LIVE UPDATES
Bota

Gjeofizikantët krijojnë një model të detajuar kompjuterik të mantelit të poshtëm të Tokës, zbulohen shkëmbinj të parregullt (FOTO)

Shkëmbinjtë që përbëjnë pllakat tektonike të Tokës janë më të ftohtë dhe më të dendur se manteli përreth, kështu që pllakat zhyten në brendësi të Tokës. Shkencëtarët i kanë gjetur gjithmonë ato në një zonë të njohur si zona subduksioni, ku dy pllaka takohen dhe njëra zhytet nën tjetrën.

13 Janar 2025, 11:42 Nga N.F
Gjeofizikantët krijojnë një model të detajuar kompjuterik
Modeli i ri kompjuterik me gropat e shkëmbinjve (ngjyra blu)

ZVICËR- Një model i detajuar i mantelit të poshtëm të Tokës i krijuar nga një ekip gjeofizikantësh duke përdorur valë sizmike ka zbuluar zona shkëmbi që nuk përputhen me atë që dimë për tektonikën e pllakave. Kur ndodh një tërmet valët sizmike përhapen në të gjitha drejtimet duke "udhëtuar" nëpër Tokë. Shpejtësia me të cilën lëvizin valët varet nga lloji i valës, por edhe nga dendësia dhe elasticiteti i materialit nëpër të cilin lëvizin valët. Stacionet sizmografike regjistrojnë këto valë të ndryshme dhe bazuar në këto regjistrime, gjeofizikanët mund të nxjerrin përfundime rreth strukturës dhe përbërjes së Tokës dhe të shqyrtojnë proceset që ndodhin brenda saj.

Shkëmbinjtë që përbëjnë pllakat tektonike të Tokës janë më të ftohtë dhe më të dendur se manteli përreth, kështu që pllakat zhyten në brendësi të Tokës. Shkencëtarët i kanë gjetur gjithmonë ato në një zonë të njohur si zona subduksioni, ku dy pllaka takohen dhe njëra zhytet nën tjetrën. Kjo i ka ndihmuar shkencëtarët të hetojnë ciklin tektonik të pllakave, domethënë shfaqjen dhe shkatërrimin e pllakave në sipërfaqen e Tokës, gjatë historisë së planetit tonë.


Shkëmbinj "të ftohtë" brenda mantelit të nxehtë

Siç raporton Forbes, një ekip gjeofizikanësh nga Instituti Federal i Teknologjisë (ETH) i Cyrihut dhe Instituti i Teknologjisë në Kaliforni kanë bërë një zbulim befasues: duke përdorur një model të ri me rezolucion të lartë, ata gjetën copa shkëmbi "të ftohtë" vetëm 1000 gradë Celsius, kur temperatura në pjesën më të madhe të mantelit të Tokës është midis 2000 dhe 4000 gradë Celsius.

Ndryshe nga kërkimet e mëparshme, të cilat përdorën vetëm valë sizmike të krijuara nga tërmete shumë të mëdha dhe të fuqishme, studimi i ri përdori një superkompjuter për të trajtuar një grup të madh të dhënash të krijuar nga tërmete të madhësive të ndryshme.

Një nga zonat e zbuluara rishtazi ndodhet nën Paqësorin perëndimor, një pllakë shumë e madhe tektonike. Megjithatë, sipas teorive aktuale dhe njohurive të tektonikës së pllakave, nuk duhet të ketë asnjë material nga pllakat subduktuese atje, sepse është e pamundur që zonat e subduksionit të kenë ekzistuar në afërsi gjatë historisë së fundit gjeologjike.

Studiuesit besojnë se është e mundur që nuk është vetëm material nga pllaka të ftohta të depozituara gjatë 200 milionë viteve të fundit, siç supozohej më parë, por material i formuar nga procese të ndryshme gjeologjike, ndoshta edhe jo më aktiv në Tokë.


Çfarë shpjegimesh të mundshme ka?

Gjatë miliarda viteve, rrymat e konvekcionit të lidhura me tektonikën e pllakave duhet të përziejnë dhe homogjenizojnë të gjithë mantelin. Megjithatë, këto gjetje sugjerojnë se konvekcioni është i kufizuar në pjesën e sipërme të mantelit të Tokës. Një shpjegim tjetër i sheh këto anomali si shkëmbinj të vjetër që mbeten të mbërthyer në zona midis rrymave.

toka mantel shkembinj

Galeria fotografike (
)

Sondazh

Poll
MË SHUMË

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet

Shiko video te tjera