LIVE UPDATES
Bota

Dayli Mail: Si mund ta kuptojnë prindërit nëse fëmija i tyre është viktimë e bullizmit në internet?

Një raport i fundit paralajmëroi se tani është një formë dominuese e dhunës së bashkëmoshatarëve mes të rinjve dhe mund të lërë plagë të thella emocionale.

20 Prill 2025, 12:27 Nga E. D
Dayli Mail: Si mund ta kuptojnë prindërit nëse fëmija i tyre
foto ilustruese

SHBA- Në ditët e sotme, ngacmimi kibernetik është një problem i madh. Praktika përfshin dërgimin, postimin ose ndarjen e përmbajtjes negative, të dëmshme, të rreme ose të keqe për dikë tjetër. Ky është një koncept kyç në serialin Adolescence, i cili pasoi historinë e një djali 13-vjeçar të akuzuar për vrasjen e një bashkëmoshatareje femër.

Një raport i fundit paralajmëroi se tani është një formë dominuese e dhunës së bashkëmoshatarëve mes të rinjve dhe mund të lërë plagë të thella emocionale. Por si mund ta kuptojnë prindërit nëse fëmija i tyre është viktimë e bullizmit në internet?

Sipas ekspertit të edukimit dhe sjelljes së fëmijëve, David Smith, tha se ekziston një mënyrë delikate që prindërit mund të mbajnë nën kontrroll situatën e fëmijëve të tyre.

Dhe kjo nuk përfshin pushtimin e privatësisë së fëmijës duke lëvizur nëpër bisedat e tyre private. Smith, CEO i Shkollës së Lartë të Silicon Valley një institucion online që ofron mësim të mbështetur nga AI po u kërkon prindërve t'i kushtojnë vëmendje një veçorie të anashkaluar, sugjerimet e tastierës së fëmijës së tyre.

Duke kontrolluar sugjerimet parashikuese të tekstit ose historikun e tastierës në pajisjen e një fëmije, prindërit mund të marrin një paraqitje të shkurtër të bisedave të tyre të fundit pa pasur nevojë të hapin asnjë mesazh.

Ky është një tregues dhe që nuk kërkon aftësi teknike apo përgjimje. Shumica e telefonave inteligjentë dhe tabletëve tani vijnë me tekst parashikues dhe mjete korrigjimi automatik që mundësohen nga fjalët që përdorim më së shumti.

Me kalimin e kohës, tastiera juaj 'mëson' frazat tuaja të zakonshme dhe i sugjeron ato automatikisht ndërsa shkruani. Nëse një fëmijë shkruan shpesh ose u përgjigjet mesazheve të ngarkuara emocionalisht, ato fjalë, qofshin të mira apo mizore, mund të fillojnë të shfaqen në plotësimin e tyre automatik.

Smith këshillon prindërit që kur kanë në dorë telefonin e fëmijës së tyre të shohin se çfarë teksti parashikues del kur fillojnë të shtypin. Për shembull, mund të jetë shkak për shqetësim nëse fjala parashikuese 'më fal' shfaqet kur shtypet shkronja 's', ose nëse fjala 'humbëse' shfaqet në panelin e tekstit parashikues kur shtypet shkronja 'l'.

"Prindërit nuk janë gjithmonë të sigurt se si të fillojnë një bisedë për sigurinë në internet pa u dukur ndërhyrës. Kjo teknikë u lejon atyre të vëzhgojnë në mënyrë pasive tendencat emocionale pa lexuar mesazhe private. Ai ofron një mënyrë për të vënë re flamujt e kuq herët pa kaluar kufijtë personalë," tha zoti Smith.

Ky lloj kontrolli delikat mund të jetë veçanërisht i dobishëm gjatë adoleshencës, kur fëmijët kanë më pak gjasa të zbulojnë përvoja shqetësuese si ngacmimi në internet. Disa fjalë kyçe që mund të tregojnë ekspozim të përsëritur ndaj ndërveprimeve të dëmshme ose shqetësuese në internet përfshijnë 'humbës', 'të urrej', 'ndalo', 'ik'. 'më fal' ose 'më lër të qetë'.

Ndërsa asnjë fjalë e vetme nuk është provë e ngacmimit, modelet e përsëritura mund të justifikojnë një bisedë të butë. Ai tha se ka tre mënyra se si prindërit mund të hapin një dialog pa e vënë fëmijën e tyre në mbrojtje.

Kjo përfshin drejtimin me kuriozitet, jo me akuza për shembull të pyesësh: 'Hej, vura re disa fjalë që shfaqen në tekstin tënd parashikues  a je mirë?'

Ai gjithashtu sugjeron të bëni pyetje të hapura si 'A ju shqetëson ndonjë gjë në internet kohët e fundit' dhe për të siguruar fëmijët se nuk do të kenë vështirësi për të qenë të sinqertë. 

Të dhënat nga Qendra Kërkimore për Ngacmimin Kibernetik zbulojnë se rreth 30 për qind e adoleshentëve kanë përjetuar bullizëm kibernetik gjatë jetës së tyre, me 13 për qind që thonë se ka ndodhur vetëm në 30 ditët e fundit. Ndoshta më alarmante, rreth 15 për qind pranojnë se kanë ngacmuar dikë tjetër në internet.

Zakonet e vogla dixhitale mund të hapin biseda të mëdha”, tha zoti Smith.

Adoleshentët që i shohin prindërit e tyre si të dashur dhe mbështetës kanë më pak gjasa të jenë ngacmues kibernetikë. 

"Diçka aq e thjeshtë sa kontrollimi i sugjerimeve të tastierës së fëmijës suaj mund të duket i parëndësishëm, por mund të zbulojë modele që ia vlen t'u kushtohet vëmendje. Është një mënyrë për të mbështetur qetësisht mirëqenien e fëmijës suaj, veçanërisht nëse ai nuk është ende gati të hapet.

Sa më herët të dallojmë shenjat e stresit emocional ose bullizmit, aq më e lehtë është të ndërhyjmë përpara se të bëhet dëmi. Ajo që ka më shumë rëndësi është se fëmija juaj e di që ju jeni aty jo për të gjykuar, por për të dëgjuar. Krijimi i asaj hapësire për dialog, edhe me hapa të vegjël si ky, mund të bëjë një ndryshim të madh," tha Smith./ Dayli Mail/

ngacmimi kibernetik

Sondazh

Poll

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend

Grabitet me armë një bankë e nivelit të dytë në Tiranë