LIVE UPDATES
Bota

Krizë globale afrikane? Fqinjët e Sudanit të shqetësuar

Luftimet e ashpra që kanë shpërthyer në Sudan kanë shqetësuar shumë fqinjët e tij si nga ana e politikës së sigurisë edhe ajo ekonomike e humanitare. Bundeswehr vazhdon evakuimet nga Sudani

24 Prill 2023, 08:16 Nga DOSJA
Krizë globale afrikane? Fqinjët e Sudanit të shqetësuar
Sudan

SUDAN- Bundeswehr ka vazhduar fluturimt e evakuimit të dielën me sukses, bëhet e ditur nga vetë ushtria gjermane. 311 vetë kanë mbërritur në Jordani, disa kanë vazhduar më tej në Berlin. Sipas të dhënave të qeverisë gjermane disa qindra gjermane ishin regjistruar për evakuim nga Sudani.

"Sudani është qendra e krizave të vazhdueshme, aty shpesh ka përplasje luftarake", thotë Marina Peter, themeluese e Forumit të Sudanit dhe Sudanit Jugor në intervistë për DW. "Kur në njërin nga këto vende shpërthen një konflikt, gjithmonë është i prekur edhe vendi fqinj, qoftë Egjipti, Libia, Çadi, Republika Afrikanoqendrore, Etiopia, Sudani Jugor, Eritrea- duke parë nga Deti i Kuq, Arabia Saudite." Në Sudan, i cili prej vitesh ndodhet në gjendje të pastabilizuar politike, prej një jave luftojnë dy gjeneralët më të fuqishëm dhe njësitë e tyre për të sunduar vendin. Forcat e gjeneralit, Abdel Fattah al-Burhan kundër milicëve RSF të Mohammed Hamdan Daglos. Por me shpërthimin e luftës në Sudan rritet rreziku i destabilizimit të një rajoni, thekson Peter.

Sudani Jugor: Nafta si burim të ardhurash

Të gjitha vendet kanë interes për marrëdhënie të mira me Sudanin, thotë Martina Peter. Por sidomos Sudani Jugor, që në vitin 2011 deklaroi pavarësinë nga Veriu. Grupe të ndryshme të popullsisë janë përplasur për pushtetin që në fillim. Në vitin 2013 shpërtheu lufta civile, me qindra mijëra viktima. Nga rreth 11 milionë sudanezë jugore disa milionë morrën arratinë në vendet fqinje apo në pjesë të tjera të Sudanit Jugor. Nga viti 2020 lufta zyrtarisht konsiderohet e përfunduar, por paqja është e brishtë. "Deri më sot ka luftime mes rebelëve në vende të ndryshme të Sudanit Jugor", shpjegon ekspertja për Sudanin.

Historia e përbashkët i lidh të dy vendet, thotë Gerrit Kurtz, ekspert për Afrikën dhe Lindjen e Mesme në Fondacionin e Berlinit Shkenca dhe Politika. "Shumë njerëz nga të dy vendet banojnë ose qëndrojnë në vendin tjetër, ka refugjatë dhe sigurisht ka lidhje të ngushta ekonomike dhe politike", shpjegon Kurtz. Eksperti thekson, se Sudani Jugor është i varur nga devizat e shitjes së naftës së papërpunuar. Rreth 95% e të ardhurave publike lidhen me shitjen e naftës, dhe Sudani luan rol vendimtar për eksportin. Tubacionet kalojnë nëpër Sudan drejt Detit të Kuq. Qeveria e Sudanit Jugor prandaj ka interes shumë të madh që kjo lidhje të mos dëmtohet. Por qeveria është e ndarë, deri më tani drejtuesi i RSF, Daglos kishte funksionuar si ndërmjetësues. Pas fillimit të luftës, partitë sudanezojugore po pozicionohen. Sipas Kurtz konflikti në veri mund të shkaktojë shpërthime dhune edhe Sudanin Jugor.

Kriza humanitare në Çad

Ushtria e Çadit ka bërë të ditur se ka çarmatosur 320 forca paramilitare nga Sudani, që kishin kaluar kufirin. Por më shumë janë civilët që kalojnë kufirin në drejtim të Çadit. Ministri i Komunikimit, Aziz Mahamat Saleh i tha DW-së se në Çad kanë ardhur refugjatë nga Sudani perëndimor, ku zhvillohen luftime. Megjithëse kufiri prej 1500 kilometrash është i mbyllur. "Ne apelojmë për mbështetje nga partnerët ndërkombëtarë që të na ndihmojnë në sfondin e kësaj krize humanitare që po duket në horizont", ka thënë Saleh. Çadi kujdeset ndërkohë për 500.000 refugjatë. Një luftë e vazjhueshme mund të dëmtojë zonën e Sahelit dhe tregtinë mes vendeve.

Egjipti si aleat

Edhe Egjipti ka një histori të përbashkët me Sudanin, jo vetëm si partner tregtar. Sudani në kohën e faraonëve ishte pjesë e Egjiptit dhe quhej Nubien. Për një kohë të shkurrë edhe nubiët sunduan në Egjipt, më vonë të dyja vendet iu nënshtruan sundimit kolonial britanik. Të dy vendet kanë kulturë të njëjtë, marrëdhënia e disa elitave në Sudan dhe Egjipt është e ngushtë, sipas ekspertit nga Berlini për Afrikën, Kurtz. "Shumë sudanezë kanë studiuar në Egjipt dhe forcat ushtarake janë trajnuar në Egjipt apo zhvillojnë trajnime ende." Në kohën e shpërthimit të konfliktit të fundit në Sudan ndodheshin ushtarakë të aviacionit civil egjiptian. 177 vetë u evakuuan. Egjipti shikon më shumë një aleat në qeverinë ushtarake të Sudanit. "Marrëdhëniet janë të ngushta, por sidomos ato mes forcave të armatosura dhe ushtarakëve", thekson Kurtz.  

Një aspekt tjetër është grindja për ujin e Nilit, që është aktuale, që nga koha kur Etiopia ndërton një hidrocentral të madh "GERD". Egjipti dëshiron "ta ketë Sudanin në kampin e vet në këtë konflikt", shprehet Kurtz. Prej vitesh ka negociata, por ende nuk ka një marrëveshje. Egjipti së bashku me Sudanin Jugor janë ofruar menjëherë si ndërmjetës mes ushtrisë dhe RSF. Të dyja vendet kanë interes për një Sudan të stabilizuar.

Marrë nga DW

sudan

Sondazh

Poll
MË SHUMË

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet

Shiko video te tjera