LIVE UPDATES
Bota

Për herë të parë, shkencëtarët dokumentojnë se si rrufeja shkakton shpërthime rrezesh gama

Studiuesit instaluan një pajisje tokësore për të monitoruar rrufetë në gjatësi vale radio, optike dhe me energji të lartë, të aftë të regjistrojnë detaje në një shkallë mikrosekondash.

4 Qershor 2025, 08:01 Nga N.F
Për herë të parë, shkencëtarët dokumentojnë
Rrufe

JAPONI- Momenti kur dy rryma elektrike përplasen dhe formojnë një rrufe është kapur për herë të parë, duke zbuluar rolin që luan ky proces në krijimin e rrezeve të fuqishme gama në Tokë. Ky vëzhgim konfirmon hipotezën se shkëndijat tokësore të rrezeve gama (TGF), të shoqëruara me rrufe, janë rezultat i një fushe të fortë elektrike që përshpejton elektronet pothuajse me shpejtësinë e dritës.

Në vëzhgimet e kryera në qytetin Kanazawa, Prefektura Ishikawa, Japoni, një ekip studiuesish të udhëhequr nga fizikani Yuuki Wada i Universitetit të Osakës përdorën një sistem të përparuar me shumë sensorë për të regjistruar goditjet e rrufeve në lëvizje të ngadaltë në gjatësi vale të shumëfishta.


"Aftësia për të studiuar fenomene ekstreme siç janë TGF-të që burojnë nga rrufeja na lejon të kuptojmë më mirë proceset me energji të lartë që ndodhin në atmosferën e Tokës", shpjegon Wada.

Edhe pse formimi i rrufesë nga retë në tokë është i shpejtë, ai nuk është i menjëhershëm dhe kërkon një rrufe paraprake për të hapur rrugën. Ajri nuk është në thelb shumë përçues, por grumbullimi i ngarkesës në atmosferë si rezultat i një stuhie mund të krijojë një kanal ajri të jonizuar përgjatë të cilit mund të rrjedhin rryma elektrike. Ky është rrufeja paraprake, e cila mund të drejtohet poshtë nga retë ose lart nga toka.

Mendohet se TGF-të janë rezultat i përshpejtimit të elektroneve në shpejtësi afër shpejtësisë së dritës në fusha të forta elektrike të krijuara nga stuhitë. Kur elektronet ngadalësohen papritur, për shkak të përplasjeve me bërthamat atomike në atmosferë, humbja e energjisë manifestohet si rreze gama.

Nga rrufeja te rrezet gama

Studiuesit instaluan një pajisje tokësore për të monitoruar rrufetë në gjatësi vale radio, optike dhe me energji të lartë, të aftë të regjistrojnë detaje në një shkallë mikrosekondash. Rezultatet e tyre, të botuara në revistën Science Advances , treguan se TGF-të nuk janë të njëkohshme me rrufenë, por i paraprijnë asaj. Megjithatë, po flasim për intervale kohore absolutisht mikroskopike, dhe me sy të lirë ato duken absolutisht të njëkohshme - vetëm me pajisje të teknologjisë së fundit mund ta shohim realitetin.

Ekipi vëzhgoi dy rrufe, njëra me ngarkesë negative që binte nga një re stuhie drejt një kulle televizive tokësore, dhe tjetra me ngarkesë pozitive që ngrihej nga kulla.

Pak para se të takoheshin dy pararendësit e rrufeve me ngarkesë të kundërt, midis tyre u krijua një fushë elektrike shumë e përqendruar, në të cilën elektronet u përshpejtuan në shpejtësi relativiste.

Fotoni i parë i rrezeve gama u zbulua vetëm 31 mikrosekonda - 31 të miliontat e sekondës - para se rrezet të përplaseshin. Shpërthimi i plotë i TGF zgjati deri në 20 mikrosekonda pasi pararendësit u përplasën dhe u krijua rrufeja.

Është hera e parë që shkencëtarët e kanë vëzhguar dhe regjistruar këtë proces, duke ofruar informacione të reja dhe shumë të detajuara rreth asaj se si stuhitë mund të prodhojnë energji të mjaftueshme për të krijuar rreze gama - forma më energjike e dritës në spektrin elektromagnetik.

japoni rrufe shekncetare

Sondazh

Poll
MË SHUMË

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet

Dhunuan dhe kërcënuan me një pistoletë 70-vjeçarin në banesën e tij, arrestohen tre të rinjtë

Laura Pausini dhe Tom Cruise pjesë e ceremonisë së mbylljes së Botërorit 2026

Ish i burgosuri në Fier: Nuk jeton dot në Shqipëri pa shkelur ligjin, bën vaki të kthehem prapë

I burgosuri falënderon Zotin pas daljes nga qelia: Jam krenar për burgun që kam bërë!

Shiko video te tjera