LIVE UPDATES
Bota

Kush është udhëheqësi iranian që dëshiron të shkatërrojë Izraelin?

Ai ndërmori hapat e parë në politikë në fillim të viteve 1960, kur Mohammed Reza Pahlavi filloi një projekt të madh reformash që u refuzua kryesisht nga kleri konservator i vendit.

17 Qershor 2025, 14:06 Nga N.F
Kush është udhëheqësi iranian që dëshiron të
Foto

IRAN- Udhëheqësi suprem i Iranit, Ali Khamenei duket se është objektivi numër një i Izraelit, siç e zbuloi vetë Benjamin Netanyahu pas konfliktit që ka nisur midis dy palëve prej disa ditësh. Por kush është zyrtari i lartë që dëshiron ta nxjerrë Izraelin nga "korniza"?

Khamenei ishte djali i një kleriku të vogël pa shumë gjendje financiare në qytetin e shenjtë të Mashhadit në Iranin lindor. Ai ndërmori hapat e parë në politikë në fillim të viteve 1960, kur Mohammed Reza Pahlavi filloi një projekt të madh reformash që u refuzua kryesisht nga kleri konservator i vendit.

Zhytja në traditat e Islamit Shiit

Si një student i ri fetar në qendrën teologjike të Qomit, Khamenei ishte zhytur në traditat e Islamit shiit dhe në mendimin e ri radikal të udhëheqësit në zhvillim të opozitës konservatore, Ajatollah Ruhollah Khomeini.

Në fund të viteve 1960, Khamenei po kryente misione sekrete për Khomeinin, i cili kishte shkuar në mërgim dhe po organizonte rrjete të aktivizmit islamist. Khomeini nuk ishte ndikimi i vetëm i tij. Edhe pse një admirues i deklaruar i letërsisë perëndimore, veçanërisht i Leo Tolstoy-t, Viktor Hugo-s dhe John Steinbeck-ut, ai ishte ndikuar nga ideologjitë antikoloniale të kohës dhe ndjenjat antiperëndimore që shpesh i shoqëronin ato.

Ai ra në kontakt me mendimtarë që po përpiqeshin të kombinonin marksizmin dhe islamizmin për të krijuar referenca të reja ideologjike, i pëlqenin veprat që përshkruanin "perëndimizimin" e vendit të tij dhe përktheu në persisht veprat e shkrimtarit egjiptian dhe figurës kryesore të Vëllazërisë Myslimane, Sayyid Qutb.

Pavarësisht se u burgos vazhdimisht nga shërbimet e sigurisë së Iranit, Khamenei arriti të merrte pjesë në protestat masive të vitit 1978 që përfundimisht e bindën Shahun të largohej dhe i lejuan Khomeinit të kthehej.

Duke qenë një "i mbrojtur" i klerit, ai arriti të "ngjitej" shpejt në hierarkinë e regjimit radikal që mori pushtetin. Më në fund, deri në vitin 1981, pasi i mbijetoi një atentati që e privoi nga përdorimi i një arme, ai kishte arritur të fitonte zgjedhjet për në detyrën e presidentit.

Vdekja e mentorit të tij në vitin 1989

Kur Khomeini vdiq në vitin 1989 dhe pasi Kushtetuta u ndryshua - për të lejuar dikë me kualifikime më të ulëta klerikale të merrte përsipër rolin me kompetenca shumë më të mëdha se më parë - Khamenei u zgjodh si pasardhësi i tij. Khamenei shfrytëzoi rastin dhe shpejt i përdori këto pushtete për të konsoliduar kontrollin e tij mbi aparatin e fragmentuar të shtetit post-revolucionar të Iranit.

Një bazë pushteti ishte Korpusi i Gardës Revolucionare Islamike (IRGC), “zemra” e regjimit të ri dhe një forcë e fuqishme ushtarake, sociale dhe ekonomike. Megjithatë, Khamenei nuk u mbështet te Garda për konsolidimin e tij. Ai gjeti shumë aleatë të fuqishëm.

Eliminimi i kundërshtarëve dhe shpërblimi i besimtarëve

Gjatë viteve 1990, ai e konsolidoi më tej sundimin e tij, duke eliminuar kundërshtarët dhe duke shpërblyer ata që do t'i qëndronin besnikë. Edhe poetët që Khamenei dikur i admironte u bënë shënjestra të shërbimeve të sigurisë. Disidentët jashtë vendit u ndoqën dhe marrëdhënia me Hezbollahun, të cilën Garda Revolucionare e kishte ndihmuar të vendosej pas revolucionit, u forcua.

Kur në vitin 1997, Mohammad Khatami, një kandidat reformist, fitoi presidencën me një fitore të thellë, Khamenei i lejoi atij një shkallë lirie veprimi, por punoi shumë për të mbrojtur thelbin e regjimit dhe ideologjinë e tij nga çdo sfidë serioze.

Megjithatë, kjo nuk e ndaloi Khatamin që t’i drejtohej Uashingtonit në një përpjekje në fund të fundit të pasuksesshme për të ndërtuar marrëdhënie më të mira pas 11 shtatorit dhe, duke ndjekur shembullin e Khomeinit, t’u thoshte “jo” armëve të shkatërrimit në masë.

Satani i Vogël

Në të njëjtën kohë, megjithatë, ai mbështeti gjithashtu përpjekjet e Gardës Revolucionare për t'u shkaktuar humbje forcave amerikane në Irak pas pushtimit të tyre në vitin 2003 dhe për të zgjeruar ndikimin iranian në vendin fqinj.

Kjo shënoi zgjerimin e mëtejshëm të strategjisë së saj për t'u mbështetur në një metodë të projektimit të pushtetit të saj nëpërmjet përfaqësuesve në të gjithë rajonin. Gjatë kësaj periudhe dhe konkretisht në vitin 1979, Izraeli iu shfaq revolucionarëve si Satani i Vogël dhe Satani i Madh i SHBA-së.

Investimi në Boshtin e Rezistencës

Në politikën e tij të jashtme, Khamenei zgjodhi të investonte në Boshtin e Rezistencës - Hamasin në Gaza, Hezbollahun në Liban, Huthitët në Jemen, një grup të larmishëm milicish islamike në Siri dhe Irak.

Megjithatë, Boshti i Rezistencës u shtyp përfundimisht nga sulmet ajrore izraelite, ndërsa aleanca historike e Iranit me Damaskun u shemb me rënien e Bashar al-Asadit në dhjetor. Valët e njëpasnjëshme të trazirave brenda vendit të tij janë përballur me shtypje brutale, ndërsa janë ngritur edhe shqetësime për të drejtat e njeriut. Kjo, e kombinuar me përkeqësimin e kushteve ekonomike, ka zhgënjyer shumë ish-mbështetës të udhëheqjes së tij dhe ka thelluar trazirat ekzistuese.

"Vetoja" e Trumpit ndaj planeve izraelite për të vrarë Khamenein

Megjithatë, udhëheqësi iranian, i cili e ka konsoliduar pushtetin e tij për tre dekada, është vënë nën shënjestër të forcave izraelite.

Sipas ABC Neës, Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, thuhet se ka vënë veton ndaj një plani izraelit për të vrarë Khamenein, diçka që kryeministri izraelit, Benjamin Netanyahu, ka lënë të kuptohet se nuk është e pamundur. Vrasja e Khameneit, tha ai, do të "i jepte fund konfliktit" dhe do të parandalonte luftën bërthamore, tha ai.

Raportet për bisedimet bërthamore të Iranit dhe SHBA-së "shpërthejnë" - Leva kryesore e presionit
Përndryshe, ai mund të vazhdonte gjithashtu në të njëjtën gjatësi vale dhe përfundimisht lufta mund t’i “jepte atij nxitjen për të hedhur një bombë”.

Kujtojmë se Khamenei ishte skeptik ndaj marrëveshjes bërthamore që zyrtarët iranianë e negociuan me shumë mund me SHBA-në, por në fund të fundit nuk e kundërshtoi zbatimin e saj në vitin 2015. Por është një "enigmë" se çfarë do të zgjedhë ai./ CNN

tensionet iran-izrael

Sondazh

Poll

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës