrikat e prodhimit të gjysmëpërçuesve në SHBA. Megjithatë, çdo mundësi e zhvendosjes merr kohë dhe është proces i kushtueshëm. Hass ka thënë se ky fakt e bën Tajvanin “të pandashëm prej synimeve të Trumpit për rilindje industriale në Amerikë”, teksa tenton të ndryshojë pamjen e industrisë amerikane të prodhimit.

“Tajvani ka nevojë për SHBA-në, por edhe SHBA-ja ka nevojë për Tajvanin”, ka shkruar Hass në X.

Shefi i kompanisë tajvaneze për prodhim të çipave gjysmëpërçues TSMC, e ka vizituar Shtëpinë e Bardhë më 3 mars, dhe ka bërë të ditur se do të investojë 100 miliardë dollarë në SHBA. TSMC, prodhuesi më i madh në botë i çipave të avancuar, njëherësh furnizues tejet i rëndësishëm për prodhuesit e hardueit amerikan, ka thënë se plani parasheh ndërtimin e pesë fabrikave në SHBA në vitet në vijim./ REL

kina be

Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet