Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Jep dorëhqjen, nuk ka dialog!
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Shetet e Gjirit Persik dënojnë sulmet iraniane ndaj infrastrukturës civile: Janë krime lufte 18 Korrik, 17:37 ...
Abuizimi me fondet në Durrës, zbardhen dëshmitë/ Elisabeta Mataj: Jam qytetare e lirë, kush ma ndalon kazinonë...
Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës 18 K...
Përpjekjet e Kinës “po kopjojnë përpjekjet e mëparshme si në shkallë ashtu edhe në kompleksitet”, tha Pentagoni në analizën e fundit vjetore mbi fuqinë ushtarake të Kinës.
“The Washington Post”
Bota po hyn aktualisht në një garë të re dhe të rrezikshme të armëve bërthamore, por e cila është ndryshe nga çdo gjë që është parë deri më tani që nga ndërtimi i bombës së parë bërthamore. Megjithatë nuk duhet kurrsesi të lejohet që ajo të përfundojë në një katastrofë.
Traktatet që kontrollojnë armët bërthamore - të verifikueshme dhe të detyrueshme për
t'u zbatuar, dhe me synim kufizimin dhe reduktimin e rezervave dhe për të parandaluar llogaritjet e gabuara apo incidentet - mund të sjellin më shumë stabilitet.
Sepse ato kërkojnë një vullnet politik nga udhëheqësit e Shteteve të Bashkuara, Rusisë dhe Kinës, i cili sot për sot nuk ekziston. Faktori i ri në këtë garë është Kina, e cila aspiron që të ketë afërsisht të njëjtin arsenal bërthamore që do të kenë Shteteve të Bashkuara dhe Rusia gjatë dekadës së ardhshme apo edhe më tej.
Nëse gara e parë e armatimeve çoi në arritjen e disa pakteve me përfitime të dyanshme - shpesh me manovrime strategjike të ngjashme me lojën e shahut - e reja do të jetë me tre drejtime dhe shumë me e vështirë. Koncepti i frenimit - pra mbajtja e një kërcënimi të besueshëm bërthamor për të frenuar sulmin nga të tjerët - do të jetë edhe më i paparashikueshëm dhe i frikshëm sesa gjatë Luftës së Ftohtë.
Pse ka rëndësi kjo çështje? Sepse armët bërthamore mund të shkatërrojnë shoqëritë. Siç e kemi theksuar edhe më parë, zjarri bërthamor është 10 milionë deri në 100 milionë herë më i madh sesa zjarri kimik i shkaktuar nga eksplozivët tradicionalë. Ndërsa arma bërthamore
nuk është përdorur në luftime që nga Lufta e Dytë Botërore, ajo ka sjellë rreziqe të konsiderueshme.
Të paktën 8 vende të armatosura me armë bërthamore kanë kryer 2056 teste nën tokë dhe në ajër, dhe po ashtu kanë shkaktuar dhjetëra alarme të rreme apo edhe izolime totale të zonave të ndryshme për njëfarë kohe. Rreziku i keqkuptimit apo i llogaritjeve të gabuara rritet ndjeshëm kur armët bërthamore mbahen në gatishmëri për t'u lëshuar, siç i kanë sot arsenalet e tyre Shtetet e Bashkuara dhe Rusia.
Për më tepër, kjo e fundit ka kërcënuar vazhdimisht se do të përdorë armët e saj bërthamore në luftën e saj kundër Ukrainës, duke treguar se si edhe kur nuk përdoren armët bërthamore mund të luajnë një rol të madh në ushtrimin e presionit ndaj kundërshtarit, apo edhe më trajektoren e një konflikti.
Tashmë ka nisur gara e re e armatimeve bërthamore. Komisioni për Qasjen Strategjike
i Shteteve të Bashkuara në Kongresin Amerikan arriti kohët e fundit në këtë përfundim në një raport të tijin: “Kina po synon zgjerimin e arsenalit bërthamore në një shkallë dhe ritëm të paparë që nga gara e armëve bërthamore SHBA-Bashkimi Sovjetik që përfundoi në fund të viteve 1980”.
Kina, që disa vite më parë kishte rreth 200 bomba bërthamore, tani besohet se ka më shumë se 500, dhe do të synojë të ketë më shumë se 1000 të tilla deri në vitin 2030, krahasuar me 1550 bomba që janë në gjendje gatishmërie të Shteteve të Bashkuara dhe Rusisë.
Po ashtu, Kina ka ndërtuar një treshe mjetesh strategjike tokë-det-ajër për lëshimin e armëve bërthamore, siç kanë bërë më herët Shtetet e Bashkuara dhe Rusia. Ajo pritet t’i mbajë në një gjendje më të lartë gatishmërie raketat tokësore; dhe po investon shumë tek armët anti-satelitore, automjete hipersonike me rrëshqitje si dhe bombarduesit orbitalë.
Përpjekjet e Kinës “po kopjojnë përpjekjet e mëparshme si në shkallë ashtu edhe në kompleksitet”, tha Pentagoni në analizën e fundit vjetore mbi fuqinë ushtarake të Kinës.
Ndërsa po sforcohet nga lufta e saj në Ukrainë, Rusia po eksperimenton me një raketë lundruese me energji bërthamore që mund të fluturojë për mijëra kilometra para se të godasë objektivin.
Edhe Shtetet e Bashkuara kanë nisur një cikël modernizimi të armëve strategjike, me avionë bombardues, raketa dhe nëndetëse të reja. Komisioni i Qasjes Strategjike, vuri në dukje se Shtetet e Bashkuara po zgjerojnë tani “ombrellën” e tyre të parandalimit bërthamor me më shumë se 30 aleatë zyrtarë, të cilët përfaqësojnë 1/3 e ekonomisë botërore.
Ruajtja e këtyre aleancave dhe parandalimi i besueshëm, do të jetë kyç në një epokë konfrontimi me vende autoritare si Rusia dhe Kina. Aktualisht nuk ka shumë mjete në dispozicion për ta ngadalësuar një garë të re armatimesh. Traktatet e mëparshme të kontrollit të armëve bërthamore kanë skaduar ose janë dobësuar, përveç New START.
Po ashtu është e diskutueshme nëse mund të negociohet një traktat i ri, kur të skadojë ai aktual në vitin 2026. Siç e theksoi kohët e fundit Bordi Këshillëdhënës i Sigurisë Ndërkombëtare i Departamentit të Shtetit, pasiguria e madhe mbi synimet e vërteta të Kinës dhe afati kohor, po dëmton çdo përpjekje për të arritur marrëveshje numerike me Rusinë.
Pas refuzimit për një kohë të gjatë për të diskutuar mbi kufizimet mbi armët bërthamore, Kina dërgoi më 6 nëntor në Uashington një zyrtar të kontrollit të armëve për të zhvilluar bisedime. Kjo është një e ‘çarë në derë’, dhe Shtetet e Bashkuara duhet të bëjnë një përpjekje të përbashkët për ta zgjeruar atë.
Rruga drejt progresit mund të jetë me hapa të vegjël, dhe fillimisht duke theksuar uljen e rrezikut dhe transparencën. Rose Gottemoeller, krye-negociatorja e SHBA-së me Rusinë mbi traktatin New START, thotë se Shtetet e Bashkuara mund të kërkojnë negociata të reja me Kinën dhe Rusinë për kufizimin e raketave me rreze të mesme veprimi, pasi kinezët kanë aftësi të barabarta si me Shtetet e Bashkuara po ashtu edhe me Rusinë, ndaj mund të jenë të interesuar në kufizimin e ndërsjelltë.
Diplomacia e ndaloi në vitet 1980 një garë armësh bërthamore, kryesisht sepse 2 udhëheqës politikë, Ronald Reagan dhe Mikhail Gorbachev, kishin vizionin për ta bërë këtë. Tani për tani, mungon një vullnet i tillë. Por do të ishte një qasje inteligjente kërkimi i mundësive, qofshin ato edhe modeste, për t’u përgatitur për traktatet që do të nënshkruhen më vonë. Një garë e shfrenuar armatimi do të jetë e kushtueshme dhe e rrezikshme, madje edhe më çoroditëse sesa negociatat trepalëshe për ta ndaluar atë.
foto e kamerave te sigurise IZRAEL- Pamjet e reja tmerruese janë publikuar nga masakra e festivalit Nova ku shihen terroristët e Hamasit&nbs...
çifti amerikan SHBA- Një vajzë 17-vjeçare në Ohio goditi për vdekje nënën e të dashurit të saj me nj&...
foto ilustruese KROACI- Ministria e Punëve të Jashtme e Kroacisë tha të martën se vendimi i Serbisë për ta shpallur sekr...
foto ilustruese KOSOVË- Ministria e Punëve të Jashtme dhe Diasporës e Kosovës (MPJD) tha të martën se asnjë shtetas...
olaf scholz dhe robert habeck BERLIN- Qeveria gjermane merr seriozisht vendimet e Gjykatës Kushtetuese që e quajti jo ligjor përdorimin p&eu...
spitali indonezian ne gaze GAZË-Spitali indonezian i Gazës është transformuar nga një qendër për ofrimin e shërbime...
foto ilustruese TOKIO- Korea e Veriut mund të tentojë lëshimin e tretë të satelitit spiun në mesnatën e së mër...
volodymyr zelenskyy UKRAINË- Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy tha se i ka mbijetuar të paktën pesë tentativave për vra...
Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Jens Stoltenberg, ka thënë të martën në Beograd se grumbullimi i forcave të ushtris...
Problemet e qeverisë italiane me Evropën për shkak të protokollit të nënshkruar ndërmjet Italisë dhe Shqipëris&eu...
