LIVE UPDATES
Bota

Dialogu është thelbësor për një paqe të qëndrueshme midis Greqisë dhe Turqisë

Marrëdhëniet greko-turke duhet dhe mund të shndërrohen në një element stabiliteti në rajonin e gjerë; pavarësisht dallimeve të njohura që na ndajnë.

7 Dhjetor 2023, 08:16 Nga a.d
Dialogu është thelbësor për një paqe të
george papandreu

Nga George Papandreu “Kathimerini”

Teksa skena ndërkombëtare po zien nga tensionet e shkaktuara nga lufta në Ukrainë, tensionet në Ballkan, luftërat civile në Afrikë dhe tragjedia e re që po shpaloset në Lindjen e Mesme, merr një dimension të ri politik bashkëpunimi dhe dialogu midis Greqisë dhe Turqisë.

Marrëdhëniet greko-turke duhet dhe mund të shndërrohen në një element stabiliteti në rajonin e gjerë; pavarësisht dallimeve të njohura që na ndajnë. Kjo gjë është arritur në të kaluarën. Të dyja vendet kanë punuar së bashku për të shuar krizat në Ballkan. Edhe në Lindjen e Mesme, ne morëm iniciativën, bashkë me Ministrin e Jashtëm turk Ismail Cem, që të takonim kryeministrin e Izraelit në atë kohë, Ariel Sharon, dhe liderin e Autoritetit Palestines, Yasser Arafat, gjatë asaj që ishte një nga periudhat më të këqija të tensionit mes të dyve.

Kjo marrëdhënie e re buroi nga vendimet historike të marra në samitin e Bashkimit Evropian të vitit 1999 në Helsinki. Në atë kohë Greqia luajti një rol vendimtar në rezultatet finale, që përfshinin udhërrëfyesin për anëtarësimin e Qipros greke, zgjidhjen e disa çështjeve që lidhen me problemin e ishullit të ndarë dhe përcaktimin e shelfit kontinental midis Greqisë dhe Turqisë.

Po ashtu kuadri përfshinte angazhimin nga Turqia në lidhje me sundimin e ligjit, demokracinë dhe të drejtat e njeriut. Dhe nuk kishte thjeshtë optimizëm: U nënshkruan dhjetëra marrëveshje dypalëshe për një sërë çështjesh, nga emigracioni, ndërlidhja në sektorin energjetik, dhe ndalimi i vendosjes së minave në kufijtë tanë, deri tek bashkëpunimi në një mori fushash ekonomike dhe kulturore.

Së bashku me homologun tim Ismail Cem, ne forcuam mijëra nisma të shoqërisë civile, pasi një afrim pa diplomaci dhe pa angazhim të shoqërisë civile, do të kishte qëndruar mbi themele shumë të lëkundshme. Këtu ndikoi shumë solidariteti i shfaqur nga të dy kombet në vazhdën e tërmeteve shkatërruese që goditën të dyja vendet atë vit.

Turizmi midis të dyve - praktikisht joekzistent deri atëherë - u rrit ndjeshëm dhe tregtia dypalëshe u rrit nga 700 milionë dollarë në vitin 1999, në 4 miliardë dollarë në vitin 2018. Njëkohësisht, midis 2 vendeve nisën edhe bisedimet eksploruese, në përpjekje për të përcaktuar një kurs të përbashkët për zgjidhjen e çështjeve që na ndanë në nivel dypalësh.

Gjithçka që u vu në lëvizje, dhe gjithçka që u arrit në afrimin greko-turk të vitit 1999 dhe u zbatua me hapa të caktuar nga qeveritë e mëvonshme, është një trashëgimi e rëndësishme. Ne u afruam në qëndrime mbi çështjet e ndarjes së shelfit kontinental dhe të Qipros.

Por rrethanat politike, siç ishin ndryshimet e qeverisë, e ndaluan atë përparim. Veçanërisht pas tentativës për grusht shteti në Turqi në vitin 2016, marrëdhëniet u përkeqësuan ndjeshëm, dhe ne patëm edhe disa momente tensioni shumë të forta, që të kujtojnë vitet e para Helsinkit.

Kur isha kryeministër, prita në një vizitë në Athinë, në majin e vitit 2010, kreun e qeverisë turke Recep Tayyip Erdogan, për Këshillin e parë të Bashkëpunimit të Nivelit të Lartë Greqi-Turqi. Ne u angazhuam për nisjen e një marrëdhënieje të re bashkëpunimi.

Po atë vit, organizuam së bashku Iniciativën Mesdhetare për Ndryshimet Klimatike, duke bashkuar më shumë se 20 vende mesdhetare për të punuar së bashku në trajtimin e ndryshimeve klimatike dhe më konkretisht, për kalimin tek energjia e rinovueshme.

Tani, 7 vjet pas mbledhjes së fundit të atij këshilli, Athina po përgatitet të mirëpresë sërish Erdoganin për një takimi të ri. A ka ndonjë shpresë për të rindërtuar, siç bëmë atëherë, marrëdhëniet mes dy vendeve, në mënyrë të tillë që të çojë në paqe të qëndrueshme, duke zgjidhur çështjet që na ndajnë?

Vizita të tilla nuk janë të lehta, dhe nuk ofrojnë automatikisht një zgjidhje automatike të problemeve. Ato janë edhe të diskutueshëm, duke nxitur jo pak zëra kundërshtues, ndoshta të nxitur nga dobësia dhe frika. Në përvojën time, nga dialogu ka shumë për të fituar.

Qëndrimet tona janë të drejta dhe “vijat e kuqe” të Athinës janë të njohura, por ato duhet të shprehen në mënyrë të përmbledhur dhe të vazhdueshme. Dialogu ndihmon në përcaktimin e problemeve reale dhe shmangien e hamendjeve fantazioze të nxitura nga shpërthimet në publik. Ai mund t'i ndihmojë të dyja palët të kuptojnë frikën e vërtetë të tjetrit, dhe të përcaktojnë interesat e përbashkëta, kombëtare dhe gjeopolitike. Dialogu i sinqertë zbulon synimet dhe kufijtë e secilës palë.

Edhe kur një situatë duket se ka hyrë në një rrugë pa krye, dialogu mund të çojë në një “modus vivendi” (në mënyrë bashkëjetese të përshtatshme) të përkohshme, me shpresën e sheshimit në të ardhmen të dallimeve dhe në rrethana të ndryshme. Për shembull, çështja e shfrytëzimit të hidrokarbureve, do të ketë pak ose aspak rëndësi pas disa vitesh, për shkak të kalimit të detyrueshëm drejt burimeve të tjera të energjisë.

Arritja e një axhende pozitive, kërkon një qasje të pjekur e cila të mos pengohet nga presioni i jashtëm. Ajo kërkon një përgatitje të mirë dhe një konsensus kombëtar. Kjo është mënyra e vetme për të ndërtuar një marrëdhënie të qëndrueshme dhe paqësore midis 2 vendeve që mund t'i rezistojë kohës.

Është absolutisht thelbësor, respekti i ndërsjellë midis të dyja palëve. Ndërprerja e fluturimeve në Egje gjatë muajve të fundit është një shembull pozitiv, por ai nuk mjafton. Në një fjalim të mbajtur në vitin 2010, Erdogan vuri në dukje se vendi i tij kishte humbur shumë energji dhe shpresë ndaj armiqve imagjinarë.

“Turqia ka harxhuar vite të tëra duke u përballur me armiq imagjinarë që ishin një krijesë e brendshme dhe e huaj, në vend se t'ia kushtonte energjitë e saj “gjësë më të rëndësishme, dinamikës njerëzore, të rinjve, të ardhmes së saj”- tha ai. Unë do të shtoja se në politikën e jashtme është shumë e lehtë të rrëzosh progresin e arritur, por shumë më e vështirë ta ndërtosh atë.

Shënim:George Papandreu, kryeministër i Greqisë në vitet 2009-2011, dhe Ministër i Jashtëm në vitet 2009-2010 dhe 1999-2004.

george papandreu

Sondazh

Poll

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend

Grabitet me armë një bankë e nivelit të dytë në Tiranë