LIVE UPDATES
Bota

Çfarë pritet nga mbledhja e liderëve evropianë në Moldavi?

KPE-ja, ide e presidentit francez, Emmanuel Macron, u lansua vitin e kaluar pas pushtimit të Ukrainës nga Rusia, si një lloj forumi ndërqeveritar për diskutime politike lidhur me të ardhmen e Evropës.

31 Maj 2023, 08:41 Nga A.B

Çfarë pritet nga mbledhja e liderëve evropianë në

Liderët e 27 shteteve të Bashkimit Evropian, si dhe liderë të vendeve tjera evropiane, do të mblidhen së bashku më 1 qershor në kështjellën private dhe punishte vere Mimi, që ndodhet 30 kilometra jashtë kryeqytetit moldav, Kishinau.

KPE-ja, ide e presidentit francez, Emmanuel Macron, u lansua vitin e kaluar pas pushtimit të Ukrainës nga Rusia, si një lloj forumi ndërqeveritar për diskutime politike lidhur me të ardhmen e Evropës.

Në samitin e tij inaugurues që u zhvillua në Pragë në tetor të vitit 2022, Macron iu referua takimit si "një mundësi për të ndërtuar një intimitet strategjik në Evropë". Ai, gjithashtu, hodhi poshtë nocionin se ishte një lloj zëvendësimi për anëtarësimin në BE, duke ia kujtuar këtë liderëve në Ballkanin Perëndimor dhe në fqinjësinë lindore të BE-së.


Mirëpo, një përshkrim më i tërthortë i mbledhjes do të ishte një tjetër ‘dyqan’ evropian i bisedimeve, ashtu diçka si Këshilli i Evropës. Si rezultat, nuk pritet që KPE-ja të bëhet një organizatë me buxhet, sekretariat, flamur ose himn.

Ndonëse nuk ka pasur shumë rezultate deri më tani, komentet e liderëve pas takimit të Pragës sugjeruan se atyre u pëlqente koncepti i një forumi që ofronte një "hapësirë më të lirë" ku ata mund të bisedonin pa qenë të kufizuar nga llojet e strukturave dhe minutat që iu jepen për të folur sikurse në organizatat e të tjera politike që janë shumë më formale.

Takimi i Kishinaut është paraparë të zgjasë më shumë se pesë orë, me një ceremoni hyrëse që do të pasohet me katër panele diskutimi që kanë të bëjnë me fushat si: energjia, siguria, lëvizja dhe lidhje.

Pas një dreke pune, pjesa më e madhe e agjendës është planifikuar për takime të ndryshme dypalëshe – mbase do të jetë aspekti më interesant i ditës, edhe pse mjedisi intim, me më pak diplomatë të pranishëm, do të jetë më i vështirë për mediat të marrin informacione se çfarë ka ndodhur në hollësi.

Do të ketë edhe një fotografi të përbashkët, e cila mund të jetë gjëja më interesante për brezat e ardhshëm. Që nga samiti i Pragës, tri shtete tjera evropiane i janë bashkuar KPE-së: Andorra, Monako dhe San Marino, duke lënë Bjellorusinë dhe Rusinë si të vetmet shtete evropiane që nuk kanë marrë pjesë në Kishinau.

Dhe, duket se KPE-ja do të vazhdojë edhe viteve të tjera. Një samit është planifikuar tashmë në fillim të tetorit në qytetin spanjoll të Granadës, pastaj një tjetër në Mbretërinë e Bashkuar në gjysmën e parë të vitit 2024, me nikoqirët që ndryshohen çdo gjashtë muaj midis vendeve të BE-së dhe atyre jashtë saj.

Takimi ndërmjet presidentit të Azerbajxhanit, Ilham Aliyev, dhe kryeministrit armen, Nikol Pashinian, pas samitit, mund të jetë takimi më interesant.

Ata u mblodhën në Bruksel në maj me ftesë të presidentit të Këshillit Evropian, Charles Michel, në një përpjekje për të gjetur një zgjidhje gjithëpërfshirëse midis Jerevanit dhe Bakut për rajonin e Nagorno-Karabakut. Përveç faktit që ata takohen aq shpesh sa kërkohet, takimi katërorësh nuk dha ndonjë rezultat konkret.

Në Kishinau, të tre pritet të shoqërohen nga Macroni dhe kancelari gjerman, Olaf Scholz, që mund të shihet si një përpjekje e dukshme evropiane për të luajtur një rol më të madh në negociatat, në të cilat deri më tani timonin më shumë e ka pasur në dorë Moska.

Për shkak se Parisi nganjëherë akuzohet se është shumë më i afërt me Jerevanin, Brukseli ka bërë një përpjekje për të përfshirë edhe Berlinin në mënyrë që të ruajë një ekuilibër në diskutime.

Zyrtarët e lartë të BE-së, duke folur në kushte anonimiteti, vazhdojnë të theksojnë se avantazhi i shtuar i angazhimit më të madh të Brukselit në këtë çështje është se "BE-ja nuk ka agjendë të fshehur këtu" dhe është e gatshme të japë kohë dhe një platformë për të lehtësuar bisedimet për aq sa nevojitet.

Takimi i pritshëm Aliyev-Pashinian zhvillohet vetëm një javë pasi presidenti rus, Vladimir Putin, i priti ata në Moskë -- një takim i cili përfundoi me përplasjen verbale të të dy liderëve para mediave të mbledhura.

Por, mos prisni një përparim në Kishinau, sepse ka ende takime të planifikuara për muajt e ardhshëm, duke përfshirë një në Bruksel në korrik vetëm me presidentin e Këshillit Evropian, Charles Michel, dhe një tjetër ndoshta në samitin e radhës së KPE-së në Granada.

Megjithatë, veprimet që kanë të bëjnë me luftën e Karabakut, duke përfshirë lirimin e të burgosurve, programet e çminimit ose hapjen e linjave të transportit, mund të jenë në horizont.

Misioni monitorues i BE-së në Armeni, i cili u krijua në fillim të këtij viti me synimin për të promovuar qetësinë përgjatë kufirit armeno-azerbajxhanas, mund të luajë gjithashtu një rol më të madh. Të drejtat dhe siguria e armenëve etnikë që banojnë në rajonin Nagorno-Karabak do të jenë gjithashtu një shqetësim për evropianët, prandaj ata do të përpiqen të marrin një lloj garancie nga Baku.

Azerbajxhani prej muajsh ka bllokuar një rrugë që lidh Jerevanin dhe Nagorno-Karabakun.

Për çështje të tjera, a ka gjasa të ketë ndonjë rezultat konkret në samit?

Nuk përjashtohet mundësia për forcimin e Korsive të Solidaritetit me Ukrainën, një angazhim për reduktimin ose eliminimin e kostove të tarifave të rrjeteve celulare, ose mundësinë e rritjes së shkëmbimeve të diplomatëve dhe nëpunësve civilë midis vendeve.

Rritja e sigurisë kibernetike është një komponent kyç i një dokumenti diskutimi të përgatitur për panelin e diskutimit të sigurisë gjatë samitit, të cilin Mbretëria e Bashkuar dhe Polonia do të bashkëkryesojnë.

Radio Evropa e Lirë mori një kopje të dokumentit dhe gjeti një deklaratë ku thuhet:

"Agresioni rus kundër Ukrainës po ndodh në hapësirën kibernetike në formën e incidenteve dhe aktiviteteve kibernetike keqdashëse të kryera nga grupe të sponsorizuara nga shteti, si dhe nga kriminelët kibernetikë". Për më tepër, kjo nënkupton se duhet bërë punë shtesë për të forcuar rezistencën ndaj sulmeve kibernetike në Ballkanin Perëndimor dhe vendet fqinje ruse.

Dokumenti thekson, gjithashtu, nevojën që qeveritë dhe shoqëria civile të "identifikojnë dobësitë shoqërore, të cilat synojnë të lehtësojnë operacionet e informacionit nga palët keqdashëse, që polarizojnë dhe destabilizojnë komunitetet, p.sh. pakicat etnike ose komunitetet e margjinalizuara, migrantët, çështjet gjinore/seksuale dhe politike, çështjet e demokracisë", si dhe mbështetje shtesë financiare për Agjencinë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike (IAEA) për të mbrojtur centralin bërthamor të Ukrainës në Zaporizhja.

Samiti, ndoshta takimi më i madh politik në historinë e Moldavisë, padyshim që do ta vendosë në qendër të vëmendjes vendin dhe presidenten e saj, Maia Sandu.

Si përgatitje, BE-ja tashmë ka rënë dakord të krijojë një mision civil atje për të kundërshtuar kërcënimet hibride, si dhe për të sanksionuar dy moldavë të akuzuar për minimin e integritetit territorial të Ukrainës, dhe pesë të tjerë, përfshirë oligarkët Vladimir Plahotniuc dhe Ilan Shor, për akuza të destabilizimit të Moldavisë.

Pas presidentes Maia Sandu, do të jenë liderë të tjerë që “garojnë” për vëmendje. Nëse presidenti ukrainas, Volodymyr Zelenskiy, paraqitet (ai nuk ka qenë i pranishëm në samitin e Pragës), me gjasë ai do të jetë kryefjala e samitit.

Ndërkohë, nuk është bërë e ditur ende nëse do të jetë edhe presidenti turk, Rexhep Tajip Erdogan, pas sigurimit të një mandati tjetër pesëvjeçar në balotazhin presidencial të 28 majit./REL

moldavi

Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet