LIVE UPDATES
Bota

Lufta në Iran/ Ndalja e internetit ua vështirëson jetën edhe më shumë qytetarëve

Amnesty International i ka kritikuar autoritetet iraniane për zbatimin e asaj që e quan “errësirë digjitale”, duke e përshkruar qasjen në internet si “të drejtë themelore njerëzore dhe të domosdoshme në kohë konflikti”.

22 Prill 2026, 10:22 Nga E. D
Lufta në Iran/ Ndalja e internetit ua vështirëson jetën edhe
foto ilustruese

IRAN- Mbi 54 ditë janë bërë qëkurse u ndal interneti në Iran, gjë që nënkupton se kjo është ndërprerja më e gjatë e internetit në nivel kombëtar që nga ajo në Libi, e cila kishte zgjatur pothuajse gjashtë muaj gjatë Pranverës Arabe në vitin 2011.

Megjithatë, ky krahasim nuk i pasqyron plotësisht përmasat: popullsia e Iranit prej mbi 90 milionë banorësh është rreth 15 herë më e madhe sesa ajo e Libisë në atë kohë, prandaj, kjo mbase është ndërprerja më e madhe e komunikimeve me urdhër të Qeverisë në histori.

Vëzhguesi i internetit, NetBlocks, e ka përshkruar këtë si “diçka e paparë për nga përmasa dhe ashpërsia në komunikimet e një shoqërie”.

Ndalja filloi më 28 shkurt, menjëherë pas sulmeve ajrore të SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit. Prej atëherë, të dhënat publike të rrjetit tregojnë se trafiku ndërkufitar i internetit ka mbetur nën 1 për qind të mesatares së parandërprerjes për pothuajse të gjithë periudhën.

Me fjalë të tjera, për shumicën dërrmuese të iranianëve, qasja në çfarëdo faqe interneti ose aplikacioni jashtë vendit ka qenë praktikisht e pamundur.

Ajo që e dallon këtë ndërprerje nga ajo e janarit nuk është vetëm kohëzgjatja, por edhe arkitektura e kontrollit që Irani e ka ndërtuar rreth saj.

Në vend të ndërprerjes së plotë, autoritetet kanë mbajtur një sistem të ndërlikuar “selektimi”, duke u dhënë qasje vetëm institucioneve, kompanive dhe individëve të parapëlqyer, duke e përjashtuar popullsinë.

Në javët e fundit, ky sistem është formalizuar më tej përmes një skeme me pagesë të quajtur Internet Pro, e cila u lejon pronarëve të bizneseve dhe akademikëve të blejnë qasje në nivelet e para ndërprerjes.

Kritikët e kanë cilësuar këtë si një formë e internetit të ndarë sipas shtresave ose klasave.

Amnesty International i ka kritikuar autoritetet iraniane për zbatimin e asaj që e quan “errësirë digjitale”, duke e përshkruar qasjen në internet si “të drejtë themelore njerëzore dhe të domosdoshme në kohë konflikti”.

Çmimi i shkëputjes

Më 12 prill, Dhoma e Tregtisë e Iranit e mbajti një seancë të përbashkët të komisioneve të saj, duke mbledhur përfaqësues nga Qeveria, Parlamenti dhe sektori privat për t’u përballur me atë që pjesëmarrësit e përshkruan si emergjencë ekonomike që po përshkallëzohet.

Shifrat e paraqitura ishin tronditëse. Afshin Kolahi, kreu i komisionit për ekonominë, përmendi humbje të drejtpërdrejta ditore prej 30 deri në 40 milionë dollarësh, ndërsa dëmet indirekte arrijnë nga 70 deri në 80 milionë dollarë në ditë.

Për t’i bërë më të prekshme përmasat, ai iu referua një ngjarjeje ende të freskët në mendjen e iranianëve: më 2 prill, sulmet ajrore të SHBA-së shkaktuan shembjen e pjesshme të urës B1 në Karaj - urës më të lartë në Iran që lidh Teheranin me periferitë perëndimore - duke vrarë tetë civilë, sipas raportimeve.

Kolahi vlerësoi se rindërtimi i kësaj ure do të kushtojë rreth 20 milionë dollarë.

Ndërprerja e internetit, tha ai, po shkakton humbje të barasvlefshme me shkatërrimin e katër urave të tilla - ose dy termocentraleve me një kosto rreth 3 milionë dollarë për megavat kapacitet prodhues.

Rreth 300.000 deri në 500.000 njerëz të punësuar në biznese të vogla që varen nga interneti rrezikojnë ta humbin vendin e punës, shtoi ai, ndërsa vetëm një pjesë e vogël kanë ndonjë formë sigurimi.

Këto shifra përputhen me vlerësimet nga vetë brenda Qeverisë.

Ministri i Telekomunikacionit, Sattar Hashemi, ka vlerësuar koston ditore për thelbin e ekonomisë digjitale në 35 milionë dollarë, pa përfshirë efektet zinxhir në ekonominë më të gjerë makroekonomike.

Kolahi i paraqiti humbjet në terma që shkojnë përtej ekonomisë.

“Ndalja e internetit në gjithë vendin krijon zemërim të qëndrueshëm në shoqëri”, u shpreh ai gjatë seancës, përpara se t’u drejtonte një pyetje të drejtpërdrejtë zyrtarëve të pranishëm: Çfarë analize për koston apo përfitimin është bërë realisht para marrjes së këtij vendimi?

Pse qasja selektive nuk është zgjidhje

Gjatë seancës gjithashtu pati kritikë më të ashpër ndaj qasjes së “listës selektive”, duke sfiduar jo vetëm vetë ndërprerjen, por edhe zgjidhjen e preferuar të Qeverisë.

Mehdi Omidvar, zëdhënës i Dhomës së Esnafeve të Iranit, argumentoi se rikthimi i qasjes në internet për bizneset, por jo edhe për konsumatorët, nuk ka kuptim. Tregtia digjitale varet nga të dy anët e transaksionit; një shitës me qasje në internet është i pavlerë nëse klienti që përpiqet ta kontaktojë nuk ka internet.

Omidvar e përshkroi internetin si pjesë të pandashme të jetës ekonomike të çdo biznesi aktiv. Ndërprerja e tij nuk e ka prishur thjesht tregtinë; ajo e ka ndalur trajektoren e ekonomisë digjitale të Iranit pikërisht në momentin kur vendet e tjera në zhvillim po e përshpejtojnë atë.

Rreziqet afatgjata, paralajmëroi ai, shkojnë përtej humbjes së të ardhurave. Qasja e ndarë sipas shtresave rrezikon të thellojë përçarjet shoqërore, të dëmtojë besimin në sektorin digjital dhe të përshpejtojë emigrimin e fuqisë punëtore të kualifikuar./REL

lufta ne iran

Sondazh

Poll

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet

Dhunuan dhe kërcënuan me një pistoletë 70-vjeçarin në banesën e tij, arrestohen tre të rinjtë

Laura Pausini dhe Tom Cruise pjesë e ceremonisë së mbylljes së Botërorit 2026

Ish i burgosuri në Fier: Nuk jeton dot në Shqipëri pa shkelur ligjin, bën vaki të kthehem prapë

I burgosuri falënderon Zotin pas daljes nga qelia: Jam krenar për burgun që kam bërë!