LIVE UPDATES
Bota

Çfarë është vendimi i Gjykatës Supreme në SHBA për abortin?

Vendimi nuk do të thotë që aborti është i ndaluar në të gjithë SHBA-në

25 Qershor 2022, 12:08 Nga A.B
Çfarë është vendimi i Gjykatës Supreme në SHBA
Gjykata e Larte

SHBA- Pas gjysmë shekulli, e drejta kushtetuese e amerikanëve për të kryer abort është rrëzuar nga Gjykata Supreme. Vendimi kundër Organizatës së Shëndetit të Grave Dobbs kundër Jackson i dhënë më 24 qershor 2022 ka pasoja të gjera në disa shtete të SHBA-së. Gjyqtarët rrëzuan dy vendime kyçe që mbronin aksesin ndaj abortit: Roe kundër Wade të vitit 1973 dhe Planned Parenthood kundër Casey, të vendosur në 1992.

Vendimi i Gjykatës Supreme u jep shteteve individuale fuqinë për të vendosur ligjet e tyre për abortin pa u shqetësuar se do të bien ndesh me Roe, i cili lejoi abortet gjatë dy tremujorëve të parë të shtatzënisë.

Pothuajse gjysma e shteteve pritet të nxjerrin jashtë ligjit ose të kufizojnë abortin si rezultat i vendimit të Gjykatës së Lartë, i cili lidhet me një ligj të ri shumë kufizues për abortin në Misisipi. Ligjet do të prekin dhjetëra miliona njerëz në mbarë vendin, të cilëve mund t’u duhet të kalojnë kufijtë shtetërorë për të kërkuar kujdes shëndetësor riprodhues. 

Vendimi nuk do të thotë që aborti është i ndaluar në të gjithë SHBA-në. Përkundrazi, argumentet rreth ligjshmërisë së abortit do të shfaqen në legjislaturat e disa shteteve.

Çfarë është vendimi i Gjykatës Supreme në SHBA

Shtetet do të lejohen të rregullojnë ose ndalojnë abortin vetëm me atë që njihet si rishikim i "bazës racionale'. 

Çfarë ndodh më pas?

Edhe përpara Dobbs-it, aftësia për të pasur akses në abortin ishte e kufizuar nga një sërë ligjesh në të gjithë Shtetet e Bashkuara. Shtetet republikane kanë ligje më kufizuese sesa ato demokratike, me njerëzit që jetojnë në Veri dhe Jug që i nënshtrohen ligjeve më strikte.

13 shtete kanë të ashtuquajturat "ligje nxitëse", të cilat kufizojnë aksesin ndaj abortit. Këto do të hyjnë së shpejti në fuqi tani që Gjykata e Lartë ka rrëzuar Roe dhe Casey, duke kërkuar vetëm certifikimin e prokurorit të përgjithshëm të shtetit ose veprime të tjera nga një zyrtar shtetëror.

9 shtete nuk kanë hequr kurrë ligjet para Roe-së që kufizojnë ose ndalojnë ndjeshëm aksesin ndaj abortit. Në total, gati gjysma e shteteve do të kufizojnë aksesin në abortin përmes një sërë masash si ndalimi i abortit nga gjashtë javët e shtatzënisë, përpara sesa gratë të dinë se janë shtatzënë.

Ndërkohë, 16 shtete dhe Distrikti i Kolumbisë mbrojnë aksesin ndaj abortit në mënyra të ndryshme, si statutet e shtetit, ndryshimet kushtetuese ose vendimet e Gjykatës së Lartë të shtetit.

Asnjë nga shtetet që kufizojnë mundësinë e abortit aktualisht nuk e kriminalizon veprimin e personit shtatzënë. Përkundrazi, ata kërcënojnë ofruesit e kujdesit shëndetësor me veprime civile ose penale, duke përfshirë humbjen e licencës së tyre për të ushtruar mjekësi.

Disa shtete po krijojnë “streha të sigurta ” ku njerëzit mund të udhëtojnë për të pasur një abort të ligjshëm. Njerëzit tashmë kanë udhëtuar në shtete si Massachusetts për të kryer abortet.

Çfarë do të thotë kjo për njerëzit në Amerikë që kërkojnë të kryejnë abort?

Shtatzënitë dhe abortet e padëshiruara janë më të zakonshme tek gratë e varfra dhe gratë me ngjyrë, si në SHBA ashtu edhe në mbarë botën.

Qasja shtet pas shteti për abortin që rezulton nga ky vendim do të thotë se shumë njerëzve do të duhet të udhëtojnë më larg për të kryer një abort. Dhe distanca do të nënkuptojë se më pak njerëz do të bëjnë abort, veçanërisht gratë me të ardhura më të ulëta, një fakt që vetë Gjykata e Lartë e pranoi në vitin 2016.

Por që nga viti 2020 , aborti me ilaçe, një regjim me dy pilula të mifepristonit dhe misoprostolit,  ka qenë metoda më e zakonshme për t’i dhënë fund shtatzënisë në SHBA. Pandemia e koronavirusit e përshpejtoi këtë ndryshim, pasi e shtyu Administratën e Ushqimit dhe Barnave të bëjë më të disponueshme abortet me ilaçe duke i lejuar mjekët të përshkruajnë pilulat përmes telemjekësisë dhe duke lejuar që barnat të dërgohen me postë pa konsultim personal.

Shumë shtete që kufizojnë aksesin në abort po përpiqen gjithashtu të parandalojnë abortin me ilaçe. 

Heqja e një të drejte të njohur prej 50 vitesh nga Gjykata e Lartë e vendos SHBA-në në pakicën e kombeve, shumica e të cilave po shkojnë drejt liberalizimit. Megjithatë, edhe pse aborti shihet nga shumë njerëz si kujdes thelbësor shëndetësor, lufta kulturore me siguri do të vazhdojë.

Ndalime të tilla mund të rezultojnë në 60,000 lindje në vit midis grave që nuk mund të kryejnë një abort, duke prekur 41% të grave në moshë riprodhuese dhe duke goditur më rëndë gratë e reja, të varfra, me ngjyrë dhe njerëzit që tashmë kanë fëmijë.

PËRKTHYER NGA: Theconversation.com & Scotusblog.com

vendimi i gjykates supreme per abortin

Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet