LIVE UPDATES
Bota

Dayli Mail: Si mund ta kuptojnë prindërit nëse fëmija i tyre është viktimë e bullizmit në internet?

Një raport i fundit paralajmëroi se tani është një formë dominuese e dhunës së bashkëmoshatarëve mes të rinjve dhe mund të lërë plagë të thella emocionale.

20 Prill 2025, 12:27 Nga E. D
Dayli Mail: Si mund ta kuptojnë prindërit nëse fëmija i tyre
foto ilustruese

SHBA- Në ditët e sotme, ngacmimi kibernetik është një problem i madh. Praktika përfshin dërgimin, postimin ose ndarjen e përmbajtjes negative, të dëmshme, të rreme ose të keqe për dikë tjetër. Ky është një koncept kyç në serialin Adolescence, i cili pasoi historinë e një djali 13-vjeçar të akuzuar për vrasjen e një bashkëmoshatareje femër.

Një raport i fundit paralajmëroi se tani është një formë dominuese e dhunës së bashkëmoshatarëve mes të rinjve dhe mund të lërë plagë të thella emocionale. Por si mund ta kuptojnë prindërit nëse fëmija i tyre është viktimë e bullizmit në internet?

Sipas ekspertit të edukimit dhe sjelljes së fëmijëve, David Smith, tha se ekziston një mënyrë delikate që prindërit mund të mbajnë nën kontrroll situatën e fëmijëve të tyre.

Dhe kjo nuk përfshin pushtimin e privatësisë së fëmijës duke lëvizur nëpër bisedat e tyre private. Smith, CEO i Shkollës së Lartë të Silicon Valley një institucion online që ofron mësim të mbështetur nga AI po u kërkon prindërve t'i kushtojnë vëmendje një veçorie të anashkaluar, sugjerimet e tastierës së fëmijës së tyre.

Duke kontrolluar sugjerimet parashikuese të tekstit ose historikun e tastierës në pajisjen e një fëmije, prindërit mund të marrin një paraqitje të shkurtër të bisedave të tyre të fundit pa pasur nevojë të hapin asnjë mesazh.

Ky është një tregues dhe që nuk kërkon aftësi teknike apo përgjimje. Shumica e telefonave inteligjentë dhe tabletëve tani vijnë me tekst parashikues dhe mjete korrigjimi automatik që mundësohen nga fjalët që përdorim më së shumti.

Me kalimin e kohës, tastiera juaj 'mëson' frazat tuaja të zakonshme dhe i sugjeron ato automatikisht ndërsa shkruani. Nëse një fëmijë shkruan shpesh ose u përgjigjet mesazheve të ngarkuara emocionalisht, ato fjalë, qofshin të mira apo mizore, mund të fillojnë të shfaqen në plotësimin e tyre automatik.

Smith këshillon prindërit që kur kanë në dorë telefonin e fëmijës së tyre të shohin se çfarë teksti parashikues del kur fillojnë të shtypin. Për shembull, mund të jetë shkak për shqetësim nëse fjala parashikuese 'më fal' shfaqet kur shtypet shkronja 's', ose nëse fjala 'humbëse' shfaqet në panelin e tekstit parashikues kur shtypet shkronja 'l'.

"Prindërit nuk janë gjithmonë të sigurt se si të fillojnë një bisedë për sigurinë në internet pa u dukur ndërhyrës. Kjo teknikë u lejon atyre të vëzhgojnë në mënyrë pasive tendencat emocionale pa lexuar mesazhe private. Ai ofron një mënyrë për të vënë re flamujt e kuq herët pa kaluar kufijtë personalë," tha zoti Smith.

Ky lloj kontrolli delikat mund të jetë veçanërisht i dobishëm gjatë adoleshencës, kur fëmijët kanë më pak gjasa të zbulojnë përvoja shqetësuese si ngacmimi në internet. Disa fjalë kyçe që mund të tregojnë ekspozim të përsëritur ndaj ndërveprimeve të dëmshme ose shqetësuese në internet përfshijnë 'humbës', 'të urrej', 'ndalo', 'ik'. 'më fal' ose 'më lër të qetë'.

Ndërsa asnjë fjalë e vetme nuk është provë e ngacmimit, modelet e përsëritura mund të justifikojnë një bisedë të butë. Ai tha se ka tre mënyra se si prindërit mund të hapin një dialog pa e vënë fëmijën e tyre në mbrojtje.

Kjo përfshin drejtimin me kuriozitet, jo me akuza për shembull të pyesësh: 'Hej, vura re disa fjalë që shfaqen në tekstin tënd parashikues  a je mirë?'

Ai gjithashtu sugjeron të bëni pyetje të hapura si 'A ju shqetëson ndonjë gjë në internet kohët e fundit' dhe për të siguruar fëmijët se nuk do të kenë vështirësi për të qenë të sinqertë. 

Të dhënat nga Qendra Kërkimore për Ngacmimin Kibernetik zbulojnë se rreth 30 për qind e adoleshentëve kanë përjetuar bullizëm kibernetik gjatë jetës së tyre, me 13 për qind që thonë se ka ndodhur vetëm në 30 ditët e fundit. Ndoshta më alarmante, rreth 15 për qind pranojnë se kanë ngacmuar dikë tjetër në internet.

Zakonet e vogla dixhitale mund të hapin biseda të mëdha”, tha zoti Smith.

Adoleshentët që i shohin prindërit e tyre si të dashur dhe mbështetës kanë më pak gjasa të jenë ngacmues kibernetikë. 

"Diçka aq e thjeshtë sa kontrollimi i sugjerimeve të tastierës së fëmijës suaj mund të duket i parëndësishëm, por mund të zbulojë modele që ia vlen t'u kushtohet vëmendje. Është një mënyrë për të mbështetur qetësisht mirëqenien e fëmijës suaj, veçanërisht nëse ai nuk është ende gati të hapet.

Sa më herët të dallojmë shenjat e stresit emocional ose bullizmit, aq më e lehtë është të ndërhyjmë përpara se të bëhet dëmi. Ajo që ka më shumë rëndësi është se fëmija juaj e di që ju jeni aty jo për të gjykuar, por për të dëgjuar. Krijimi i asaj hapësire për dialog, edhe me hapa të vegjël si ky, mund të bëjë një ndryshim të madh," tha Smith./ Dayli Mail/

ngacmimi kibernetik

Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet