LIVE UPDATES
Bota

ANALIZA/ Inflacioni në SHBA, a po luan Rezerva Federale me levat e gabuara?

Shumë ekonomistë mendojnë se Rezerva Federale e SHBA-së nuk ka arritur të parashikojë saktë inflacionin në vitet e fundit.

30 Korrik 2022, 07:10 Nga A.B
ANALIZA/ Inflacioni në SHBA, a po luan Rezerva Federale me levat e gabuara?
Shtepia e Bardhe

Nga Les Nemethy, CEO Euro-Phoenix Financial Advisors, ish- bankier në Bankën Botërore

Shumë ekonomistë mendojnë se Rezerva Federale e SHBA-së nuk ka arritur të parashikojë saktë inflacionin në vitet e fundit.

Fillimisht, ajo ndryshoi qëllimisht politikën monetare, për të lejuar që inflacioni të ishte më i lartë se 2%, duke pretenduar se një sasi e caktuar inflacioni, do të ishte e dëshirueshme, jo një kërcënim.

Më pas, kur inflacioni u rrit edhe më tepër se sa pritej, Rezerva Federale deklaroi se ai ishte thjesht “kalimtar”. Rezerva Federale nisi shtrëngimin monetar shumë vonë. Janet Yellen kohët e fundit e pranoi gabimin.

U habita jashtë mase që, në takimin e fundit të Komitetit Federal të Tregjeve të Hapura (FOMC) të Rezervës Federale të SHBA-së, ku lufta kundër inflacionit mbizotëronte axhendën, nuk u përmend fare fakti që oferta e parasë në SHBA, ishte rritur me 50% në dy vitet e fundit.

Madje, një komentues në Twitter pyeti nëse heshtja mbi këtë çështje në seancën pyetje-përgjigje me shtypin, tregonte paaftësinë e habitshme të gazetarëve të njohur, apo një mjedis ku mospajtimi nuk lejohet.

Ky artikull së pari shqyrton pse vetëm normat e interesit nuk kanë gjasa të zbusin inflacionin dhe më pas nëse oferta monetare mund të ndikojë në inflacion.

Rritja e normave të interesit sigurisht që ka efekt në uljen e kërkesës. Ironikisht, pikërisht në mjedisin e borxhit të lartë që kemi sot, efektet e uljes së kërkesës nga rritja e normave të interesit, mund të jenë më dramatike sesa në një mjedis me borxh të ulët, sepse qeveritë, korporatat dhe individët, duhet të shpenzojnë më shumë për shërbimin e borxhit të tyre, duke lënë më pak para për konsum dhe investim, dhe duke i privuar kështu ekonomitë nga oksigjeni.

Por ngadalësimi i kërkesës nuk është e njëjta gjë si ngadalësimi i inflacionit. Pikërisht me këtë ka të bëjë edhe i gjithë koncepti i stagflacionit. Rezerva Federale mund të jetë duke shkuar drejt recesionit dhe inflacionit. Siç thotë makrostrategu Peter Schiff:

“Është e qartë se investitorët nuk janë më të shqetësuar për inflacionin, por janë të shqetësuar vetëm për recesionin. Në të kundërt, Rezerva Federale është e shqetësuar vetëm për inflacionin, por nuk shqetësohet për recesionin. Së shpejti investitorët dhe Rezerva Federale do të jenë ‘në të njëjtën faqe’. Pra, ata do të jenë të tmerruar nga të dyja problemet njëkohësisht.”

Rezerva Federale e kuptoi me vonesë se inflacioni do të vazhdonte për një kohë më të gjatë, prandaj vendosi frenat financiare në një mjedis me rënie të theksuar ekonomike dhe treg të rënduar. Kjo nuk ka ndodhur kurrë më parë në historinë e Rezervës Federale.

Duke qenë se statistikat e konsumit, punësimit dhe investimeve, raportohen gjithmonë me vonesë, efekti i shpejtë i ‘privimit të oksigjenit’ që shkaktojnë normat e larta të interesit në një mjedis të lartë borxhi, mund të na zhysë në recesion, përpara se Rezerva Federale të ndërmarrë veprime korrigjuese.

Ka edhe aspekte të tjera të inflacionit që nuk mund të kontrollohen nga normat e interesit:

Faktorët anësorë të furnizimit

Çmimet e energjisë aktualisht janë kërcënimi kryesor. Ka shumë faktorë që ndikojnë këtu, nga mbyllja e centraleve bërthamore në Gjermani, deri te kufizimi i prurjeve të naftës dhe gazit rus në Perëndim. Gjermania ka deklaruar tashmë se ka arritur në fazën 2 të programit të saj të urgjencës energjetike me tre faza.

Shumë nga çmimet e larta të energjisë me shumicë, nuk janë transmetuar as në nivelin e shitjes me pakicë. Kohët e fundit kam dëgjuar nga një ekspert hungarez i energjisë, se çmimet e gazit me pakicë në Hungari, pritet të rriten me 400-600% vitin e ardhshëm. Është e qartë se efekti i plotë i rritjes së çmimit të energjisë nuk është i lidhur me normat aktuale të inflacionit.

Çmimet e grurit mund të kenë rënë 20% që nga kulmi i fundit, por ato mbeten shumë të shtrenjta dhe rezervat globale të grurit janë në nivelet më të ulëta historike.

Rezerva Federale mund të shtypë para, por nuk mund të shtypë naftë, gaz, grurë ose mallra të tjerë. Këtë dimër, mund të përjetojmë kriza ushqimore ose energjetike, duke krijuar presion të jashtëzakonshëm inflacioni.

Dimensioni psikologjik i inflacionit.

Ka prova në rritje që tregojnë se njerëzit po presin inflacion më të lartë, i cili përkthehet në kërkesa më të larta për paga, etj., duke krijuar një spirale.

Po rëndësia e politikës monetare për inflacionin? Siç tha dikur Milton Friedman: “Inflacioni është gjithmonë dhe kudo fenomen monetar, në kuptimin që ai nuk mund të ndodhë pa pasur një rritje më të shpejtë të sasisë së parasë sesa të prodhimit”.

Gjatë recesionit të vitit 2008, oferta monetare u rrit, por pjesa më e madhe e kësaj oferte shtesë monetare, u sterilizua në nivel bankash, duke shmangur inflacionin. Që nga Covid-19, “paratë helikopter” dhe nivelet e rritura të huadhënies bankare, kanë ofruar shumë më tepër para në duart e individëve dhe korporatave, me efekt inflacioni.

Politika Moderne Monetare (MMP) është një shkollë mendimi që thotë se një bankë qendrore mund të shtypë një sasi të pafundme të monedhës së saj, pa ndikuar në inflacion, për sa kohë që kjo ofertë shtesë monetare përthithet nga blerjet e bonove të bankës qendrore.

Jerome Powell ka njoftuar se ai synon të zvogëlojë bilancin e Rezervës Federale (p.sh., duke shitur bono) në masën mbi 2 trilionë dollarë, në një kohë kur do të ketë nevojë për të financuar një deficit federal prej të paktën 2 trilionë dollarësh. Kush tjetër përveç Rezervës Federale do t’i blejë të gjitha këto bono, me yield-e të mëdha negative?

Ne po hyjmë në fushën e ekonomisë së çoroditur. Tregjet kanë shumë të drejtë që të shqetësohen./MONITOR

federata e shba rezerva shba

Sondazh

Poll

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës