LIVE UPDATES
Bota

Arsyet e shtyrjes së sulmit të premtuar të Iranit kundër Izraelit

Sulmi për të cilin është zotuar Republika Islamike nënkupton hakmarrje për vrasjen e liderit politik të Hamasit, Ismail Haniyeh, më 31 korrik. Hamasi, grup palestinez që udhëheq Gazën, është shpallur organizatë terroriste nga Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimit Evropian.

15 Gusht 2024, 13:00 Nga N.F
Arsyet e shtyrjes së sulmit të premtuar të Iranit kundër
Foto ilustruese

IRANI- Irani është duke ia zënë frymën gjithë botës, prej kur është zotuar se do të sulmojë Izraelin, më shumë se dy javë më parë – vendim që ekspertët besojnë se mund ta përfshijë të gjithë rajonin në luftë.

Sulmi për të cilin është zotuar Republika Islamike nënkupton hakmarrje për vrasjen e liderit politik të Hamasit, Ismail Haniyeh, më 31 korrik. Hamasi, grup palestinez që udhëheq Gazën, është shpallur organizatë terroriste nga Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimit Evropian.

Lideri suprem i Iranit, Ayatollah Ali Khamenei, pas vrasjes së Haniyehut ka thënë se Irani është i detyruar të hakmerret për “mysafirin” e tij. Gjithë bota ka qenë në pritje të një sulmi “të shpejtë” iranian në dy javët e fundit, dhe kjo pritje ka rezultuar shpesh me histeri në rrjetet sociale, me parashikime që një sulm i Iranit dhe aleatëve të tij, përfshirë grupin militant të Libanit, Hezbollah, mund të ndodhë brenda orësh.

“Mendoj se ata e shijojnë këtë periudhë, duke e parë Izraelin në pritje, dhe duke paguar një çmim të madh ekonomik dhe psikologjik”, ka thënë Raz Zimmt, hulumtues i lartë në Institutin për Studime të Sigurisë Kombëtare në Tel Aviv.

Mirëpo, pritja është thikë me dy tehe që dëmton edhe Iranin me aleatët e tij.

“Ndikimi negativ në Izrael, qoftë stresi që shkaktohet, mobilizimi ushtarak, por edhe pasojat ekonomike, nuk janë të kufizuara vetëm në Izrael, por prekin edhe Iranin dhe Libanin”, ka paralajmëruar Michael Horowitz, shef i inteligjencës në Qendrën konsultuese Le Beck International, me bazë në Bahrejn.

Analistët kanë thënë se ideja që Irani është duke e vonuar hakmarrjen, sepse po e shijon efektin psikologjik, është më shumë një arsyetim, sesa një strategji e mirëfilltë. Ata janë pajtuar që debatet e brendshme intensive, kompleksiteti i koordinimit me grupet bashkëpunuese, dhe vlerësimi i rreziqeve të lidhura me sulmin, janë disa prej faktorëve që kanë kontribuuar në hezitimin e Iranit.

Zimmt ka thënë se Irani po përballet me “dilemë të madhe”, sepse derisa Khamenei dhe Garda Revolucionare Islamike e Iranit dëshirojnë të frenojnë Izraelin, ka zëra në Iran që janë të shqetësuar se një sulm i shkallës së gjerë mund të përfshijë Iranin në luftë me Izraelin, dhe madje edhe me Shtetet e Bashkuara.

Nëse është marrë vendimi si të jetë përgjigjja pas vrasjes së Haniyehut, koordinimi me Hezbollahun dhe anëtarë tjerë të të ashtuquajturit Boshti i Rezistencës – rrjeti i grupeve rajonale të Teheranit – është një proces që merr kohë.

Një tjetër faktor që ndikon në vendimmarrjen e Iranit është edhe rritja e pranisë së ushtrisë amerikane në rajon, madje edhe më tepër sesa në prill, kur Irani e pati kryer një sulm të pashembullt me raketa kundër Izraelit.

“Po shohim mobilizim më të madh [prej SHBA-së] sesa në prill, çka ndoshta lidhet me shkallën e kërcënimit, pasi Irani mund të kryejë sulm më të madh sesa ai në prill”, ka thënë Horowitz.

“Mesazhi që po përhap SHBA-ja përmes pozicionimit të armëve sulmuese dhe mbrojtëse, mund të jetë pikërisht lloji i mesazhit që duhet në këtë fazë”.

Teherani nuk ua ka vënë veshin thirrjeve të Perëndimit për të treguar përmbajtje, dhe ka insistuar se ka të drejtë legjitime për t’u përgjigjur pas vrasjes së Haniyehut në territorin iranian. Megjithatë, thirrjet e vazhdueshme telefonike që i janë bërë presidentit iranian, Masud Pezeshkian dhe ministrit të Jashtëm në detyrë të Iranit, Ali Baqeri-Kani, kanë rritur spekulimet që tentimet diplomatike kanë ndihmuar në shtyrje të sulmit.

“Jam skeptik që diplomacia është e mjaftueshme për të ndryshuar tërësisht kalkulimet e Iranit”, ka thënë Horowitz.

“Irani do të bëjë atë që beson se është në interesin e vet më të mirë, pavarësisht thirrjeve që i bëhen”. Irani, në anën tjetër, ka sugjeruar se një tjetër lloj diplomacie mundet “ta shtyjë” sulmin e premtuar: një armëpushim i përhershëm në Gazë, në luftën mes Izraelit dhe Hamasit.

Farzan Sabet, hulumtues i lartë në Institutin e Gjenevës, ka spekuluar se Irani mund të jetë duke kërkuar rrugë për të arsyetuar zbutjen e tonit, dhe një armëpushim eventual në Gazë mund të jetë “fitorja diplomatike” që i duhet. Zimmt ka thënë se armëpushimi në Gazë mund të mos jetë aq i rëndësishëm për Iranin, mirëpo ia ofron Teheranit “një arsyetim për ta legjitimuar këtë vonesë, si brenda, ashtu edhe jashtë shtetit”.

Ai ka thënë se një armëpushim mund të ndikojë në ulje të shkallës së sulmit të Iranit, apo edhe të përzgjedhjes së ndonjë metode tjetër për hakmarrje, që nuk nënkupton sulm direkt ndaj Izraelit. Mbetet mister se kur dhe si do të përgjigjet Irani, mirëpo siç janë gjërat tani, Teherani nuk duket se ka opsione të mira para vetes.

“Vendimmarrësit në Teheran mund të jenë në kërkim të një çelësi të artë”, ka thënë Sabet.

Sipas tij, dëshira e Iranit është të kryejë sulm hakmarrës, jo aq dobët që të mos ketë as efekt simbolik, por edhe jo aq të fuqishëm që të shkaktojë një përshkallëzim të pakontrolluar, që çon drejt një lufte të madhe. Prandaj, Teherani, ose do të detyrohet të kryejë sulm të zbehtë, ose një të tillë që rrezikon luftë të madhe.

“Të dyja opsionet bartin rreziqe të mëdha”, ka thënë Horowitz, “si për parashikimet rreth fuqisë së Iranit në rajon, ashtu edhe mundësinë e goditjes së Iranit mbrapsht në ndonjë konflikt”./ REL

izrael iran sulm

Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet