LIVE UPDATES
Bota

Analiza e DW: Çfarë rruge do të marrë udhëheqësi i ri i Bullgarisë, Rumen Radev?

Rumen Radev lindi në qytetin Haskovo afër kufirit bullgaro-turk në vitin 1963. Prindërit dhe të afërmit e tij thonë se edhe si fëmijë i vogël, ai kishte vendosur një karrierë në aviacion. 

21 Prill 2026, 22:40 Nga E.d
Analiza e DW: Çfarë rruge do të marrë udhëheqësi
Rumen Radev

A do të qeveriset Bullgaria nga Viktor Orbani i saj? Apo më në fund do të trajtohet korrupsioni i shfrenuar në vend? Këto janë pyetjet që po bëhen nga mediat pasi Bullgaria Progresive, partia e re e ish-presidentit Rumen Radev, fitoi zgjedhjet parlamentare më 19 prill dhe do të ketë shumicën absolute në parlamentin e ri.

Radev shmangu dhënien e përgjigjeve të qarta në prag të zgjedhjeve, që do të thoshte se për shumë vëzhgues, shumica e planeve të tij dhe të partnerëve të tij në aleancën e tre partive të vogla që ai krijoi në pak javë, mbetën të mjegullt. Çfarë na tregon biografia e tij?

Kush është Rumen Radev?

Rumen Radev lindi në qytetin Haskovo afër kufirit bullgaro-turk në vitin 1963. Prindërit dhe të afërmit e tij thonë se edhe si fëmijë i vogël, ai kishte vendosur një karrierë në aviacion. 

Në vitin 1987, kur Bullgaria ishte ende një diktaturë komuniste dhe anëtare e Paktit të Varshavës, ai filloi të trajnohej për të qenë pilot. Në vitin 1992, dy vjet pasi Bullgaria u bë një vend demokratik, Radev përfundoi trajnimin e tij si oficer në SHBA. Në vitin 2005, një vit pasi Bullgaria u bashkua me NATO-n, ai u bë komandant i Forcave Ajrore Bullgare.

Njeriu i Kremlinit në Sofje?

Rumen Radev kandidoi për herë të parë për presidencën në 2016. Ai u emërua nga Partia Socialiste Bullgare (BSP), pasardhësi i Partisë Komuniste Bullgare, e cila sundoi vendin nga viti 1944 deri në 1990. Në atë kohë, u raportua se kandidatura e Radev ishte diskutuar me pushtetet në Moskë.

Pak kohë më vonë, Leonid Reshetnikov, një anëtar i shërbimeve të inteligjencës së Bashkimit Sovjetik dhe më vonë Federatës Ruse, i cili në atë kohë ishte kreu i Institutit Rus për Studime Strategjike, u mburr se kishte diskutuar kandidaturën e Radev me udhëheqjen e BSP.

Që atëherë, lidhjet e mundshme midis Radev – i cili fitoi zgjedhjet presidenciale të vitit 2016 – dhe Kremlinit kanë qenë në fokus të medias dhe shqyrtimit publik. Ky interes u rrit pas fillimit të pushtimit të plotë rus të Ukrainës në vitin 2022.

Cili është qëndrimi i Radev ndaj Ukrainës?

Në vitin 2021, Radev kandidoi për rizgjedhje si president. Gjatë debatit të vetëm televiziv para zgjedhjeve, Anastas Gerdzhikov, kandidati i partisë konservatore, pro-evropiane GERB, e pyeti hapur Radevin: "Kujt i përket Krimea?"

Radev u përgjigj se "aktualisht është rus. Çfarë tjetër mund të jetë?" Ai më vonë zbuti vërejtjet e tij, duke shpjeguar se "Krimea i përket Ukrainës, por aktualisht kontrollohet nga Rusia".

Pas pushtimit të plotë të Ukrainës nga Rusia, Radev tha se Rusia duhet të ndalojë operacionet e saj ushtarake. Në muajt që pasuan, megjithatë, retorika e tij shënjestrua gjithnjë e më shumë Ukrainën dhe BE-në.

Radev argumentoi se ofrimi i mbështetjes ushtarake për Kievin vetëm zgjati luftën dhe tha se kundërofensiva ukrainase ishte një gabim dhe se politikanët që dërguan armë dhe municione në Ukrainë ishin "luftënxitës".

E gjithë kjo ngre pyetje serioze në lidhje me shkallën në të cilën Radev do të ruajë qëndrimin pro-evropian të Bullgarisë ndaj Ukrainës, siç është miratuar nga dy qeveritë e fundit. Mbetet gjithashtu për t'u parë nëse Radev mund të bllokojë vendimet e përbashkëta të BE-së për Ukrainën, siç bëri ish-kryeministri i Hungarisë Viktor Orban për vite me radhë.

Viktor Orban i ardhshëm?

"Unë nuk do ta krahasoja atë me Orbanin ose [Robert] Fico të Sllovakisë," tha Pavol Szalai, drejtor i Byrosë së Pragës Reporterët pa Kufij, i cili foli me Radev vjeshtën e kaluar.

"Propaganda ruse është e përhapur në Bullgari", tha Szalai për DW. "Është një nga problemet kryesore për qytetarët dhe qasjen e tyre në informacion."

Sipas Catherine Belton të gazetës amerikane The Washington Post, rreziqet e shkaktuara nga dezinformimi rus dukej se ishin aq të mëdha sa "Ministria e Jashtme e Sofjes krijoi një njësi speciale në koordinim me Komisionin Evropian për të luftuar ndërhyrjen e mundshme ruse".

Radev, shtoi ajo, tha se kjo ishte një përpjekje e Brukselit për të ndërhyrë në votim.

"Fushata e Radev u mbështet nga një rrjet ish-oficerësh të lartë ushtarakë bullgarë që kanë lidhje me inteligjencën ushtarake ruse dhe kanë mbështetur Radev duke promovuar pikëpamjet e tij kundër mbështetjes për Ukrainën, sipas një zyrtari të inteligjencës evropiane, i cili foli në kushte anonimiteti për të diskutuar çështje të ndjeshme", shkroi Belton.

A do ta godasë Radev korrupsionin?

Që në vitin 2021, kur ishte ende president, Radev shprehu mbështetje për protestat masive kundër korrupsionit dhe antiqeveritare në Bullgari. 

"Le të heqim qafe mafien!" deklaroi ai para demonstruesve, të cilët ishin jashtëzakonisht kritikë ndaj Bojko Borissovit, ish-kryeministrit dhe liderit të partisë GERB, dhe Delyan Peevskit, lider i Lëvizjes për të Drejta dhe Liri (DPS), duke i akuzuar ata për korrupsion dhe kapje të gjyqësorit.

SHBA dhe Mbretëria e Bashkuar që atëherë kanë vendosur sanksione ndaj Peevskit për korrupsion të dyshuar. Për të njëjtën arsye, Aleanca e Liberalëve dhe Demokratëve për Evropën mori vendimin për të përjashtuar partinë e tij nga grupi. DPS më pas u largua nga aleanca me vullnetin e saj.

Pas protestave të vitit 2021, një parti e re – partia pro-evropiane, liberale, anti-korrupsion Ne vazhdojmë ndryshimin – hyri në skenën politike. Udhëheqësit e saj, Kiril Petkov dhe Asen Vasilev, ishin pjesë e një qeverie të përkohshme të emëruar nga Radev.

Me kë do të punojë Radev?

Kishte më shumë protesta masive në Bullgari në dhjetor 2025. Shkaku këtë herë ishte buxheti, por Borissov dhe Peevski ishin sërish në kryqëzim. Një nga organizatorët e protestave ishte Ne vazhdojmë ndryshimin, e cila tani është në aleancë me një parti tjetër pro-evropiane, Bullgarinë Demokratike.

Radev potencialisht mund të kërkojë mbështetjen e kësaj aleance (PP-DB) për një shumicë të kualifikuar që do t'i lejonte atij të zëvendësonte njerëzit në gjyqësor dhe institucione të tjera kyçe shtetërore që ai i konsideron të lidhur me Borissov dhe Peevski.

Radev, nga ana tjetër, nuk ka treguar ndonjë gatishmëri për të hyrë në asnjë lloj bashkëpunimi me partinë nacionaliste, pro-ruse të Rilindjes, e cila do të jetë gjithashtu pjesë e parlamentit të ardhshëm./DW

bullgaria rumen radev  viktor orbani

Sondazh

Poll
MË SHUMË

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet

Shiko video te tjera