LIVE UPDATES
Bota

EEA paralajmëron: Ndotja mjedisore lidhet me rritjen e depresionit dhe ankthit

Ekspozimi ndaj ndotjes, veçanërisht të ajrit, zhurmës dhe kimikateve toksike, po shfaqet gjithnjë e më shumë si një faktor i rëndësishëm që kontribuon në çrregullimet e shëndetit mendor.

7 Mars 2026, 07:39 Nga E. D
EEA paralajmëron: Ndotja mjedisore lidhet me rritjen e depresionit dhe
foto ilustruese

Ndotja e ajrit, zhurma mjedisore dhe ekspozimi ndaj kimikateve toksike lidhen me një rrezik më të lartë për probleme të shëndetit mendor, paralajmëron Agjencia Europiane e Mjedisit (EEA).

Ekspozimi ndaj ndotjes, veçanërisht të ajrit, zhurmës dhe kimikateve toksike, po shfaqet gjithnjë e më shumë si një faktor i rëndësishëm që kontribuon në çrregullimet e shëndetit mendor.

Agjencia bën thirrje për “veprim urgjent dhe drastik” kundër ndotjes, duke paralajmëruar se edhe ulje modeste mund të sjellin përmirësime të ndjeshme në shëndetin mendor.

Shëndeti mendor ndikohet nga ndërveprimi i faktorëve të brendshëm, përfshirë gjenetikën, faktorët socialë dhe ekonomikë, si dhe faktorët psikologjikë dhe të stilit të jetesës.

Ndotja është identifikuar si një nxitës i mundshëm i çrregullimeve mendore, duke përkeqësuar simptomat ose duke kontribuar në shfaqjen e tyre përmes ekspozimit afatgjatë.

Ekspozimi ndaj ajrit të ndotur gjatë shtatzënisë, në fëmijëri dhe në adoleshencën e hershme është lidhur me ndryshime strukturore dhe funksionale në tru.

EEA vëren se të gjitha studimet që analizojnë ndikimin e ndotjes së ajrit në depresion tregojnë një lidhje të rëndësishme mes ekspozimit afatgjatë ndaj cilësisë së dobët të ajrit dhe rritjes së rrezikut për depresion.

Provat janë veçanërisht të forta për grimcat e imëta PM2.5 dhe dioksidin e azotit (NO2).

Studime të fundit kanë gjetur gjithashtu një lidhje mes periudhave me ndotje të lartë dhe rritjes së rasteve të depresionit. Rritjet afatshkurtra të ndotjes janë lidhur gjithashtu me përkeqësimin e simptomave të skizofrenisë.

Shumica e kërkimeve për këtë temë janë fokusuar te zhurma nga transporti, përfshirë trafikun rrugor, hekurudhat dhe avionët.

Ekspozimi kronik ndaj kësaj zhurme mund të aktivizojë reagimin e stresit në organizëm, duke rritur inflamacionin dhe stresin oksidativ, çka mund të përkeqësojë shëndetin mendor.

Trafiku rrugor është burimi më i studiuar i zhurmës në lidhje me shëndetin mendor. Studimet tregojnë se për çdo rritje prej 10 decibelësh në nivelin e zhurmës ka një rritje të vogël, por të matshme, të rrezikut për depresion dhe ankth.

Zhurma nga avionët ka lidhjen më të fortë me çrregullimet e shëndetit mendor, veçanërisht me depresionin. Një studim gjeti një rritje prej 12% të rrezikut për depresion për çdo rritje prej 10 decibelësh në zhurmën e avionëve.

EEA thekson gjithashtu se zhurma e avionëve shkakton më shumë shqetësim se format e tjera të zhurmës në nivele të ngjashme dhe ky shqetësim mund të jetë një faktor që çon drejt depresionit dhe ankthit.

“Personat që raportojnë shqetësim ekstrem kanë pothuajse dyfishin e përhapjes së këtyre çrregullimeve, me zhurmën e avionëve si burimin kryesor, ndërsa vulnerabiliteti social i përforcon këto efekte”, thuhet në raport.

Studime të mëparshme të EEA kanë treguar gjithashtu se ekspozimi ndaj zhurmës mjedisore, veçanërisht në shtëpi, lidhet me një nivel më të lartë të problemeve të sjelljes tek fëmijët.

Ekspozimi edhe ndaj sasive të vogla të disa kimikateve mund të ketë pasoja të dëmshme për shëndetin, përfshirë edhe shëndetin mendor.

EEA analizoi studime që lidhin ekspozimin ndaj kimikateve si plumbi dhe substancat që ndërhyjnë në sistemin hormonal me çrregullimet mendore. Analiza u fokusua te metalet e rënda, tymi pasiv i duhanit, kimikatet që ndërhyjnë në sistemin endokrin dhe pesticidet.

Provat më të qëndrueshme lidhen me metalet e rënda, veçanërisht plumbin, dhe me tymosjen pasive. Të dyja janë lidhur me depresionin dhe skizofreninë, sidomos kur ekspozimi ndodh gjatë shtatzënisë ose në fëmijëri.

Studimet gjithashtu lidhin vazhdimisht ekspozimin ndaj pesticideve me depresionin, skizofreninë dhe ankthin.

Kimikatet që ndërhyjnë në sistemin endokrin ndikojnë në hormonet e trupit. Më të zakonshmet përfshijnë bisfenolin A dhe substancat per- dhe polifluoroalkile (PFAS). Ekspozimi para lindjes ndaj bisfenolit A është lidhur me depresionin dhe ankthin në fëmijëri.

Barrë e madhe e problemeve të shëndetit mendor në Europë

Një në gjashtë persona në Europë jeton me një çrregullim të shëndetit mendor dhe një në tre prej tyre nuk merr trajtimin e duhur, sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH).

Në Bashkimin Europian, çrregullimet e shëndetit mendor çuan në humbjen e mbi 11 milionë viteve jetë të shëndetshme në vitin 2023, duke përfshirë vitet e jetës së humbura nga vdekjet e parakohshme dhe vitet e jetuara me sëmundje ose aftësi të kufizuara.

Këto shifra pritet të rriten në vitet e ardhshme, veçanërisht te të rinjtë dhe grupet më të cenueshme./Euronews

eea

Sondazh

Poll
MË SHUMË

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet

Shiko video te tjera