LIVE UPDATES
Bota

Nga dhuna në mision/ Historia e Dinarës që pret azil në Mal të Zi

Para nëntë vjetësh u themelua organizata që ndihmon viktimat të përballen me pasojat e dhunës në familje dhe asaj seksuale.

20 Prill 2025, 15:00 Nga DOSJA
Nga dhuna në mision/ Historia e Dinarës që pret azil në Mal
foto ilustruese

MAL I ZI- Mali i Zi që nga tetori i vitit 2023 është bërë shtëpia e përkohshme e Dinara Smailovës një revolucionare nga Kazakistani, siç e përshkruajnë organizatat ndërkombëtare.

Unë jam një grua që ka mbijetuar dhunë seksuale në grup, dhe për këtë arsye, dekada më vonë, themelova organizatën ‘Mos hesht’, për të fuqizuar edhe të tjerat që të mos heshtin”, thotë ajo në një intervistë për Radion Evropa e Lirë.

Para nëntë vjetësh u themelua organizata që ndihmon viktimat të përballen me pasojat e dhunës në familje dhe asaj seksuale. Lufta e Dinarës për të drejtat e tyre e ka përplasur atë me autoritetet kazake.

Pasi i kritikoi publikisht për korrupsion dhe për mbrojtje joefektive të grave dhe fëmijëve, autoritetet filluan procedura kundër saj. Deri tani, për gjashtë akuza lidhur me korrupsion, mashtrim dhe shpërndarje të informatave të rreme.

Për shkak të presioneve dhe kërcënimeve, në vitin 2021 ajo u detyrua të largohet nga vendi i saj.

Stacioni i parë ishte Gjeorgjia, e më pas Mali i Zi. Aty kërkoi azil. Autoritetet në Mal të Zi e arrestuan për një kohë të shkurtër më 14 prill dhe më pas ia konfiskuan pasaportën.

Radio Evropa e Lirë: Dinara, mund të na ktheni në fillim, çfarë ka ndodhur në Kazakistan? Pse vendosët ta lini vendin?

Dinara Smailova: Unë jam një grua që kam përjetuar përdhunim në grup. Dhe u thashë grave se duhet të jenë të forta. Për tre vjet ia dolëm të ndryshojmë mendimin e njerëzve. Edhe ligjin.

Ligji i parë që e kemi ndryshuar në Kazakistan për këtë temë ishte Ligji për dhunën seksuale. Dhe ai tashmë po zbatohet.

Ishte një hap shumë i madh që një grua, e cila është vetë viktimë e dhunës seksuale, të ngrihet, të flasë me zë të lartë dhe të fuqizojë gratë e tjera që të flasin.

Më ftuan në Amerikë, si grua revolucionare që kishte ndryshuar mendimin e të tjerëve. Është më lehtë kur të tjerët mendojnë si ju. Pas Amerikës u ktheva në Kazakistan. Ngritën aktakuzë. Donin ta mbyllnin organizatën time.

Ata donin të më heshtnin, që të mos i inkurajoja gratë të flasin për dhunën. Por, nuk ia dolën. Çdo vit kishim gjithnjë e më shumë gra që raportonin përdhunime, edhe fëmijë të përdhunuar...

Prandaj, autoriteteve u interesonte shumë të më ndalonin në këtë proces.

Radio Evropa e Lirë: Pse autoritetet deshën t’ju ndalonin?

Dinara Smailova: Sepse kemi zbuluar abuzime nga policia, korrupsion të madh dhe kjo nuk u pëlqente autoriteteve.

Radio Evropa e Lirë: Çfarë informacioni keni mbledhur, çfarë keni arritur në pesë vjet punë?

Dinara Smailova: Organizata jonë ka ndryshuar gjashtë ligje që lidhen me dhunën seksuale ndaj grave dhe fëmijëve.

Përveç kësaj, në burg janë 314 keqbërës, kemi realizuar 55.000 konsulta falas dhe kemi ngritur një qendër telefonike, ku gratë mund të raportojnë dhunën.

Radio Evropa e Lirë: Pse autoritetet e Kazakistanit ju akuzojnë për shpërndarje dezinformatash dhe mashtrime?

Dinara Smailova: Gjithçka që bën organizata është përmes donacioneve. Çdo gjë që kemi është raportuar dhe publikuar në mënyrë transparente në rrjetet tona sociale.

Më 16 tetor kanë ngritur aktakuzë kundër meje. Vetëm nga nëntori i vitit të kaluar kanë filluar të më kërkojnë. Më akuzojnë se kam vjedhur donacionet dhe kam kaluar kufirin. Thonë se kemi marrë 56 milionë tenge (95.000 euro) dhe vetëm një pjesë e vogël ka shkuar për avokatët.

Vetëm për punën me viktimat janë paguar 180 orë të psikologëve. Kishim një ekip prej 14 personash që merrnin paga. Pagesa për qiratë e zyrave ishte përfshirë gjithashtu.

E gjithë kjo ishte e dokumentuar në të gjitha shpenzimet tona. Megjithatë, pavarësisht transparencës, autoritetet kanë shpërndarë informata të rreme për mua.

Radio Evropa e Lirë: Zgjedhja juaj e parë ishte Gjeorgjia. Por, më pas iu dëbuan në një farë mënyre, iu ndaluan kthimin. Pse?

Dinara Smailova: Në Gjeorgji na ftuan juristë që na përfshin në një program mbrojtjeje. Gjeorgjia na dha mundësinë për rehabilitim.

Aty mjekët më zbuluan se kisha kancer në mitër dhe më duhej të qëndroja për t’u operuar.

Qëndruam në Gjeorgji, ku themeluam fondacionin "Break Silence" (Mos Hesht) dhe krijuam një ekip.

Në fund të shtatorit ishim në Turqi për tri ditë dhe kur u kthyem, mua mu ndalua hyrja në kufi, ndërsa burrit jo. Më thanë se do të më kthenin sërish në Turqi.

Burri im vendosi të më shoqëronte, kështu që u kthyem së bashku në Turqi me vetëm një çantë shpine dhe asgjë tjetër. E gjithë puna jonë në Gjeorgji u ndërpre dhunshëm.

Autoritetet e Gjeorgjisë nuk dhanë ndonjë shpjegim pse na ndaluan. Atëbotë, shumë juristë thanë se kjo ishte e padrejtë. Shkuam në Konsullatën e Gjeorgjisë në Stamboll, por nuk morëm ndihmë.

Pastaj menduam të provojmë me Malin e Zi.

Radio Evropa e Lirë: Si vendosët për Malin e Zi?

Dinara Smailova: Vendosëm për Malin e Zi sepse është anëtare e NATO-s dhe një vend që synon të anëtarësohet në Bashkimin Evropian. Kjo ishte shumë e rëndësishme për ne dhe shpresuam se këtu do të na mbronin.

Kur mbërritëm në tetor të vitit 2023, menjëherë kërkuam azil. Policia e Kazakistanit ngriti padi kundër meje, në mënyrë që Mali i Zi të mos më jepte azil. Pra, më 12 tetor mbërritëm në Mal të Zi, dhe më 16 tetor Kazakistani paraqiti padinë. Por, kjo nuk na ndaloi.

Radio Evropa e Lirë: Megjithatë, edhe në Mal të Zi u kërcënuat. A e raportuat këtë në polici dhe si reaguan ata?

Dinara Smailova: Në Mal të Zi na kanë përcjellë. Ka pasur katër apo pesë raste.

Kemi marrë kërcënime nga qytetarë kazakë. Madje edhe një që jeton në Itali. Ai na kërcënoi se do të na denonconte. Ne kemi leje qëndrimi edhe në Itali.

Këtë e kemi raportuar në polici. Kur na telefonuan dhe pyetën se ku jetojmë, mendova se po e bënin për të na mbrojtur dhe në mënyrë naive ua tregova adresën.

Pas një kohe, erdhën dy policë dhe e kuptova menjëherë se do të ndodhte arrestimi për ekstradim.

Nuk kisha përkthyes, nuk e flas mirë gjuhën, dhe veprova siç kërkuan. Më çuan në stacionin e policisë, më morën shenjat e gishtërinjve dhe deklaratën dhe menjëherë u hap çështja e fletarrestimit.

Gjithçka ndodhi shumë shpejt. Policia ishte me rroba civile, më nxorën shpejt në rrugë, kishte tri makina që dukeshin normale, jo si të policisë.

Burri mbeti në shtëpi, mua më morën. I thanë atij se mund të vinte në këmbë. U frikësova, mendova se ishte ndonjë mashtrim sepse nuk ishin me uniformë.

Kërkova që burri të vinte me mua, sepse fillova të dyshoja nëse ata ishin vërtetë policë apo ndonjë organizatë tjetër.

Kur mbërritëm në stacionin e policisë, më thanë se duhet të qëndroja në paraburgim. Ma shpjeguan gjithçka, megjithëse pa përkthyes, në një gjuhë gjysmë të kuptueshme, por përsëri ma sqaruan si do të vazhdonte procesi i ekstradimit.

Në mëngjes, burri njoftoi avokatët dhe gazetarët malazezë dhe të gjithë u mobilizuan shpejt. Ma gjetën një avokat që më ndihmoi me çështjen e ekstradimit.

Më përkrahin organizata – nga ato lokale të grave në Mal të Zi deri te Parlamenti Evropian.

Radio Evropa e Lirë: A keni frikë se do të ekstradoheni?

Dinara Smailova: Jetojmë në pritje. Është shumë e vështirë kur nuk e di të ardhmen tënde, kur nuk e kupton si do të përfundojë gjithçka. Megjithatë, shpresoj që çështja ime do të trajtohet me drejtësi dhe do të vlerësohet si duhet.

Kur isha në gjykatë, gjyqtarët dhe avokatët thanë se dëmi për të cilin më akuzojnë është vetëm 42 euro.

Megjithatë, shpresa ime është Mali i Zi, që është një vend demokratik.

Mali i Zi i pëlqen shumë edhe burrit tim. Veçanërisht natyra i ka bërë shumë përshtypje.

Radio Evropa e Lirë: Si e kaloni kohën ndërkohë që prisni vendimin?

Dinara Smailova: Kam filluar të pikturoj, të shkoj në ekspozita dhe përpiqem të shes pikturat e mia. Kjo na mban gjallë, që mund të merremi me art dhe të largojmë mendimet nga problemi ynë.

Këtu ndihem e sigurt, ndryshe nga Kazakistani.

Atje nuk do të mund të veproja, siç veproj këtu. Për këtë jam mirënjohëse Malit të Zi dhe njerëzve që na mbështesin.

Radio Evropa e Lirë: Si ju duket situata e grave në Kazakistan nga këtu?

Dinara Smailova: Dua të them se gratë tona janë të forta.

Kam parë shumë situata të tmerrshme dhe si janë ngritur gratë tona nga ato probleme. Kam parë si një grua e jona mund të bëhet shembull për qindra, për mijëra të tjera. Në Kazakistan po ndodh një revolucion i grave. Gjithçka do të përmirësohet, por gjëja më e rëndësishme është të mos heshtim.

Grave kazake u duhet ndihmë, ashtu si gazetarëve dhe avokatëve… Dhe i bëj thirrje gjithë botës të ndihmojë Kazakistanin. Mos heshtni./REL

mal i zi

Sondazh

Poll

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Deleted video

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci