LIVE UPDATES
Bota

DW: Ndërsa lufta me Iranin shpërthen, Evropa përgatitet për krizën energjetike

Kancelari gjerman Friedrich Merz paralajmëroi më parë këtë javë se ndikimi ekonomik mund të jetë "aq i rëndë sa ai që përjetuam së fundmi gjatë pandemisë COVID ose në fillim të luftës në Ukrainë", kur blloku uli blerjet e energjisë ruse. 

4 Prill 2026, 15:28 Nga D.S

DW: Ndërsa lufta me Iranin shpërthen, Evropa përgatitet për

IRAN-  Komisioni Evropian po u bën thirrje mbi 400 milionë qytetarëve të tij që të fluturojnë dhe të ngasin më pak automjete, të punojnë nga shtëpia dhe të japin kontributin e tyre për të kursyer energji, ndërsa lufta në Iran është tani në muajin e dytë.

Kancelari gjerman Friedrich Merz paralajmëroi më parë këtë javë se ndikimi ekonomik mund të jetë "aq i rëndë sa ai që përjetuam së fundmi gjatë pandemisë COVID ose në fillim të luftës në Ukrainë", kur blloku uli blerjet e energjisë ruse. 

"Sa më shumë të mund të bësh për të kursyer naftë, veçanërisht naftë, veçanërisht karburant avionësh, aq më mirë do të jemi", tha të martën Komisioneri i Energjisë i BE-së, Dan Jorgensen, pas një takimi të 27 ministrave të energjisë të BE-së në Bruksel, ku ata diskutuan sigurinë energjetike të bllokut.

Jorgensen u bëri thirrje evropianëve të dëgjojnë këshillat e Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë dhe të përdorin më shumë transportin publik, "të rrisin ndarjen e makinave dhe të miratojnë praktika efikase të drejtimit".

Por ekspertët thanë se BE-ja duhet të bëjë më shumë dhe të planifikojë për krizën e ardhshme , e cila jo vetëm që do të rrisë çmimet e benzinës në pompë, por do të dëmtojë edhe industrinë, do të rrisë inflacionin, duke ulur kërkesën dhe duke rritur çmimet e ushqimeve. 

"Ende nuk e kemi kuptuar madhësinë e krizës", tha për DW Ana Maria Jaller-Makarewicz, analiste kryesore e energjisë për Evropën në Institutin për Ekonominë e Energjisë dhe Analizën Financiare në Londër. 

"Mendoj se do të fillojmë ta ndiejmë ndryshimin muajin tjetër. Disa ngarkesa [të gazit natyror të lëngshëm] tashmë po devijohen drejt Azisë", shtoi ajo, duke aluduar në konkurrencën midis Evropës dhe Azisë për furnizimet në rënie.

A do t’i detyrojë lufta me Iranin Evropën dhe Azinë të konkurrojnë?
Çmimet e naftës dhe gazit janë rritur deri në 70% që kur SHBA-të dhe Izraeli e goditën për herë të parë Iranin me sulme ajrore në fund të shkurtit. Në shenjë hakmarrjeje, Irani ka lëshuar raketa dhe dronë mbi vendet e Gjirit të pasura me energji dhe ka bllokuar Ngushticën e Hormuzit, përmes së cilës kalojnë 20% e cisternave globale të naftës dhe gazit.

BE-ja ka pësuar gjithashtu një goditje — financiarisht. Sipas Presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, vetëm 10 ditët e para të konfliktit  u kushtuan taksapaguesve evropianë 3 miliardë euro shtesë (3.4 miliardë dollarë) në importet e karburanteve fosile. 

Sipas një raporti të kohëve të fundit nga  grupi i ekspertëve Bruegel  , "një dyfishim i çmimeve të gazit do t'i shtonte rreth 100 miliardë euro kostove evropiane të importit të gazit gjatë 12 muajve të ardhshëm".

Por rritja e çmimeve nuk është shqetësimi i vetëm, me frikën e një krize furnizimi që tani po përhapet në të gjithë Evropën ndërsa lufta vazhdon. 

Fillimisht, politikëbërësit dukeshin të qetë, pasi BE-ja ishte më pak e varur nga importet e energjisë nëpërmjet Ngushticës së Hormuzit — vetëm 8% e  gazit natyror të lëngshëm (LNG) të BE-së importohej nga Katari para luftës. Vendet aziatike vareshin nga rruga e ngushtë ujore për gati një të tretën e konsumit të tyre të përgjithshëm.

Megjithatë, ndërsa lufta vazhdon dhe furnizimet po pakësohen, ekzistojnë shqetësime se luhatja më e vogël mund të shkaktojë mungesa, veçanërisht nëse aziatikët i tejkalojnë ofertat evropiane për furnizime të pakta me energji.

BE-ja ka diversifikuar furnizimin e saj me energji vitet e fundit në një përpjekje për të zvogëluar varësinë nga energjia ruse, duke e zëvendësuar atë me më shumë importe nga SHBA-ja dhe Norvegjia . SHBA-ja është tani eksportuesi më i madh i gazit në BE. Por, ndërsa konkurrenca për furnizime të kufizuara nxehet, aziatikët po kërkojnë gjithashtu për të siguruar një pjesë të atij LNG-je amerikane.

Në raportin e saj, Bruegel tha se që nga fillimi i luftës në Iran, "disa ngarkesa të LNG-së janë devijuar tashmë nga Evropa në Azi".

“Furnizimi me gaz i BE-së kufizohet më tej nga ndërprerja graduale e planifikuar deri në vitin 2027 e LNG-së ruse”, shtoi ajo. 

Çfarë mund të bëjë BE-ja? 
Disa në BE po bëjnë thirrje për një kthim te energjia ruse më e lirë.

Në samitin e liderëve të BE-së në mars, kryeministri belg Bart De Wever i tha gazetës së përditshme belge  L'Echo se BE-ja duhet të riarmatoset, por në të njëjtën kohë "të normalizojë marrëdhëniet me Rusinë dhe të rifitojë aksesin në energji të lirë".

"Është logjike. Privatisht, udhëheqësit evropianë më thonë se kam të drejtë, por askush nuk guxon ta thotë me zë të lartë", tha ai. 

Megjithatë, shefi i energjisë i BE-së, Jorgensen, e përjashtoi këtë mundësi dhe tha se BE-ja "nuk do të importojë asnjë molekulë" energjie ruse. Ekspertët thanë se në vend të kësaj, Komisioni mund të shqyrtojë një kufizim të mundshëm çmimesh për gazin dhe subvencione për industrinë. 

"Shumica e industrive që kërkojnë shumë energji, si çeliku, çimentoja, plehrat", mund të goditen nga rritja e çmimeve, tha për DW Alexander Roth, një nga autorët e raportit Bruegel.

Grupi lobist Fertilizers Europe  tha në mesin e marsit se lufta mund të ketë "implikime për [...] zinxhirët e furnizimit me plehra". Në një deklaratë, i bëri thirrje BE-së të ndihmojë fermerët të ruajnë "sigurinë ushqimore" dhe të marrë në konsideratë "ndihmë për fermerët evropianë, duke mbështetur njëkohësisht qëndrueshmërinë e industrisë së plehrave të Evropës", nëse kriza e Iranit vazhdon.

Një efekt i valëzuar ekziston gjithashtu në të gjithë zinxhirët e furnizimit të prodhimit të industrive të ndryshme, duke përfshirë kimikatet, plastikën, aluminin dhe qelqin. Në sektorin e aviacionit, raportet sugjerojnë se Lufthansa po planifikon të anulojë dhjetëra fluturime nëse kërkesa bie ndërsa kostoja e karburantit rritet. 

Megjithatë, disa ekspertë e kanë paralajmëruar bllokun kundër kufizimit të çmimit të gazit dhe naftës. 

“Tundimi në një tronditje çmimesh është të shtypen çmimet”, tha raporti Bruegel. “Ky do të ishte një gabim”, shtoi ai, duke thënë se një masë e tillë do të “dobësojë sinjalet e çmimeve që nxisin efikasitetin, uljen e kërkesës dhe investimet në energji të pastër”. 

Roth shpjegoi se një kufizim çmimesh do të ishte një kurë afatshkurtër për t'u ofruar njëfarë lehtësimi konsumatorëve, por në afatmesëm dhe afatgjatë, ato rrisin konsumin e gazit "dhe vonojnë largimin nga lëndët djegëse fosile".

BE duhet të 'shfrytëzojë mundësinë' për burimet e rinovueshme të energjisë, thonë analistët
Në vend të kufizimit të çmimeve, analistja e energjisë Jaller-Makarewicz argumentoi se BE-ja duhet të ndërmarrë "hapa konkretë" dhe të kërkojë një ulje të ngrohjes në restorante dhe në ndërtesat qeveritare. Ajo shtoi se qeveritë duhet të kufizojnë udhëtimet e zyrtarëve publikë në të gjithë bllokun, duke rritur "investimet në industritë lokale të gjelbra, siç janë pompat e nxehtësisë".

Roth tha se BE-ja duhet të bashkëpunojë në strategji me shtetet anëtare dhe në vend të subvencioneve të gazit të ofrojë një ulje të taksës mbi energjinë elektrike. "Kjo do të zvogëlonte faturën me të cilën përballen konsumatorët, por gjithashtu do t'i inkurajonte ata të shpenzonin për opsione elektrifikimi, të tilla si pompat e nxehtësisë dhe makinat elektrike", tha ai.

Raporti i Bruegel tha se lufta në Iran ka ekspozuar edhe një herë dobësinë evropiane në sektorin e energjisë, duke rekomanduar që "politikbërësit duhet të shfrytëzojnë mundësinë për të vendosur energji të rinovueshme dhe teknologji të elektrifikimit edhe më shpejt".

Ai përmendi shembujt e Spanjës — e cila vitet e fundit ka investuar shumë në energjinë e erës dhe diellore dhe ka arritur të stabilizojë çmimet e energjisë — dhe Italisë, ekonomisë më të varur nga gazi në Evropë. Italia importoi pjesën më të madhe të gazit të Katarit nëpërmjet Ngushticës së Hormuzit dhe ka parë një rritje të ndjeshme të çmimeve të energjisë këtë vit.

Edhe nëse lufta mbaron nesër, furnizimet me LNG nga rajoni nuk do të rifillojnë brenda natës. Kompleksi energjetik Ras Laffan në Katar , një burim kyç i gazit natyror për tregjet botërore, u godit nga raketat iraniane më 18 mars. Dëmi i madh mund të zgjasë me muaj ose vite për t'u riparuar përpara se të vihet në punë përsëri, tha kompania shtetërore QatarEnergy.

"Askush nuk e di se sa do të zgjasë kriza, por mendoj se është shumë e rëndësishme të nënvizohet se nuk do të jetë e shkurtër", tha Jorgensen i BE-së pas takimit të jashtëzakonshëm të së martës. "Infrastruktura energjetike në rajon është shkatërruar dhe vazhdon të shkatërrohet nga lufta."/DW

lufta ne iran konflikti ne lindjen e mesme evropa

Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet